22/10/2025
Seminariu Loron Mundial Arkitetura🤝💪🏻🎉🎊
AAU Organiza SEMINÁRIU BA LORON MUNDIÁL ARKITETURA HO TEMA “Hari’i Timor-Leste nia Futuru liu-husi Arkitetura Sustentável”
Loron mundiál Arkitetura, estabelese husi Union Internationale des Architectes (UIA) iha 1985, hodi selebra kada tinan iha primeira semana segunda-feira fulan Outubru.1 Tema global tinan 2025 mak “Architecture for a Sustainable Future”, ne’ebé fó énfaze ba papél arkitetura ne'ebé enfrenta mudansa klimátika, urbanizasaun rápidu no seguransa ambientál. Arkitetura agora laos de’it kona-ba konstrusaun edifísiu, maibé parte integrál ba solusaun sustentável, reziliente, no inkluzivu.
Iha Timor-Leste, arkitetura kontinua evolui husi kombinasaun arkitetura tradisionál (Uma Lulik, Uma Fukun), estilu koloniál Portugés no infrastrutura moderna. Dili no munisípiu sira seluk agora iha nesesidade boot ba planu urbanizasaun sustentável, hodi responde ba kreximentu populasaun, adaptasaun klimátika, no prezervasaun identidade kulturál. Arkitetu sira iha Timor-Leste iha papél fundamental atu proteje patrimóniu kulturál, projekta espasu públiku sustentável no promove inovasaun liu husi integrasaun material lokál.
UNPAZ mak universidade primeiru iha Timor-Leste ne’ebé harii inisiativa hodi loke departamentu Arkitetura, ho objetivu atu forma jerasaun arkitetu/a foun ne’ebé kontribui ba dezenvolvimentu nasionál. Graduadu husi UNPAZ agora servisu iha ministériu (Instituisaun Públiku), setór privadu, NGO, no projetu komunidade.3 Alumni UNPAZ hanesan ponte entre teoria akadémiku no pratika profisionál, parte ativa iha projetu komunidade, no potensiál lideransa iha nivel nasionál no ASEAN. Semináriu ida ne’e sei fó plataforma ba Alumni UNPAZ atu refleta kontribuisaun arkitetura ba dezenvolvimentu, liga UNPAZ ho movimentu global, hametin identidade profesionál no inspira estudante foun no finalista Arkitetura.
Iha enkuadramentu ne’e, Komisaun Organizadora kompostu husi Alumni Arkitetura Universidade da Paz (UNPAZ) sei organiza semináriu ida ne’ebé foka ba papél arkitetura iha dezenvolvimentu sustentável no haforsa identidade nasionál Timor-Leste.
Iha programa ne’e, Oradór Prinsipál (Keynote Speaker) mak konvidadu espesífiku atu partilla hanoin lideransa governamentál no vizaun estratéjiku kona-ba planeamentu, investimentu no arkitetura sustentável, ho temátiku ida ne’ebé sei lori títulu:
“Inovasaun Arkitetura iha Timor-Leste: Valor ba Rekursu Lokál no Mekanizmu Parseria atu Kria Ekonomia Sustentável.”
Kontextu ida ne’e, mensajen oradór sei sai hanesan giaun ba jerasaun arkitetu foun, hodi kontinua dezenvolve solusaun ne’ebé kreativu, lokál, no sustentável atu “harii Timor-Leste nia futuru liu husi arkitetura sustentável.”