14/07/2025
dowlada aysan marnaba ugu baraarug saneyn musiibada qaran ee shaqo la'aanta dhalinyarada somaliyeed?
1. Maamul Xumo iyo Hufnaan La’aan (Corruption & Weak Governance)
Dowladda ayaa marar badan ku mashquulsan arrimo siyaasadeed iyo dano shaqsiyeed, taas oo keenta in aan la daryeelin baahiyaha dhabta ah ee shacabka, gaar ahaan dhalinyarada. Musuqmaasuqa baahsan ayaa sabab u ah in dhaqaalihii shaqo-abuurka loogu talagalay la leexsado.
2. Mudnaanta oo la khalday (Misplaced Priorities)
Dowladdu waxay inta badan xoogga saartaa amniga, doorashooyinka, ama arrimo dibadeed, halkii ay xoogga saari lahayd horumarinta dhalinyarada iyo abuurista fursado shaqo. Waxay dhalinyarada u arkaan "mustaqbal fog" halkii ay u arki lahaayeen "ilaawe qaran".
3. Dhaqaale Xumo iyo Karti la’aan Maamul
Inkasta oo ay jiraan caqabado dhaqaale, haddana qorshe la’aan, maamul xumo iyo aragti la’aan horumarineed ayaa sii adkaynaya in la abuuro barnaamijyo shaqo-abuur dhab ah. Dowladdu ma laha qorshe qarameed oo waara oo lagu xallinayo shaqo la’aanta.
4. Cadaadis Bulsho oo aad u yar
Marka ay dhalinyaradu aamusan yihiin, oo aysan muujin cabasho, abaabul ama dood, dowladda wax dedejiya ma jirto. Sidaa darteed, dowladdu dareen uguma qabto xaaladda haddii aysan bulshada iyo dhalinyaradu si xoog leh u muujin baahidooda.
5. Xiriir La’aanta Dowladda iyo Dhalinyarada
Dowladdu ma abuurin kanaallo toos ah oo dhalinyarada ay ku dhiibtaan codkooda, kuna helaan fursado iyo la-talin. Taas waxa ay dhalinyarada ka dhigeysaa kuwo laga fogaado, halkii laga dhageysan lahaa.
Gunaanud:
Shaqo la’aanta dhalinyarada waa halis qaran oo haddii aan si dhab ah loo wajahin, sababi karta burbur bulsho, kacdoon, tahriib, iyo xagjirnimo. Baraarugga dowladdu wuxuu ku imaan karaa marka:
Dhalinyaradu ay si abaabulan oo ay codkooda sare u qadaan.
Ururada bulshada rayidka ah iyo warbaahinta ay cadaadis saaraan.
Siyaasiyiintu ay dareemaan in arrintaasi tahay mudanan qaran, oo keeni karta kalsooni bulshada iyo mida dhalinyarada.