18/10/2025
PRIDE: MỘT CUỘC CHIẾN HƠN TRĂM NĂM 🏳️🌈
Khi nhắc đến "Cuộc chiến trăm năm" ắt hẳn đa số chúng ta thường liên tưởng ngay đến cuộc xung đột lịch sử giữa Anh và Pháp vào thế kỷ 14. Vậy tại sao chúng ta lại ví PRIDE – phong trào tự hào của cộng đồng LGBTQ+ – như một "cuộc chiến trăm năm," dù cột mốc khởi đầu chính thức thường được đánh dấu từ tháng 6 năm 1969? Và vì sao chúng ta, những thành viên của cộng đồng Vô tính nói chung và Asexual in Vietnam nói riêng, lại là một phần của cuộc chiến này?
📖 Câu chuyện của PRIDE bắt đầu từ những năm đầu thế kỷ 20, cụ thể là năm 1919, với sự ra đời của Viện Nghiên cứu Khoa học Tình dục (Institute of Sexology) tại Berlin, Đức. Đây là trung tâm nghiên cứu khoa học tình dục tiên phong trên thế giới, hoạt động dưới hình thức một viện tư nhân. Viện đã đi đầu trong việc đấu tranh cho quyền của người LGBTQ+, giáo dục giới tính, thúc đẩy quan hệ tình dục an toàn và giải phóng phụ nữ. Đặc biệt, hàng ngàn người chuyển giới đã tìm thấy sự bảo vệ và hỗ trợ y tế tại đây. Với một thư viện khổng lồ chứa đựng những tài liệu quan trọng về tình dục và giới tính, Viện Nghiên cứu Khoa học Tình dục Berlin nhanh chóng trở thành biểu tượng cho sự tiến bộ trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe tình dục và giáo dục giới tính. Tuy nhiên, sự tiên phong này cũng biến Viện thành mục tiêu của các tư tưởng cực hữu nguy hiểm. Vào cuối thập niên 30, nước Đức trải qua một cuộc chính biến lớn với sự trỗi dậy của Đức Quốc Xã. Vụ đốt sách tại Viện Nghiên cứu Khoa học Tình dục được xem là một trong những hành động nổi tiếng nhất của Đức Quốc Xã. Nó không chỉ vì khối lượng tri thức khổng lồ bị thiêu rụi mà còn là một trong những dấu hiệu mở đầu cho 12 năm kinh hoàng của toàn thế giới sau đó. Mặc dù số sách khổng lồ ấy đã vĩnh viễn mất đi, nhưng có một điều những kẻ phát xít sẽ không bao giờ có thể xóa bỏ: đó chính là lịch sử vinh quang của cộng đồng chuyển giới nói riêng và cộng đồng LGBTQ+ nói chung.
💜 Sự sụp đổ của Viện Nghiên cứu Khoa học Tình dục ở Berlin dưới bàn tay của Đức Quốc Xã là một đòn giáng mạnh vào phong trào giải phóng giới tính non trẻ. Tuy nhiên, ngọn lửa đấu tranh không tắt, nó được tiếp nối ở một chân trời mới – Hoa Kỳ, đối trọng lớn nhất của Liên Xô trong thời kỳ hậu Chiến tranh Thế giới thứ 2. Tại Mỹ, nơi mà hạt giống cho sự tự do vẫn còn ươm mầm, cộng đồng LGBTQ+ cũng phải đối mặt với những thử thách khắc nghiệt không kém. Những ai tìm hiểu về chủ nghĩa cộng sản và các phong trào cánh tả sẽ quen thuộc với khái niệm "McCarthyism". Khi sự thù hận dâng cao trong Chiến tranh Lạnh, phong trào chống cộng do Thượng nghị sĩ Joseph McCarthy dẫn đầu đã gieo rắc nỗi sợ hãi trong dân chúng. Truyền thông thời bấy giờ cũng tìm cách liên kết những người phản đối chủ nghĩa tư bản với người đồng tính, biến cộng đồng LGBTQ+ thành nạn nhân của làn sóng McCarthyism. Nếu McCarthyism được biết đến như "Red Scare" – nỗi sợ đỏ, thì làn sóng kỳ thị người LGBTQ+ có tên gọi riêng là "Lavender Scare" – nỗi sợ màu tím, và nó thực sự bùng nổ vào đầu những năm 1950. Kể từ thời điểm này, làn sóng đàn áp và kỳ thị người LGBTQ+ trở nên gay gắt hơn rất nhiều. Cộng đồng dần phải lùi vào hoạt động trong các không gian kín đáo hơn, như những buổi tiệc tại gia hay các quán bar dành cho người đồng tính bí mật. Cảnh sát Mỹ liên tục đàn áp những hoạt động này và cộng đồng LGBTQ+ cũng đáp trả mạnh mẽ. Tuy nhiên, có lẽ không có lần đáp trả nào mãnh liệt hơn một đêm định mệnh vào tháng 6.
