30/09/2026
“Sau thời chiến, dường như cả đất nước đều đang vội vàng muốn thoát khỏi cái cũ để nhường chỗ cho cái mới. Nhưng vẫn còn lại một số người trong chúng tôi chưa sẵn lòng từ bỏ quá khứ, và đôi khi quá khứ cũng chưa muốn buông tay chúng tôi.” - From Up on Poppy Hill
Trước giờ bộ phim này chỉ chiếm một góc nhỏ mờ nhạt nào đó trong ký ức thời ấu thơ của mình. Không có những linh hồn kỳ quái, không có một tòa lâu đài biết đi, cũng chẳng phải thế giới màu nhiệm gì, chỉ có một cô gái sống trên đồi, một cậu trai ở bến cảng, một ngôi trường nhỏ xíu với câu lạc bộ cũ kỹ đang đứng trước nguy cơ bị giải thể.
Hồi ấy mình còn chẳng hiểu tại sao một tòa nhà xập xệ xiêu vẹo lại đáng để người ta tranh đấu đến thế. Cái gì cũ rồi thì cứ thay mới đi, chuyện vốn dĩ đơn giản như thế mà, hoặc ít nhất là mọi thứ chỉ giản đơn như vậy qua con mắt của một đứa trẻ chưa từng chứng kiến những dấu tích quen thuộc đang dần dần biến mất khỏi thành phố nó sống. Hà Nội, Ba Vì, Hải Vân, Cần Giờ, từng ngày từng ngày một trôi qua với những thông tin phải phá bỏ cái này, thay thế cái kia, chặt rừng, lấn biển, chỉ còn lại những dự án nghỉ dưỡng, khu vui chơi và bất động sản, có lẽ lúc ấy mình mới thực sự hiểu được tại sao mấy đứa trẻ ở Latin Quarter lại quyết liệt đến thế.
Tụi nó bảo vệ cái tòa nhà bụi bặm mù mịt đó không phải vì nó ghét cái mới, tụi nó chỉ ghét cái cách người ta nói về cái mới như thể nó nhất định phải được xây trên một khoảng trống, như thể tương lai chỉ có thể xuất hiện sau khi quá khứ đã được dọn sạch. Nhưng chẳng có mảnh đất nào thực sự trống không cả, vốn dĩ trước khi một dự án xuất hiện, trước khi những tòa nhà mới mọc lên thì ở đó đã có cây cối, có người sống, có những con đường phải đi qua mỗi ngày, có những câu chuyện, có cả trăm năm lịch sử mà không một bản quy hoạch nào có thể ghi lại.
Phe ủng hộ việc giải thể Latin Quarter trong phim gọi phe phản đối là bọn vô chính phủ, nghe cũng khá giống với những cuộc tranh luận hiện tại khi những người lên tiếng về việc phá rừng, cạo trọc chân đồi, san lấp đất đai, thay đổi cảnh quan hay xây dựng những dự án bất động sản chồng chéo lên trên dấu tích lịch sử luôn bị đẩy sang một phe phái khác, rằng họ cản trở sự phát triển, chống lại lợi ích chung, hay thậm chí là những cái nhãn dán nặng nề hơn như phản động chống phá. Vấn đề không phải ta gắn nhãn người khác như thế nào mà là những nhãn dán đó vô hình trung đã kéo trọng tâm câu chuyện đi xa khỏi những thứ quan trọng nhất. Ta bắt đầu tranh luận rằng người lên tiếng là ai, đứng về phía nào, có đang “chống” cái gì hay không, và thế là chẳng ai còn quan tâm khu rừng chỉ còn lại bao nhiêu cái cây hay những người từng sống ở đó sẽ ra sao.
Nhưng làm sao mà những con người lớn lên với truyền thuyết về Sơn Tinh - Thủy Tinh lại có thể làm ngơ khi vùng đất Ba Vì của Tản Viên Sơn Thánh đứng trước nguy cơ đụng đâu đập đó? Làm sao mà đồng bào đẻ ra là con Rồng cháu Tiên được nghe kể rằng xa xưa hễ mà có việc cứ hướng về biển mà gọi Lạc Long Quân rằng “bố ơi sao không về cứu chúng con” giờ đây phải nhìn biển đảo bị xâm lấn? Ta đã lớn lên trong những lời ru của dân gian dạy rằng núi sông là một phần của mình thì những gì xảy ra với chúng cũng ít nhiều trở thành câu chuyện về chính danh tính của ta.
Có lẽ vì thế mà ở tuổi này mình lại đồng cảm hơn với Umi. Mỗi sáng cô bé đều kéo cờ tín hiệu hướng ra mặt biển, gửi về một người cha không bao giờ quay lại. Một thói quen thật buồn, nhưng chẳng phải nó giống hệt việc người xưa cứ hướng ra biển gọi "bố ơi" với Lạc Long Quân hay sao? Và cả Shun cũng cứ loay hoay đi tìm nguồn gốc của chính mình, đó đều là cách để một con người xác nhận mình thuộc về đâu, mình là con của ai, mình đẻ ra ở vùng đất nào. Sự thay đổi của thời đại và cái khủng hoảng danh tính của con người nó cứ đan xen vào với nhau như thế, chỉ bởi khi một vùng đất bị thay đổi quá nhanh, con người sống trên đó cũng mất luôn chỗ để neo mình.
