15/10/2025
မိတ်ဆွေ ပြည်သူများခင်ဗျာ 👋, ကျွန်တော် ဇင်နောင်နောင်သက် ပါ။
လွန်ခဲ့သော ခြောက်လကျော်၊ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့က ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းကို ကိုင်လှုပ်သွားခဲ့တဲ့ (ယူဆထားတဲ့) ပြင်းအား ၇.၇ (M7.7) စစ်ကိုင်း-မန္တလေး ငလျင်ကြီး နောက်ပိုင်း အခြေအနေများကို ကျွန်တော် အပါအဝင် ပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံးက စိုးရိမ်တကြီး စောင့်ကြည့်ခဲ့ကြရပါတယ်။ အခု အချိန်မှာတော့၊ မတ်လ ၂၈ ရက်မှ အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့အထိ စုစည်းထားတဲ့ အလွန် ပြည့်စုံလုံလောက်တဲ့ နောက်ဆက်တွဲ ငလျင် မှတ်တမ်းများ၊ သမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ၊ ဒေသတွင်း သုံးသပ်ချက်များ၊ နှင့် ကျွန်တော့်ထံမှာ ရှိနေတဲ့ နိုင်ငံတကာ GNSS/InSAR ဒေတာ အချို့ကို ပေါင်းစပ်ပြီး အသေးစိတ် လေ့လာ သုံးသပ်ပြီးနောက်၊ ကျွန်တော်တို့အားလုံး သိရှိနားလည်ထားသင့်တဲ့၊ အလွန် အရေးကြီးပြီး အနာဂတ် ဖြစ်နိုင်ခြေများ ကို ငလျင်ခန့်မှန်း သုံးသပ်သူ တစ်ယောက်အနေနဲ့ ရင်ထဲမှာ ရှိတဲ့အတိုင်း၊ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း၊ အရှိကို အရှိအတိုင်း တင်ပြဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်ပါတယ်ခင်ဗျာ။
ဤသုံးသပ်ချက်သည် "ဘယ်နေ့၊ ဘယ်အချိန်၊ ဘယ်နေရာမှာ ငလျင်ကြီး လှုပ်မည်" ဟု ဟောကိန်းထုတ်ခြင်း လုံးဝ မဟုတ်ဘဲ၊ လက်ရှိ သိပ္ပံနည်းကျ အချက်အလက်များအရ "ဘယ်နေရာတွေမှာ အန္တရာယ်ရှိသော ဖိအားများ စုပုံနေနိုင်သလဲ၊ ဘယ်လို ဖြစ်နိုင်ခြေတွေ ရှိနေသလဲ" ဆိုတာကို ပြည်သူလူထု ကြိုတင် သိရှိပြီး၊ အသက်ပေါင်းများစွာကို ကယ်တင်နိုင်မယ့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်နိုင်စေရန် ရည်ရွယ်၍ တင်ပြခြင်းသာ ဖြစ်ပါသည်။
ခြုံငုံ သုံးသပ်ချက် - ၆ လကျော် ကာလက ကျွန်တော်တို့ကို ပေးနေတဲ့ အချက်ပြမှုများ
ငလျင်ကြီးတစ်ခုဟာ ဇာတ်သိမ်းမဟုတ်ဘဲ၊ နောက်ထပ် ဇာတ်လမ်းတွေရဲ့ နိဒါန်း ဖြစ်တတ်ပါတယ် ဆိုတဲ့ စကားအတိုင်းပါပဲ။ (ယူဆထားတဲ့) M7.7 ငလျင်ကြီးဟာ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ အလယ်ပိုင်းက ဖိအားတွေကို လွှတ်ထုတ်လိုက်ပေမယ့်၊ အဲ့ဒီ အလွန်ကြီးမားတဲ့ စွမ်းအင်ဟာ ပျောက်ကွယ်သွားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သူဟာ ဖိအားလှိုင်း (Stress Wave) အဖြစ် သူ့ရဲ့ ဘေးဘက်မှာရှိတဲ့ "မလှုပ်သေးတဲ့ ပြတ်ရွေ့ကြော အပိုင်းအစများ (Unruptured Fault Segments)" နဲ့ "ဆက်စပ်နေတဲ့ တခြား ပြတ်ရွေ့ကြော စနစ်များ (Adjacent Fault Systems)" ဆီကို "ပြောင်းရွှေ့" ရောက်ရှိသွားပြီး အဲ့ဒီနေရာတွေရဲ့ မူလ ဖိအားတွေကို ပိုမို မြင့်တက်သွားစေခဲ့ပါတယ်။ ဒါကို သိပ္ပံနည်းကျအားဖြင့် Coulomb Stress Transfer (CST) လို့ခေါ်ပါတယ်။