✊ Đêm ngày 28 tháng 6 năm 1969, cảnh sát ập vào quán gay bar Stonewall Inn ở Greenwich Village, New York. Đám đông khoảng 100-150 người bên trong – bao gồm người đồng tính nữ, người chuyển giới, người độc thân, người có gia đình, người da màu, người da trắng – đã đáp trả một cách quyết liệt. Cuộc nổi dậy Stonewall trở thành một bước ngoặt lịch sử, khẳng định rằng cộng đồng LGBTQ+ sẽ luôn hiện diện, luôn đấu tranh vì quyền và lợi ích chính đáng của mình. Sự kiện tại Stonewall đã tạo ra một làn sóng nổi dậy ủng hộ người đồng tính nói riêng và cộng đồng LGBTQ+ nói chung trên toàn thế giới. Đây chính là cột mốc để tháng 6 hàng năm, PRIDE được tổ chức khắp nơi nhằm tôn vinh cuộc chiến vì quyền bình đẳng và đề cao vẻ đẹp của sự khác biệt, sự "q***r," sự đa dạng của con người.
🎗️ Có một điều khá ít người biết, tên gọi ban đầu của cộng đồng là GLBT. Lý do mà ngày nay cộng đồng được gọi là LGBT với nhiều biến thể sau này, phổ biến nhất là LGBTQ+ hay LGBTQIA+, là một câu chuyện tương đối buồn. Những năm 80 của thế kỷ 20, đại dịch HIV/AIDS bùng phát trên khắp thế giới. Những người đồng tính, đặc biệt là những người đồng tính nam, trở thành “con dê tế thần” và là tâm điểm giữa đại dịch, cho dù không hề có một cơ sở khoa học nào cho việc người đồng tính là nguyên nhân gây ra bệnh HIV/AIDS. Những người đồng tính nam qua đời vì bệnh AIDS không được chữa trị đúng cách. Nhiều nạn nhân của AIDS để lại những bức ảnh, bức tranh đầy ám ảnh và xúc động về cuộc đời ngắn ngủi của họ. Trong bối cảnh đó, cộng đồng đồng tính nữ đã đứng lên hỗ trợ những nạn nhân của bệnh AIDS, trở thành những y tá và hiến máu giúp đỡ các bệnh nhân. Những đóng góp của các chị em đồng tính nữ là vô cùng quý giá trong cuộc chiến chống lại đại dịch AIDS. Cùng với phong trào nữ quyền bùng nổ vào khoảng thời gian này, để tôn vinh cộng đồng đồng tính nữ, tên gọi của cộng đồng đã được đổi thành LGBT cho đến ngày nay.
🏳️🌈 Ở thế kỷ 21, cộng đồng LGBTQ+ đang phải đối mặt thêm một vấn đề phức tạp: chủ nghĩa trọng phương Tây trong phong trào giải phóng cộng đồng. Đây là hệ quả của Đông phương học – khái niệm do cố Giáo sư Edward Wadie Said đưa ra – và cũng là một phần của chủ nghĩa đế quốc. Cụm từ "cách mạng màu" trở nên phổ biến, khi các nước phương Tây can thiệp vào nội bộ các quốc gia khác thông qua hỗ trợ tài chính và truyền thông, nhằm tạo ra làn sóng phản đối chính quyền và lật đổ các chính phủ không thân thiện với phương Tây. Điều này đã xảy ra tại Liên Xô cũ, Nam Tư, Afghanistan, Iraq và nhiều nơi khác. Đối với cộng đồng LGBTQ+, phương Tây cố tình "phương Tây hóa" hay "tẩy hồng" cộng đồng nhằm biến họ thành một công cụ cho các cuộc cách mạng màu. Việc "tẩy hồng" trở nên lố bịch đến mức những kẻ từng đàn áp cộng đồng LGBTQ+ trong quá khứ giờ đây lại tô vẽ mình bằng lá cờ cầu vồng để có được cái mác "thân thiện với cộng đồng LGBTQ+". Điều này gây ra tác hại nghiêm trọng, làm chia rẽ nội bộ cộng đồng và khiến cộng đồng LGBTQ+ ở các nước sở tại gặp nhiều khó khăn, không chỉ phải chịu định kiến từ nhân dân mà còn mang thêm tiếng xấu là "kẻ phản bội quốc gia". Trước thực trạng này, cộng đồng LGBTQ+ nói chung đã và đang nỗ lực tạo ra một môi trường phát triển tự nhiên hơn, nói không với những nguồn tài trợ có động cơ chính trị, và phát huy bản sắc riêng của cộng đồng.
