21/09/2026
◾ กูปรี — ภาพถ่ายจากยุคที่เคยมีชีวิตอยู่
ภาพชุดนี้มาจากบทความ “Description du Kouprey par Achille Urbain” หรือ “คำบรรยายเกี่ยวกับกูปรี โดย อาชิลล์ อูร์แบ็ง” โดย Alexandre Hassanin ตีพิมพ์ใน Le Bulletin Sauvage ปี ค.ศ. 2015
1. เรื่องราวพาเราย้อนกลับไปยังกัมพูชาในช่วงทศวรรษ 1930 หรือราว พ.ศ. 2473–2482 เมื่อเกือบ 100 ปีก่อน ในช่วงเวลาที่กูปรียังมีอยู่ตามป่าของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และตอนนั้นยังไม่มีใครรู้ว่าวันหนึ่งมันจะกลายเป็นสัตว์ที่สูญพันธุ์ไปจากโลก
2. ศาสตราจารย์ อาชิลล์ อูร์แบ็ง (Achille Urbain) สัตวแพทย์และนักสัตววิทยาชาวฝรั่งเศส ซึ่งขณะนั้นดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการสวนสัตว์แวงแซนน์ (Vincennes Zoo) ในกรุงปารีส เดินทางมายังกัมพูชาเพื่อศึกษากูปรี ที่นั่นศาสตราจารย์อูร์แบ็งได้พบกับ ดร. เรอเน ซอเวล (René Sauvel) สัตวแพทย์ชาวฝรั่งเศสที่ทำงานอยู่ในกัมพูชา และมีบทบาทสำคัญในการช่วยให้ศาสตราจารย์อูร์แบ็งได้พบและศึกษาเกี่ยวกับกูปรี
3. ช่วงหนึ่งวันก่อนที่ศาสตราจารย์อูร์แบ็งจะเดินทางมาถึงพื้นที่ทางตอนเหนือของกัมพูชา ดร.ซอเวลได้ล่ากูปรีเพศผู้ตัวหนึ่ง อายุประมาณ 7 ปี เพื่อให้ศาสตราจารย์อูร์แบ็งได้ตรวจสอบและศึกษาลักษณะของมัน (ภาพ A และ B) โดยภาพหนึ่งแสดงร่างของมันหลังถูกล่า และอีกภาพเป็นภาพที่ดร.ซอเวลนั่งอยู่ข้าง ๆ
4. ระหว่างการศึกษาครั้งนั้น ศาสตราจารย์อูร์แบ็งยังได้เห็นหัวกูปรีเพศผู้สูงวัย (ภาพ C) ที่ถูกนำมาทำเป็นตัวอย่างในพิพิธภัณฑ์ มาจากไซ่ง่อน ประเทศเวียดนาม แต่กลับพบว่าปลอกเขาของกูปรีถูกนำไปประกอบเข้ากับหนังของวัวบ้าน ทำให้ตัวอย่างชิ้นนี้มีส่วนของวัวบ้านปะปนอยู่ด้วย
5. ที่น่าสนใจอีกอย่างคือ กูปรีเพศผู้วัยประมาณ 2 ปีตัวหนึ่งถูกจับได้ทางตอนเหนือของกัมพูชาในปี ค.ศ. 1936 (ภาพ D) ดร.ซอเวลมอบมันให้ศาสตราจารย์อูร์แบ็ง ก่อนที่กูปรีตัวนี้จะเดินทางข้ามน้ำข้ามทะเลกลับไปยังฝรั่งเศส และใช้ชีวิตอยู่ที่สวนสัตว์แวงแซนน์ในกรุงปารีส
6. จากกูปรีหนุ่มที่มาจากป่าในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มันค่อย ๆ เติบโตขึ้นในกรุงปารีส และในปี ค.ศ. 1939 เมื่อมีอายุได้ประมาณ 4 ปีกว่า (ภาพ E) ศาสตราจารย์อูร์แบ็งได้กำหนดให้มันเป็นตัวอย่างอ้างอิงของชนิด ในการศึกษากูปรี และตั้งชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Bos (Bibos) sauveli เพื่อเป็นเกียรติแก่ดร.ซอเวล
7. กูปรีหนุ่มตัวนี้มีชีวิตอยู่ที่สวนสัตว์แวงแซนน์จนถึงปี ค.ศ. 1940 ก่อนจะตายลง หลังถูกเลี้ยงอยู่เพียงไม่กี่ปี และกลายเป็นกูปรีที่มีชีวิตตัวสุดท้ายที่ถูกเลี้ยงอยู่ในยุโรป
🌿 เมื่อมองภาพเหล่านี้ในวันนี้ เราจึงไม่ได้กำลังดูเพียงภาพเก่า ๆ ของสัตว์หายาก แต่กำลังมองย้อนกลับไปยังช่วงเวลาที่กูปรียังมีชีวิตอยู่จริง ที่มันเคยเดินอยู่ในป่า ก่อนจะเดินทางไกลไปถึงยุโรปและใช้ชีวิตอยู่ที่นั่นจนถึงช่วงเวลาสุดท้าย
ปัจจุบันกูปรีเชื่อว่าน่าจะสูญพันธุ์ไปจากโลกนี้แล้ว
ภาพเหล่านี้จึงเป็นเหมือนหน้าต่างเล็ก ๆ ที่พาเราย้อนกลับไปเห็นกูปรีในวันที่มันยังมีชีวิตอยู่
เครดิตและแหล่งข้อมูล:
Alexandre Hassanin, “Description du Kouprey par Achille Urbain” หรือ “คำบรรยายเกี่ยวกับกูปรี โดย อาชิลล์ อูร์แบ็ง”, Le Bulletin Sauvage, 1(1), 2015, หน้า 1–10
ภาพและข้อมูลอ้างอิงจากบทความดังกล่าว โดยภาพ D และ E ในต้นฉบับระบุเครดิตภาพ Achille Urbain
#กูปรี #สัตว์สูญพันธุ์ #สัตว์ป่า #ประวัติศาสตร์ธรรมชาติ
