13/03/2025
Artykuł 4 – Zakaz niewolnictwa i pracy przymusowej
1 Nikt nie może być trzymany w niewoli lub służebności.
2 Nikt nie może być zobowiązany do wykonywania pracy przymusowej lub obowiązkowej.
[...]
Wydawać by się mogło, że problem niewolnictwa i pracy przymusowej w dzisiejszym świecie jest już nieaktualny. Kojarzy się on często ludziom z krajami Trzeciego Świata i kolonializmem. Innym oczywistym przykładem są czasy II Wojny Światowej i obozy pracy.
Jeszcze na początku XX w. przestrzeganie praw człowieka leżało w kompetencjach poszczególnych państw. Nie istniał żaden oficjalny i prawnie wiążący katalog. Dopiero II Wojna Światowa skłoniła zwycięzców do „ochrony przyszłych pokoleń przed klęską wojny".
Jednak, mimo tego, w XXI w. wciąż borykamy się z łamaniem praw człowieka, czy załączonego wyżej artykułu o niewolnictwie i pracy przymusowej. Co więcej, problem ten dotyka również Polski.
Praca przymusowa, określana także mianem współczesnego niewolnictwa (które jest szerszym pojęciem), uważana jest za jedną z największych plag naszych czasów.
Wyodrębnia się następujące rodzaje niewolnictwa:
-> Zstępne niewolnictwo pełnej własności.
-> Praca przymusowa na rzecz rządu i pobór do wojska.
-> Praca w więzieniu.
-> Praca wymuszona z powodów zobowiązań finansowych.
-> Przymusowa praca migrantów.
-> Niewolnictwo seksualne.
-> Przymusowe małżeństwa i małżeństwa dzieci.
-> Praca dzieci.
Szacuje się, że około 40,3 mln osób na świecie doświadcza jakiejś formy współczesnego niewolnictwa, z czego 24,9 mln – przymusowej pracy (w tym 16 mln w sektorze prywatnym, a 4 mln są zmuszane do pracy przez władze państwowe).
Na 15,4 mln szacuje się liczbę ofiar przymusowego małżeństwa (MOP, 2016).
Szczególnie przykrym przykładem nieprzestrzegania Praw Człowieka w obecnej Polsce, jest historia sprzed 5 lat. W 2020 r. co najmniej 44 popularne restauracje korzystały z usług Mirosława K., który dostarczał im pracowników na zaplecze, głównie na zmywak. Pracowników wykorzystywanych, oszukiwanych, lżonych i straszonych. Mirosław K. zatrzymał im dokumenty, nie wypłacał pensji, karał finansowo za fikcyjne przewinienia, zmuszał do podpisywania dokumentów in blanco. Obrażał, budził w nocy, poniżał. Pracownicy pracowali po kilkanaście godzin dziennie, codziennie. Sąd skazał Mirosława K. w pierwszej instancji na 3 lata i 5 miesięcy.
Narastającym problemem obecnych czasów jest także niewolnictwo seksualne. W bogatych regionach, obok niewolnictwa migracyjnego, przymusowa prostytucja jest niewolnictwem najczęściej spotykanym. Jest to podstawowa forma niewolnictwa w Europie Wschodniej i Azji Południowo-Wschodniej, szczególnie w Mołdawii i Laosie. Wielu dziecięcych niewolników seksualnych jest przemycanych z tych obszarów na Zachód i na Bliski Wschód. Szacuje się, że obecnie, ok. 20% zniewolonych ludzi jest zmuszanych do prostytucji.
Są to przerażające fakty i historie, jednak prawdziwe. Jednym z celów naszego projektu jest zwiększanie świadomości o Prawach Człowieka, a co za tym idzie — także o ich łamaniu.
Zachęcamy do zgłębienia tematu współczesnego niewolnictwa, ponieważ jest to niewątpliwie poważny problem dzisiejszych czasów, o którym warto wiedzieć.