11/05/2023
💭[RỒNG BÀN CHUYỆN VĂN HÓA] RANH GIỚI MONG MANH: 𝐓𝐎̂𝐍 𝐕𝐈𝐍𝐇 HAY 𝐂𝐇𝐈𝐄̂́𝐌 𝐃𝐔̣𝐍𝐆 VĂN HÓA THIỂU SỐ?
—----------------------
📍Tổng quan giải đấu: https://tinyurl.com/tongquanvdo23
📍Đơn đăng ký giám khảo độc lập: https://tinyurl.com/vdogiamkhaodoclap
📍Đơn đăng ký quan sát viên: https://tinyurl.com/vdoquansatvien
📍Hạn đăng ký: 13/05/2023
—----------------------
Trong khoảng thời gian gần đây, có nhiều ý kiến trái chiều xoay quanh việc các cá nhân và tổ chức sử dụng và khai thác các đặc trưng văn hóa khác để sáng tạo trong phong cách, lối sống hay tác phẩm của họ. Có một số ý kiến cho rằng đây chính là hành vi “chiếm dụng văn hóa” trong khi số khác lại nghĩ đây chính là “phát huy văn hóa”, vậy đâu mới là ý kiến đúng?
𝐂𝐡𝐢𝐞̂́𝐦 𝐝𝐮̣𝐧𝐠 𝐯𝐚̆𝐧 𝐡𝐨́𝐚 là thuật ngữ được sử dụng lần đầu tiên vào năm 1980 để bàn luận về các vấn đề liên quan đến xã hội loài người, tiêu biểu như là mối quan hệ của nhóm đa số và nhóm thiểu số. Chiếm dụng văn hóa là khi thành viên của một nhóm đa số tiếp nhận văn hóa của nhóm thiểu số, ví dụ như: truyền thống, thời trang, âm nhạc,... theo hình thức sai lệch, thiếu tôn trọng, hoặc theo một khuôn mẫu, định kiến đặt ra cho nhóm thiểu số ấy do thiếu sót nền tảng kiến thức chuyên sâu. Để làm rõ hơn, chiếm dụng văn hóa được cho là có thể có một số cách hiểu như sau:
1️⃣ Thành viên của nhóm đa số thu được nguồn lợi về mặt tài chính, xã hội từ văn hóa của nhóm thiểu số. Dior đã gây ra một làn sóng phẫn nộ lớn đến từ cộng đồng người châu Á nói chung và người Trung Quốc nói riêng khi một trong những chiếc váy được quảng bá trong bộ sưu tập FW22 có những nét tương đồng đối với Mã Phục của Trung Quốc. Không ai có thể ngăn cấm Dior lấy cảm hứng từ Mã Phục, nhưng việc tuyên bố đó là mẫu váy nguyên bản của họ rồi thu lợi nhuận từ mẫu váy đó được cho là một hành vi chiếm dụng văn hóa.
2️⃣ Thành viên của một nhóm đa số đơn giản hóa văn hóa của nhóm thiểu số, hoặc chế nhạo văn hóa của nhóm thiểu số: Việc chế giễu các đặc trưng văn hóa của một nhóm người như trang phục, thức ăn... cũng được cho là một hành vi chiếm dụng văn hóa.
3️⃣ Thành viên của nhóm đa số tách một yếu tố văn hóa của nhóm thiểu số ra khỏi ý nghĩa ban đầu của nó. Việc đội mũ warbonnets như là một phụ kiện thời trang đã từng trở thành xu hướng trong một khoảng thời gian, trong khi đối với người bản địa Mỹ, việc đội warbonnets được xem như là nhận một huy chương văn hóa- rất có ý nghĩa đối với bất kỳ chủng tộc nào, và thường warbonnets chỉ được mang bởi người đứng đầu bộ tộc. Việc tách warbonnets ra khỏi ý nghĩa văn hóa ban đầu của chúng được xem như là hành vi chiếm dụng văn hóa.
