24/05/2026
🗺️ RĘKOCZYNY, KRADZIEŻE I AWANTURA O MIEDZĘ, CZYLI... SĄSIEDZKA WOJNA ŻELECHLINA Z BUKOWCEM! 🪓👀
Myślicie, że dzisiejsze konflikty o miedzę, hałaśliwe traktory czy zalaną przez sąsiada łąkę to wymysł naszych czasów? Nic z tych rzeczy! Cofnijmy się o ponad 230 lat – dokładnie do 7 listopada 1795 roku (czyli momentu, gdy ważyły się losy upadającej Rzeczypospolitej).
Dzięki niesamowitemu odkryciu w Archiwum Głównym Akt Dawnych (AGAD) możemy dziś zajrzeć w sam środek bezpardonowej walki między Żelechlinem (który był stroną skarżącą) a Bukowcem (oskarżonym). Przed Wami oryginalny, ręcznie malowany „Plan Sytuacyi Wsiów Żelechlina i Bukowca”!
Aby rozstrzygnąć ten zacięty konflikt, wezwano królewskiego geometrę przysięgłego (geometra juratus), Antoniego Bojanowicza. Ten misternie wyrysował mapę i stworzył niezwykłą legendę (Explicatya Planu). Co tam odkrywamy? Prawdziwy kryminał! 👇
🔍 Kryminalne zagadki z osiemnastego wieku:
💥 „Mieysce Wiolencyi” (Punkt M na mapie): Tak, dobrze czytacie! Słowo wiolencya oznaczało dawniej bezprawie, gwałt i użycie siły fizycznej. Na granicy borów doszło do regularnych rękoczynów i starć między mieszkańcami!
🪵 Zuchwała kradzież (Punkt N): Geometra precyzyjnie zaznaczył punkt, z którego „Oskarżony Przyciesie zabrał”. Przyciesie to potężne, najniższe belki drewniane, na których stawiano całe domy lub stodoły. Sąsiedzi z Bukowca po prostu weszli do lasu Żelechlina i podwędzili fundamenty!
🪓 Wojna o chrust i zarosty (Punkty I oraz L): Każda gałąź była na wagę złota. W legendzie czytamy o zaroślach i żurawiach (gatunek drzewa lub krzewu), które „bywały sieczone” przez oskarżonych bez żadnego pozwolenia.
🌊 Melioracyjny sabotaż (Punkt P): Żelechlin oskarżył sąsiadów o to, że samowolnie przekopali rów przez podmokłą łąkę (smug) i las, żeby przekierować wodę na ich stronę.
🎨 Oko w oko z historią
Poza samym konfliktem, ta mapa to wizualne arcydzieło. Zwróćcie uwagę na:
Urocze domki: Wsie Żelechlin, Bukowiec, Studzianki, Rękawiec i Czerwonka zostały przedstawione jako miniaturki z czerwonymi dachami i dymiącymi kominami.
Różę wiatrów: Piękny, geometryczny detal wskazujący kierunki świata.
Pieczęć lakową: Na samym dole dokumentu wciąż widnieje oryginalny, czerwony odcisk pieczęci geometry, stanowiący oficjalną pieczęć prawa.
Cały ten sporny teren został przez autora nazwany krótko i dobitnie: Caty Fundus Controversus – czyli Cały Grunt Sporny.
Patrząc na tę mapę, trudno się nie uśmiechnąć. Czasy się zmieniają, technologia idzie do przodu, ale natura ludzka i sąsiedzkie potyczki o miedzę od wieków pozostają dokładnie takie same! 😉
źródło :AGAD
