14/04/2025
Денес е „Лазаревеа сабота“
Подвижниот празник, кој се празнува осум дена пред Велигден, се празнува како „Лазарева сабота“, „Лазарица“, „Лазарден“, „Свети Лазар“ или „Лазара“. Во некои предели, со оглед на тоа што на овој ден оделе на гробишта, на задушница, празникот се среќава и како „Лазаречка“, односно „Лазарева задушница“, „Лазаречки мртвен“ или „Задушница на Лазарева сабота“.
Празникот се доведува во врска во привременото напуштање на душите од починатите во „светот на мртвите“, портите од оној свет за душите на умрените да можат одредено време да дојдат и да престојуваат во светот на живите.
На овој празник, во повеќе предели во Македонија, девојките кои биле стасани за мажење се организирале во обредни групи кои биле познати како „лазарке“, „лазарице“, „лазаринки“, „лазарки“ или „лазарици“ во зависност од пределот.
Карактеристично за лазарките е тоа што претставувале исклучително женски обредни дружини, со исклучок на Струга, Вевчани и околината, каде што на овој празник, освен женски, имало и машки обредни дружини.
Овие женски обредни дружини се подготвувале неколку седмици пред празникот, за да ги вежбаат песните што ќе ги пеат. Најчесто, биле составени од 6 до 8 девојки, но имало случаи кога овие обредни дружини биле значително поголеми. Овие обредни поворки оделе од куќа на куќа и пееле пригодни песни, а притоа биле дарувани од домаќините.
Пред неколку години нашите колешки проф. д-р Родна Величковска и проф. д-р Катерина Петровска Кузманова објавија книга „Лазарската обредно-пејачка традиција во Македонија“ во дигитално ЦД издание, во која се обработени женските обредни поворки кои претствуваат дел од традицијата во којa обредните дејства се во тесна врска со песната што ги следи.
Во продложение издвојуваме една фотографија од Архивот на институтот, на која се фотографирани Лазарки од село Штука, Струмичко. Фотографијата е направена во седумдесеттите години на XX век од Иван Котев.