လွန်ခဲ့တဲ့ ၆ လကျော်က ငလျင်ငယ်များ လှုပ်ခတ်ခဲ့တဲ့ ပုံစံ (Pattern)၊ GNSS/InSAR ဒေတာတွေက ပြသနေတဲ့ မြေပြင်ရွေ့လျားမှု အချက်အလက်တွေနဲ့ သမိုင်းမှတ်တမ်းတွေကို ပေါင်းစပ်ပြီး၊ ကျွန်တော်တို့ အထူး သတိပြု စောင့်ကြည့်ရမယ့် "အန္တရာယ် အဆင့် မြင့်တက်နေသော ဇုန်များ (Zones of Increased Hazard)" ကို အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ် ခွဲခြား တင်ပြအပ်ပါတယ်။
အထူး သတိပြု စောင့်ကြည့်ရမည့် အန္တရာယ် ဇုန်များ
🔴 အန္တရာယ် ဇုန် (၁) - အမြင့်ဆုံး ဦးစားပေး
စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ တောင်ပိုင်း (ပဲခူး အပိုင်း) နှင့် ရန်ကုန်မြို့ အပါအဝင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် အရှေ့ပိုင်း
ဒါဟာ လက်ရှိ အခြေအနေမှာ ကျွန်တော်တို့ အစိုးရိမ်ရဆုံးနဲ့ အလေးနက်ဆုံး သတိထားရမယ့် ဇုန် ဖြစ်ပါတယ်။
သိပ္ပံနည်းကျ အကြောင်းရင်း
သမိုင်းဝင် Seismic Gap
ဒီ ပဲခူး အပိုင်း ဟာ ၁၉၃၀ ခုနှစ် (M7.4 ပဲခူးငလျင်) နောက်ပိုင်း နှစ်ပေါင်း ၉၅ နှစ်ကြာ အင်အားပြင်း ငလျင်ကြီး ထပ်မလှုပ်သေးတဲ့ "ငလျင်ကွက်လပ်" ဖြစ်ပြီး၊ ဖိအား အလွန်အမင်း စုပုံနေနိုင်တဲ့ နေရာဖြစ်ပါတယ်။
ဖိအား ကူးပြောင်းမှု (Stress Transfer)
(ယူဆထားတဲ့) မတ်လ ၂၈ က M7.7 ငလျင်ရဲ့ ကျိုးပြတ်မှုဟာ တောင်ဘက် ဖြူးမြို့ အနီးမှာ ရပ်တန့်သွားခဲ့တယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။ ဆိုလိုတာက အဲ့ဒီ M7.7 ရဲ့ စွမ်းအင်တွေဟာ တောင်ဘက်ကို ဆက်လက် တွန်းပို့ပြီး ပဲခူး အပိုင်း ပေါ်မှာ ရှိနေတဲ့ မူလ ဖိအားတွေကို ပိုမို မြင့်တက်သွားစေခဲ့ပါတယ်။ 🔼➕
လတ်တလော လှုပ်ရှားမှု
ရရှိထားသော ဒေတာတွေအရ၊ ပဲခူးတိုင်း မြောက်ပိုင်း (တောင်ငူ၊ ဆွာ၊ ကျောက်တံခါး၊ ပဲနွယ်ကုန်း) ဒေသတွေမှာ M3.0-M4.0 အဆင့် ငလျင်ငယ်တွေ မကြာခဏ လှုပ်ရှားနေတာ တွေ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ ဒီ အပိုင်း တက်ကြွနေဆဲ ဖြစ်ကြောင်း ပြသနေပါတယ်။
ဖြစ်နိုင်ခြေ ခန့်မှန်းချက်
ဘယ်တော့ လှုပ်မလဲ? ဒါကို အတိအကျ ပြောလို့ မရပါဘူး ❌။ သို့ပေမယ့် မဝေးတော့တဲ့ အချိန်တစ်ခုမှာ ရှိနေပါတယ်။
