22/05/2026
𝟣𝟫.𝟢𝟧.𝟤𝟢𝟤𝟨 ทีมภาคี ได้ร่วมเรียนรู้แลกเปลี่ยนเรื่อง การขับเคลื่อนให้ประเด็นกลุ่มผู้มีความหลากหลายทางเพศ บรรจุในแผนพัฒนาจังหวัดปี 2571-2572 โจทย์สำคัญคือ การผลักบทบาทภาคประชาสังคมจากผู้ร้องขอ ไปสู่หุ้นส่วนร่วมออกแบบนโยบายและร่วมจัดบริการสาธารณะ ในระดับจังหวัด ภายใต้ระบบ One Plan และกลไก ก.บ.จ.
โดยบทเรียนสำคัญจากเอกสาร “โมเดลการขับเคลื่อนภาคประชาสังคมสู่หุ้นส่วนการพัฒนาจังหวัด: บทเรียนจาก 9 จังหวัดนำร่อง” ชี้ให้เห็นว่า การยกระดับภาคประชาสังคมสู่การเป็นหุ้นส่วนการพัฒนาจังหวัด ไม่ได้เกิดจากการมีตัวแทนในกลไกรัฐเพียงอย่างเดียว แต่ต้องอาศัยความสามารถในการใช้อำนาจต่อรองเชิงนโยบาย ข้อมูล ความไว้วางใจ และการจัดขบวนภายในอย่างเป็นระบบ
☆ บทเรียนแรกคือ การมีที่นั่งไม่ได้เท่ากับการมีอำนาจต่อรองแม้หลายจังหวัดสามารถผลักดันผู้แทนภาคประชาสังคมเข้าสู่ ก.บ.จ. หรือคณะอนุกรรมการได้ แต่หากตัวแทนยังไม่สามารถอ่านแผนจังหวัด เข้าใจภาษางบประมาณ หรือแปลงปัญหาของเครือข่ายให้เป็นวาระสาธารณะได้ การมีตัวแทนก็ยังไม่ก่อให้เกิดผลเชิงนโยบาย ภาคประชาสังคมจึงต้องพัฒนาจากผู้เข้าประชุม ไปเป็น นักยุทธศาสตร์จังหวัด
☆ บทเรียนที่สองคือ ข้อมูลคืออำนาจต่อรองใหม่ของภาคประชาสังคม เสียงจากชุมชนและประสบการณ์ของกลุ่มเปราะบางจะมีน้ำหนักต่อรัฐมากขึ้น เมื่อถูกแปลงเป็นข้อมูลสถานการณ์ กลุ่มเป้าหมาย มาตรการ งบประมาณ ตัวชี้วัด และหน่วยงานเจ้าภาพอย่างชัดเจน โดยเฉพาะการพัฒนาเป็น Project Brief ที่สามารถเข้าสู่ระบบแผนและงบประมาณจังหวัดได้จริง
☆ บทเรียนที่สามคือ การจัดขบวนภายในมีความสำคัญไม่น้อยกว่าการเจรจากับรัฐ ภาคประชาสังคมต้องมีฉันทามติร่วม หลักเกณฑ์ตัวแทน ทีมข้อมูล ทีมเจรจา ทีมประสานงาน และระบบความรับผิดชอบต่อเครือข่าย มิฉะนั้นความหลากหลายภายในอาจกลายเป็นการแข่งขันเชิงตัวแทนมากกว่าพลังต่อรองร่วม
☆ บทเรียนที่สี่คือ เมื่อกลไกหลักยังไม่เปิด ภาคประชาสังคมควรใช้กลไกคู่ขนานและหลายช่องทาง ทั้งคณะอนุกรรมการ คณะทำงานเฉพาะกิจ หน่วยงานเจ้าภาพ อปท. และ อบจ. เพื่อเชื่อมข้อเสนอจากพื้นที่เข้าสู่ระบบจังหวัด แทนการรอเฉพาะที่นั่งใน ก.บ.จ.
ภาคประชาสังคมจะเป็นหุ้นส่วนการพัฒนาจังหวัดได้จริง เมื่อมีระบบสรรหาตัวแทนที่ชอบธรรม มีข้อมูลที่เชื่อมรัฐกับชุมชน มีความสามารถในการจัดทำข้อเสนอเชิงนโยบาย มีขบวนภายในที่เป็นเอกภาพ และมีกติกางบประมาณที่รองรับภาคประชาสังคมในฐานะหุ้นส่วน ไม่ใช่เพียงผู้รับจ้างหรือผู้ให้บริการรายโครงการ
ขอบคุณทีมสถาบันส่งเสริมภาคประชาสังคม (สสป.) ที่มาให้ความรู้/ทักษะและเป็นสะพานเชื่อมกับโครงการ Strength และภาคี ในการผลักดันนโยบายพัฒนาสุขภาวะผู้มีความหลากหลายทางเพศต่อไป
เป็นวันที่การเรียนรู้ไม่มีที่สิ้นสุดจริงๆ