27/11/2025
GIÀU TỪ KEO, NGHÈO VÌ LŨ: VÒNG LẶP ĐANG SIẾT CHẶT MIỀN TRUNG
Trong nhiều năm qua, keo đã trở thành loại cây trồng phổ biến, phủ xanh các vùng đất trống, đồi trọc và cả những vùng đất dốc nơi trước đây là rừng tự nhiên đa tầng đa tán. Chu kỳ sinh trưởng ngắn, từ 4 đến 6 năm đã có thể thu hoạch, khiến cây keo trở thành lựa chọn kinh tế hấp dẫn cho hàng chục nghìn hộ nông dân. Tuy nhiên, đằng sau mức lợi nhuận ngắn hạn đó là một rủi ro ngày càng rõ rệt: keo không thể thay thế vai trò điều tiết thủy văn và sinh thái của rừng tự nhiên, và việc trồng keo ồ ạt đang góp phần làm tăng mức độ nghiêm trọng của lũ lụt và sạt lở đất.
Keo là cây rễ nông, lớp lá rụng mỏng và tán đơn tầng. Khả năng giữ nước, ổn định đất dốc và điều tiết dòng chảy của keo rất thấp so với rừng tự nhiên hoặc rừng hỗn giao bản địa. Vào mùa mưa lớn, nước không thấm sâu vào đất mà chảy tràn trên bề mặt, cuốn theo đất đá từ những khu đồi keo dốc lớn - một nguyên nhân quan trọng dẫn đến sạt lở. Đặc biệt, trong giai đoạn 2 năm đầu của chu kỳ kinh tế khả năng phòng hộ trước mưa lũ của cây keo gần như bằng không. Bài toán kinh tế vì vậy trở nên phức tạp hơn. Lợi ích trước mắt từ keo mang đến thu nhập nhanh, nhưng chi phí xã hội và môi trường lại tăng theo từng mùa mưa bão. Những thiệt hại này thường lớn gấp nhiều lần lợi nhuận từ vài chu kỳ trồng keo.
Điều này không có nghĩa là keo phải bị loại bỏ hoàn toàn. Vấn đề nằm ở quy hoạch, mật độ, và tỷ lệ diện tích. Keo chỉ nên được trồng tại những khu vực phù hợp, đất thoải, xa khu dân cư và không thuộc rừng phòng hộ. Những vùng đồi dốc lớn, sát suối đầu nguồn, hoặc thuộc các lưu vực thường xảy ra lũ quét cần ưu tiên phục hồi rừng tự nhiên hoặc trồng cây bản địa rễ sâu. Đây là cách nhiều quốc gia đã áp dụng để cân bằng giữa mục tiêu kinh tế và an toàn môi trường.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu khiến mưa cực đoan gia tăng, rừng đầu nguồn càng cần phải được quan tâm bảo vệ, phục hồi và trồng lại để đảm nhiệm chức năng chống chịu trước các tai biến mà thiên tai đưa đến. Nếu tiếp tục phụ thuộc vào cây keo như một giải pháp sinh kế dễ dàng, nguy cơ lũ dữ và sạt lở sẽ còn tăng, và cái giá phải trả sẽ không chỉ nằm ở những con số thiệt hại, mà ở sự an toàn và ổn định của cả cộng đồng.
-----------------------------------------
Bạn có thể góp phần trồng và phục hồi rừng đầu nguồn cùng VARS bằng cách phủ xanh những ngọn đồi với chỉ 50.000 đồng cho một cây xanh qua các tài khoản sau:
🍀Ngân hàng ACB, chi nhánh PGD Riverside Long Biên, Hà Nội, số TK: 213216
🍀Ngân hàng Techcombank, Chi nhánh Hai Bà Trưng, Hà Nội, số TK: 19036682427014
Chủ tài khoản: Công ty TNHH Xã hội Trồng và Phục hồi rừng Việt Nam
🍀Nội dung chuyển khoản xin vui lòng ghi: Họ và tên - Email/SĐT - Nội dung chuyển khoản (VD: Nguyễn Văn A - 0122456798 - Góp Một Cây Để Có Rừng)
🍀Năm 2024-2025, VARS tiếp tục trồng mới 60 ha rừng và chăm sóc hơn 500 ha rừng đã trồng tại Quảng Bình và Quảng Trị.