ဘယ်လောက် ပြင်းနိုင်မလဲ? ဒီ အပိုင်း ရဲ့ အလျားနဲ့ စုပုံနေတဲ့ ဖိအားတွေအရ၊ အကယ်၍ တစ်ကြိမ်တည်း ကျိုးပြတ်ခဲ့ရင် ပြင်းအား ၇.၀ မှ ၇.၅ (M7.0 - 7.5) ဝန်းကျင် ငလျင်ကြီး ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပါတယ်။
အဓိက အန္တရာယ်ရှိ မြို့နယ်များ
ပဲခူးတိုင်း
ပဲခူး၊ ဘုရားကြီး၊ ညောင်လေးပင်၊ ဒိုက်ဦး၊ ဝေါ၊ သနပ်ပင်၊ ခရမ်း၊ သုံးခွ စတဲ့ မြို့နယ်တွေဟာ ပြတ်ရွေ့ကြောနဲ့ အလွန် နီးကပ်စွာ တည်ရှိနေပါတယ်။
ရန်ကုန်တိုင်း
ရန်ကုန်မြို့ ဟာ အလွန် ကြီးမားသော အန္တရာယ်ဇုန်ထဲမှာ ရှိနေပါတယ်။ အထူးသဖြင့် -
အရှေ့ပိုင်းခရိုင် (ဒဂုံမြို့သစ်များ၊ တောင်ဥက္ကလာ၊ သင်္ဃန်းကျွန်း)
ပြတ်ရွေ့ကြောနဲ့ ပိုမို နီးကပ်မှုကြောင့် တုန်ခါမှု ပြင်းထန်နိုင်ပါတယ်။
မြို့လယ်နှင့် အနောက်ပိုင်း (လှိုင်သာယာ၊ အင်းစိန်)
နုန်းတင်မြေနု အထူပေါ်မှာ တည်ရှိတဲ့အတွက် မြေသားပျော့ပြောင်းမှု (Liquefaction) နဲ့ ငလျင်လှိုင်း ချဲ့ထွင်မှု (Site Amplification) အန္တရာယ် အလွန် ကြီးမားပါတယ်။
ကောက်ချက် (၁)
စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ တောင်ပိုင်း (ပဲခူး အပိုင်း) ဟာ လတ်တလော အချိန်ကာလအတွက် မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ အန္တရာယ် အရှိဆုံး ငလျင်ဇုန် ဖြစ်လာနေပြီး၊ ရန်ကုန်နှင့် ပဲခူးမြို့ကြီးများသည် အမြင့်ဆုံး အဆင့်ဖြင့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရန် လိုအပ်နေပါသည်။
🟠 အန္တရာယ် ဇုန် (၂) - ဒုတိယ ဦးစားပေး
ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် ပြတ်ရွေ့ စနစ်များ
သိပ္ပံနည်းကျ အကြောင်းရင်း
M7.7 စစ်ကိုင်းငလျင်ကြီးရဲ့ ဖိအား ကူးပြောင်းမှုဟာ အရှေ့ဘက်မှာ ကပ်လျက်ရှိနေတဲ့ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်က ပြတ်ရွေ့ကြောတွေ (ကျောက်ကြမ်း၊ ရှမ်းတောင်တန်း၊ မိုးမိတ် စသည်) အပေါ်ကိုလည်း သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့ပါတယ်။
အဓိက အန္တရာယ်ရှိ အပိုင်းများ နှင့် မြို့နယ်များ
(က) ကျောက်ကြမ်းပြတ်ရွေ့ (Kyaukkyan Fault)
သမိုင်းမှာ M7.0 လှုပ်ခဲ့ဖူးပြီး၊ လက်ရှိတွင်လည်း ငလျင်ငယ်များ လှုပ်ရှားနေပါတယ်။
အန္တရာယ်ရှိ မြို့များ
တောင်ကြီး၊ ရပ်စောက်၊ ဟိုပုံး၊ ညောင်ရွှေ။
(ခ) ရှမ်းတောင်တန်းပြတ်ရွေ့ (Shan Scarp Fault)