4️⃣ Thành viên của nhóm đa số sử dụng văn hóa của nhóm thiểu số mà không phải nhận lại bất kỳ hậu quả nào, trong khi nhóm thiểu số phải đối mặt với sự phản đối khi có những yếu tố văn hóa ấy: Những người da đen để kiểu tóc dreadlocks đã phải nhận lại rất nhiều hậu quả như bị bắt nạt, mất việc làm, bị cáo buộc sử dụng chất cấm,...do chế độ phân biệt chủng tộc; mà những người mang chủng tộc khác không phải không phải chịu tình trạng tương tự khi để kiểu tóc này. Đây được cho là một hành vi chiếm dụng văn hóa.
Ở chiều ngược lại, 𝐭𝐨̂𝐧 𝐯𝐢𝐧𝐡 𝐯𝐚̆𝐧 𝐡𝐨́𝐚 tuy cũng sử dụng cảm hứng từ các nền văn hoá đặc thù vào các sản phẩm sáng tạo, nhưng thông qua quá trình tìm hiểu và thực hành nghệ thuật và thời trang rất cặn kẽ. Để từ đó tạo nên những ý tưởng mới mẻ, nhưng vẫn giữ được nét truyền thống đặc trưng của những nền văn hoá đó.
Mặc dù mang hai ý nghĩa hoàn toàn đối lập nhau nhưng khoảng cách giữa 𝐭𝐨̂𝐧 𝐯𝐢𝐧𝐡 và 𝐜𝐡𝐢𝐞̂́𝐦 𝐝𝐮̣𝐧𝐠 lại cực kỳ mong manh, bởi các nét văn hoá cổ truyền, đặc biệt là của những nhóm dân tộc thiểu số vốn luôn là một chủ đề cực kỳ phức tạp. Sẽ là trái pháp luật nếu ai đó đến từ bên ngoài lấy những vật phẩm, đồ dùng, vật thể văn hóa thuộc về quyền sở hữu của một người hay một nhóm người trong cộng đồng. Tuy nhiên, với các tài sản văn hóa vô hình, việc quan sát sự sở hữu, vay mượn, chiếm dụng có phần phức tạp hơn. Việc con người tiếp xúc với những nền văn hóa khác nhau, trân trọng khi trải nghiệm, phản ánh hoặc lấy cảm hứng từ đó đưa vào tác phẩm của mình là điều tự nhiên. Các sáng tác lấy chất liệu văn hóa của các cộng đồng khác cũng xảy ra thường xuyên, từ âm hưởng giai điệu, từ ngữ, mô típ... Điều đáng nói ở đây là ý thức của nghệ sĩ khi thể hiện, truyền đạt văn hóa của các cộng đồng khác, cần có sự soi chiếu sao cho phản ánh đúng giá trị của cộng đồng, có lợi ích cho cộng đồng và tạo ra giá trị mới.
Câu chuyện chiếm dụng văn hóa không chỉ diễn ra với đa số người sử dụng văn hóa của người thiểu số, phải tách bạch giữa sự vụ lợi, khai thác quá mức và thiếu trách nhiệm với những cố gắng, nỗ lực thúc đẩy đa dạng văn hóa trong cộng đồng. Điều này sẽ góp phần khuyến khích nghệ sĩ tìm tòi những chất liệu văn hóa của một cộng đồng khác để tạo nên các sáng tác nghệ thuật mới.
—----------------------
Mọi thắc mắc xin liên hệ:
Đồng Trưởng ban Tổ Chức - Nguyễn Trọng Khoa (0766 513 623)
Đồng Trưởng ban Tổ Chức - Võ Khánh Huyền (0582 241 201)
[Email]: [email protected]
![💭[RỒNG BÀN CHUYỆN VĂN HÓA] RANH GIỚI MONG MANH: 𝐓𝐎̂𝐍 𝐕𝐈𝐍𝐇 HAY 𝐂𝐇𝐈𝐄̂́𝐌 𝐃𝐔̣𝐍𝐆 VĂN HÓA THIỂU SỐ?—----------------------📍Tổn...](https://img3.ngos1.com/291/835/134833332918350.jpg)