🇵🇸 Mình đã nhắc đến cố giáo sư Edward Said, ông là người Palestine. Trong thời điểm này, khi hơn 50000 người Palestine bị sát hại, Israel vẫn cố gắng để tẩy hồng cho quốc gia của mình, cho dù nơi đây vẫn không công nhận hôn nhân đồng giới. Những chiến dịch tẩy hồng của Israel diễn ra từ năm 2005, với mong muốn tạo ra vẻ đối lập giữa Israel và Palestine hay các nước thuộc bán đảo Arab nói chung về quyền cho cộng đồng LGBTQ+, qua đó thu hút những người trong cộng đồng và “tẩy” đi những hành động phi nhân tính diễn ra ở dải Gaza hay khu vực bờ Tây của quân đội Israel. Tác giả Jasbir K. Puar đã đặt ra thuật ngữ cho nó là “homonationalism”, ám chỉ việc những kẻ theo chủ nghĩa dân tộc cực đoan sử dụng cộng đồng LGBTQ+ cho mục đích phân biệt về tôn giáo, chủng tộc hay văn hoá, điển hình là Israel hay Hoa Kỳ. Việc đẩy lùi những tư tưởng độc hại và mang màu sắc đế quốc này là nhiệm vụ thiêng liêng, cao cả đối với cộng đồng LGBTQ+ nói chung và AIV nói riêng.
🇻🇳 Việt Nam đang trên đà phát triển kinh tế và văn hóa, và cộng đồng LGBTQ+ dần được chấp nhận rộng rãi hơn trong xã hội. Tuy nhiên, chúng ta vẫn còn nhiều việc phải làm, đặc biệt là với những cộng đồng chưa nhận được sự công nhận xứng đáng, như cộng đồng vô tính. Chúng ta có thể học hỏi từ các mô hình thành công ở các nước xã hội chủ nghĩa khác, như Cộng hòa Dân chủ Đức (Đông Đức) từng được coi là nơi tiên phong cho công cuộc giải phóng và mang lại bình đẳng cho cộng đồng LGBTQ+, hay Cuba với việc thay đổi định nghĩa về gia đình, gián tiếp mang lại quyền bình đẳng cho cộng đồng và trở thành quốc gia tiến bộ nhất khu vực Mỹ Latin.
♠️ Đối với cộng đồng phổ Vô tính, việc tham gia PRIDE và trở thành một phần của tên gọi LGBTQIA+ vẫn còn tương đối mới mẻ. Mãi đến năm 2009, 40 năm sau sự kiện Stonewall, cộng đồng Vô tính mới có sự hiện diện chính thức với lá cờ riêng của mình tại PRIDE. Rất nhiều người vẫn còn mơ hồ về định nghĩa Vô tính hay có những hiểu lầm về người Vô tính. Cộng đồng Vô tính còn khá non trẻ và phải đối mặt với nhiều định kiến ngay cả từ trong cộng đồng LGBTQ+ lớn hơn. Nhưng điều đó cũng có nghĩa chúng ta vẫn còn nhiều tiềm năng để khám phá và phát triển.
📅 Vào mỗi tháng 6 hàng năm, cộng đồng LGBTQ+ trên toàn thế giới lại diễu hành để tôn vinh sự đa dạng, sự khác biệt, cái “q***r” của chúng ta. PRIDE cũng là để chúng ta nhìn lại một cộng đồng đã lớn mạnh, đa dạng đến mức nào, những lá cờ đầy màu sắc, những trang phục rực rỡ và những gương mặt rạng ngời. Đây cũng đồng thời là dịp tưởng nhớ tới những con người đã viết nên lịch sử cho lá cờ cầu vồng, bằng máu và nước mắt trong suốt quãng thời gian dài đằng đẵng đã qua.
⚔️ Tiêu đề của bài viết này là PRIDE: Cuộc chiến trăm năm, bởi vì cuộc chiến này đã kéo dài hơn 100 năm, đấu tranh cho quyền của cộng đồng LGBTQ+ nói chung và cộng đồng phổ Vô tính nói riêng. Và cuộc chiến này sẽ không ngừng lại cho đến khi chúng ta có được những quyền, lợi ích và sự bình đẳng mà chúng ta xứng đáng.
Nội dung:
Thiết kế:
Theo: Asexual in Vietnam