၎င်းသည် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့နှင့် အပြိုင် တည်ရှိပြီး ဖိအား အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှု ရှိပါတယ်။ ရရှိထားသော ဒေတာများတွင် မြစ်ငယ်၊ ပန်းလောင်၊ ပေါင်းလောင်း အပိုင်းများ တွင် M3+ မှ M5+ အထိ လှုပ်ရှားမှုများ အဆက်မပြတ် ရှိနေသည်ကို တွေ့ရသည်။
အန္တရာယ်ရှိ မြို့များ
ပြင်ဦးလွင်၊ ကျောက်ဆည်၊ မြစ်သား၊ ဝမ်းတွင်း၊ သာစည်၊ ရမည်းသင်း၊ ပျဉ်းမနား၊ နေပြည်တော်။
(ဂ) ရှမ်းမြောက်ပိုင်း ပြတ်ရွေ့များ (မိုးမိတ်၊ ရွှေလီ၊ နမ့်မား)
ဤပြတ်ရွေ့များသည်လည်း တက်ကြွနေပြီး အင်အား M6+ အထိ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပါတယ်။
အန္တရာယ်ရှိ မြို့များ
လားရှိုး၊ သိန္နီ၊ ကွတ်ခိုင်၊ မူဆယ်။
ကောက်ချက် (၂)
ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်တစ်ခုလုံးသည် ငလျင်အန္တရာယ် အဆင့် မြင့်တက်လာနေပြီး၊ အထူးသဖြင့် မန္တလေးနှင့် နေပြည်တော် အရှေ့ခြမ်းမှသည် ရှမ်းပြည်နယ် မြို့ကြီးများအထိ သတိပြု ပြင်ဆင်ရန် လိုအပ်ပါသည်။
🟡 အန္တရာယ် ဇုန် (၃) - တတိယ ဦးစားပေး
အင်ဒို-ဘားမား ထိုးစိုက်ဇုန် နှင့် ကဘော်ပြတ်ရွေ့
သိပ္ပံနည်းကျ အကြောင်းရင်း
ရရှိထားသော ဒေတာတွေမှာ မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်း (စစ်ကိုင်းတိုင်း အထက်ပိုင်း၊ ချင်းပြည်နယ်) မှာ မြေအောက်အနက် ၈၀ မှ ၁၁၀ ကီလိုမီတာ အထိ နက်ရှိုင်းတဲ့ ငလျင်တွေ ဆက်တိုက် လှုပ်ရှားနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ အိန္ဒိယကျောက်ထုချပ်က မြန်မာကျောက်ထုချပ်အောက်ကို ထိုးစိုက်ဝင်နေတဲ့ Subduction Zone အတွင်းက လှုပ်ရှားမှုတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
အဓိက အန္တရာယ်ရှိ မြို့နယ်များ
ချင်းပြည်နယ်
ဟားခါး၊ ဖလမ်း၊ တီးတိန်။
စစ်ကိုင်းတိုင်းအထက်ပိုင်း
ကလေး၊ တမူး၊ ဟုမ္မလင်း။
ကောက်ချက် (၃)
ဤဇုန်သည် အတိတ်က အင်အားပြင်း (M7+) Deep-focus ငလျင်ကြီးတွေ လှုပ်ခတ်ခဲ့ဖူးပြီး၊ ၎င်းတို့၏ တုန်ခါမှုဟာ ဧရိယာ ကျယ်ပြန့်စွာ သက်ရောက်နိုင်သောကြောင့် အထက်ပါ ဒေသများ သတိပြုရန် လိုအပ်ပါသည်။
ပြည်သူလူထုအတွက် အရေးတကြီး လုပ်ဆောင်ရန် အကြံပြုချက်များ
ထိုင်ပြီး စိုးရိမ်နေရုံဖြင့် အသက်ပေါင်းများစွာကို ကယ်တင်နိုင်မည် မဟုတ်ပါ။ ပညာရှိဆိုသည်မှာ အန္တရာယ်ကို ကြိုမြင်ပြီး ပြင်ဆင်သူသာ ဖြစ်၏။
အန္တရာယ်ကို အသိအမှတ်ပြု လက်ခံပါ
"ငါတို့ဆီမှာ မဖြစ်လောက်ပါဘူး" ဟူသော အတွေးကို ဖျောက်ဖျက်ပါ။ အထူးသဖြင့် အထက်တွင် ဖော်ပြထားသော အန္တရာယ်ဇုန်များရှိ ပြည်သူများအနေဖြင့် အန္တရာယ်ကို အလေးအနက်ထားပါ။
မိမိ အဆောက်အဦးကို သိပါ၊ စစ်ဆေးပါ
