Carrabregu
Në mbështetje të fakteve arkeologjike dëshmohet se sikur pjesët e tjera të Kosovës, ashtu edhe Deçani me fshatrat e tij në kohën antike banohej nga popullsia Pellazge, e më vonë Iliro-Dardane. Fshati Carrabreg ka qenë i banuar që nga antikiteti, këtë e dëshmojnë mbetjet arkeologjike. Në mesjetë kemi të dhëna në kriosbulën e Manastirit të Deçanit si dëshmi për popullsinë, vendbanimin.
Ndërsa nga koha e Perandorisë Osmane kemi defterë që janë dhënë shënime mbi regjistrimin e popullsisë, territorit etj. Carrabregu gjendet në përendim të Kosovës dhe karakteristikat i ka të pafundime veçorit e fshatit fillojnë që nga etimologji e emrit. Carrabreg(u) - Bregu i Qarrit, është vendbanim i lashtë iliro-shqiptar, emërtimi i të cilit ka ardhur nga drunjë qarri që kanë dominuar në këtë lokalitet. Fshati shtrihet rreth kodrës që e quajnë Breg, i cili ishte dhe është i pyllëzuar pothuajse tërësisht me drunjë Qarri. Pra, Qarra-Breg, Qarra-n-Breg, Qarri-në-Breg Qarrabreg(u), Carrabreg(u), Bregu i Qarrit. Qarra-në-Breg. Fshati Carrabreg ështe një fshat pitoresk si të gjitha fshat e Kosovës, pozita gjeogrfike rrëz Bjeshkeve të Nemuna i ka dhene një pamje edhe më të veçantë këtij lokaliteti. Carrabregu shtrihet rreth një kilometër në jug të Deçanit. Rruga Deçan-Gjakovë e ndanë këtë fshat në dy pjesë, Carrabregu i Epërm dhe Carrabregu i Ulët. Në perëndim kufizohet me fshatin Lloqan, në jugperëndim me fshatin Drenoc, në jug me fshatrat Prejlep dhe Prokulluk, në lindje me fshatrat Irzniq dhe Beleg, ndërsa në veri me qytetin e Deçanit. Si pjesë të fshatit Carrabreg janë edhe tri bjeshkë: Budoshi, Bjeshka e Madhe dhe Koria e Carrabregut, të cilat gjenden në Alpet Shqiptare. Në fushat dhe bjeshkët e fshatit rriten bimë nga më të ndryshmet, pemë, perime të të gjitha llojeve që me ngjyrat e tyre i japin koloritin më të bukur natyrës. Gjallëria e këtij vendi shtohet me shumëllojshmërinë e zogjëve, kafshëve të egra, duke pasur parasysh se buzë Fshatit qëndrojnë në fron Alpet me pejsazhin e saj të bukur dhe madhështor, që sjellin freskin e ajrit të pastër plotë jetë. Tokat ujiten nga dy Lumbardhët: Lumbardhi i Lloqanit dhe Lumbardhi i Deçanit. Pjesa fushore është e mbushur me bimësi të kultivuar, ndërsa në pjesë më të larta shtrihet vegjetacioni i pyjeve gjethërënëse dhe gjethëmbajtëse. Varrezat e fshatit janë të vendosura në Kodren e Losh*t, Kodren e Vogël, Varrezat e Ramosaj, Varrezat te Xhamia, ajo përfshinë një hapësirë të konsiderueshme ku me iniciativën e fshatit çdo vit bëhet pastrimi në mënyrë të organizuar. Vitet e fundit interesimi për mirëmbajtje është edhe më i madh sidomos nga mërgimtarët tanë. Jeta këtu ka një vijushmëri të natyrshme, ku jeta ka vazhdu me mirja vite më parë, edhe pse gërmime arkeologjike të vërteta nuk janë bërë kurrë, kjo zonë me fshatrat përreth është aq e pasur sa mjaftonë një hulumtim sipërfaqësorë për të dalë në rezultate mahnitëse, e gjithë zona është e mbushur me gjurmë që nisin në prehistori. Veçoritë e këtij vendi janë të shumta. Aty janë gjetur shumë artefakte që datojnë mijëra vite më parë
Nga gërmimet arkeologjike të bëra në fshat e sidomos buzë kodrës, është gjetur një gyp i ujësjellësit i kohës romake që daton nga shek. II para Krishtit, çka dëshmon se është një vendbanim i lashtë Ilir. Po ashtu në kodër janë gjetur edhe disa mbetje arkeologjike, si: një kryq, një qallmë dhe një guri në formë figure, që daton nga shek. I para Krishtit. Afër lapidarit gjendet një varr qindravjeçar, të cilin banorët e këtushëm e quajnë varri i Smak Mulës, ku janë të thurura shumë legjenda për këtë varr. Sot fshati Carrabregu i Epërm përbëhet prej tetë lagjeve: Dobraj, Lataj, Loshaj, Bozhadraj, Dautaj, Tahiraj, Zekaj, Balaj. Sot fshati Carrabregu i Ulët përbëhet prej shtatë lagjeve Ramosaj, Demhasaj, Ukëhaxhaj, Qorraj, Aliçkaj, Likaj, Binakaj. Fshati Carrabregu i Epërm në regjistrimin e viti 2011 ka mbi 400 shtëpi banimi duke përfshirë edhe familjet që janë në Ledina. Numri i banorëve në fshat në bazë të statistikave të vitit 2011, ka 1500 banorë rezident, ndërsa numri i banorëve në diasporë në bazë të statistikave të fshatit janë mbi 2000 banorë, pra afërsisht ka rreth 3500 banorë. Vendbanimi në Ledina është pjesë e Carrabregut, ku atje jetojnë familjet Ramosaj, Demhasaj, Zekaj, Bozhdaraj, Dautaj, Balaj. Arton Loshaj)