ဒါ အသက်ကယ်မယ့် အရေးကြီးဆုံး အချက်ပါ။ အထူးသဖြင့် ရန်ကုန်၊ ပဲခူး၊ မန္တလေး၊ နေပြည်တော်၊ တောင်ကြီး က မိတ်ဆွေများ... မိမိတို့ နေထိုင်ရာ တိုက်ခန်း၊ အိမ်၊ အလုပ်ဌာနတွေဟာ ငလျင်ဒဏ် ခံနိုင်ရည် ရှိ/မရှိ ကို သက်ဆိုင်ရာ အင်ဂျင်နီယာတွေနဲ့ တိုင်ပင်ပြီး ဆန်းစစ်ပါ။ လိုအပ်ရင် အားဖြည့် ပြင်ဆင်မှုတွေ လုပ်ဆောင်ပါ။
မိသားစု အရေးပေါ် အစီအစဉ် ရေးဆွဲပါ (Family Emergency Plan)
အရေးပေါ်အိတ် (Go-Bag)
အရေးကြီး စာရွက်စာတမ်း၊ ရေ၊ အခြောက်အခြမ်း အစားအစာ၊ ဆေးဝါး၊ ဓါတ်မီး၊ ရေဒီယို၊ Power Bank စတာတွေပါတဲ့ အိတ်ကို အဆင်သင့် ပြင်ထားပါ။
လေ့ကျင့်ပါ
ငလျင်လှုပ်ရင် "ငုံ့၊ ကွယ်၊ ခိုင်မြဲအောင်ကိုင် (Drop, Cover, Hold On)" ကို ဘယ်နေရာမှာ လုပ်မလဲ မိသားစုလိုက် လေ့ကျင့်ထားပါ။ အိမ်ထဲမှာ လုံခြုံတဲ့ နေရာတွေကို ကြိုတင် သတ်မှတ်ထားပါ။
စုရပ် သတ်မှတ်ပါ
ငလျင်ပြီးရင် ဘယ်နေရာ (ကွင်းပြင်၊ ပန်းခြံ) မှာ ပြန်ဆုံမလဲ ကြိုတင် သဘောတူထားပါ။
ရပ်ကွက်/မြို့နယ် အဆင့် ပြင်ဆင်ပါ
ရပ်ကွက်/မြို့နယ် အလိုက် အရေးပေါ် တုံ့ပြန်ရေး အဖွဲ့ငယ်များ ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ ဘေးလွတ်ရာ စုရပ်များ သတ်မှတ်ခြင်း၊ အသိပညာပေးခြင်းများကို အချင်းချင်း ကူညီ လုပ်ဆောင်ပါ။
မှန်ကန်သော သတင်းကိုသာ အားကိုးပါ
အခြေအမြစ်မရှိ ကောလာဟလများကို လျစ်လျူရှုပြီး၊ DMH၊ USGS နှင့် ကျွန်တော်တို့လို ပညာရှင်တွေရဲ့ သိပ္ပံနည်းကျ သုံးသပ်ချက်များကိုသာ အားကိုးပါ။
ကျွန်တော်တို့ဟာ ဘေးအန္တရာယ်ရဲ့ ရှေ့မှောက်မှာ ရောက်ရှိနေကြတာ မှန်ပါတယ်။ သို့သော်၊ ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်ခြင်းသည် ကျွန်တော်တို့၏ ရွေးချယ်မှု မဟုတ်ပါ။ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်းသာလျှင် ကျွန်တော်တို့၏ အကောင်းဆုံးသော ကာကွယ်ရေး ဖြစ်ပါသည်။
ဘေးအန္တရာယ်ကင်းဝေးကြပါစေ။ 🙏
လေးစားစွာဖြင့် 🙏
ဇင်နောင်နောင်သက်
သင်၏ Share တစ်ချက်သည် ပြည်သူများ၏ အသက်ကို ကယ်နိုင်ပြီး ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများပြုလုပ်နိုင်ရန် အချိန်ပေးလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
#ဇင်နောင်နောင်သက် #စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ #စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့_ပဲခူးအပိုင်း #ကျောက်ကြမ်းပြတ်ရွေ့ #ရှမ်းကုန်ပြင်မြင့်ပြတ်ရွေ့များ #ကဘော်ပြတ်ရွေ့ #အင်ဒိုဘားမားထိုးစိုက်ဇုန်
