02/02/2026
Gdyby ktoś się zastanawiał, czy walka ze spalarnią jest skończona, bo Fortum tylko werbalnie wycofało się z niebezpiecznego pomysłu (żadnych formalnych dokumentów nigdy nie wycofało), to właśnie mamy odpowiedź że WALKA DALEJ TRWA!
Jak tu wierzyć politykom?! Pewnie z ich perspektywy, nasze działania przycichły, więc czas na kolejną ofensywę, aby mieszkańcom Wrocławia i okolic zapewnić "unikalną perspektywę" oddychania toksycznymi wyziewami ze spalarni. 🤬
Jesteśmy głęboko zaniepokojeni wypowiedziami Prezydent Wrocławia Jacek Sutryk w Telewizji Echo24 na temat spalarni śmieci. 🏭🔥🧐
👉 Pan Prezydent w wywiadzie z red. Wieczorkowskim twierdzi m.in. że "to jest potrzebne", "nikogo nie truje, to jest przecież ekologiczne", powołuje się na rzekome "argumenty naukowe", mówi, że "inne województwa zarabiają na tym" i roztacza wizję nawet czterech spalarni w województwie dolnośląskim (link do wywiadu w komentarzu).
Tymczasem:
⚠️ Spalarni i cementowni, w których też są spalane odpady, mamy już w Polsce zabezpieczonych więcej niż wynoszą krajowe potrzeby.
⚠️ Spalarnie stoją w sprzeczności z polityką UE, kraje członkowskie są wręcz wzywane do NIE budowania kolejnych spalarni.
⚠️ Liczne badania naukowe dowodzą szkodliwości spalania odpadów.
⚠️ Rolą samorządów nie jest "zarabianie" na spalaniu odpadów.
Mamy nadzieję, że powyższe wypowiedzi nie stanowią zmiany wielokrotnie wyrażanego przez Pana Prezydenta stanowiska, gdyż byłoby to złamaniem umowy społecznej.
✅ Z jednym natomiast musimy się zgodzić, co pada w dalszej części wywiadu, że błędem była przed laty sprzedaż Wrocławskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania. Tak jak woda i kanalizacja, tak odpady powinny być w rękach komunalnych.
---
‼️ W Polsce NIE potrzebujemy już więcej spalarni. W naszym kraju mamy już zabezpieczonych więcej instalacji do spalania odpadów komunalnych niż wynoszą krajowe potrzeby, a odpady NIE podlegają regionalizacji. Odpady resztkowe można zagospodarować w istniejących spalarniach i cementowniach, tak jak się to dzieje już teraz.
W chwili obecnej w Polsce mamy już:
🔥 11 spalarni i współspalarni odpadów (wydajność 1,75 mln Mg/rok),
🔥 9 instalacji do spalania odpadów w cementowniach (1,75 mln Mg/rok),
🔥 5 spalarni w budowie i rozbudowie (510 tys. Mg/rok),
🔥 42 spalarnie w zaawansowanym procedowaniu (część z uzyskanym dofinansowaniem NFOŚiGW i/lub decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach) (ok. 2,5 mln Mg/rok),
To w sumie blisko 70 instalacji o wydajności ponad 6,5 mln Mg rocznie, a uwzględniając instalacje wpisane do Wojewódzkich Planów Gospodarki Odpadami, liczba ta przekracza 120 (!). W tym zestawieniu aż 44 instalacje o wydajności 4,5 mln Mg/rok już istnieją, są w trakcie budowy lub uzyskały dotacje.
ℹ️ Krajowe zapotrzebowanie na spalanie odpadów to ok. 4 mln ton rocznie, ale za dekadę będzie jeszcze niższe - ok. 3,25 mln ton. Spowodują to rosnące wymogi w zakresie obowiązkowego recyklingu, system kaucyjny oraz tzw. Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta, które zmniejszą wolumen odpadów, a także włączenie spalarni do systemu EU ETS (opłat CO2), co jeszcze bardziej podroży spalanie śmieci.
‼️ Krótko mówiąc kolejna spalarnia nie ma uzasadnienia. Mówił o tym przecież już w 2023 r. Wiceprezydent Wrocławia Jakub Mazur:
"- Jako gmina nie mamy takich planów. Prezydent Jacek Sutryk już jakiś czas temu zadeklarował, że we Wrocławiu nie będzie spalarni i tego się trzymamy. To oczywiście wynika z oceny sytuacji i analizowania tego, co nas czeka w przyszłości.
Widzimy dzisiaj nadwyżki odpadów wysokokalorycznych i konieczność budowy jeszcze kilku instalacji w Polsce. Wiem, że są projekty na 39 w różnych miejscach, w tym na Dolnym Śląsku. To już jednak polityka i decyzje na poziomie rządu, jak to regulować. My uznaliśmy, że nie ma sensu, żeby Wrocław inwestował ponad miliard złotych w instalację, która - zważywszy na strumień odpadów w perspektywie 2035 roku - nie będzie miała ekonomicznego sensu. To nie zdążyłoby się nam zwrócić."
"Ponadto podjęliśmy decyzję, że dążymy do bycia „zielonym” miastem, które ogranicza emisje. A więc w takie inwestycje nie wchodzimy, bo termiczne przetwarzanie jest emisyjne i podkreśla się to we wszystkich strategicznych dokumentach unijnych." - mówił dla Portalu Samorządowego Wiceprezydent Jakub Mazur.
‼️ Spalarnie nie obniżą też rachunków za odbiór odpadów.
Nie ma prostego związku, że tam gdzie jest spalarnia jest zawsze taniej, a tam gdzie jej nie ma - drożej. Dowodzi tego nasza dwukrotna analiza stawek za odbiór odpadów w 50 największych polskich miastach. Co więcej, najniższe stawki mają miasta na których terenie nie ma spalarni, natomiast miasta ze spalarniami prezentują bardzo zróżnicowane stawki, w tym powyżej średniej.
A będzie jeszcze drożej, bo w perspektywie najbliższych lat nastąpi włączenie spalarni do systemu EU ETS (opłat CO2), co jeszcze bardziej podroży spalanie śmieci - o przynajmniej kilkaset złotych za każdą tonę.
⚠️ Należy też uwzględnić olbrzymi koszt budowy takiej instalacji, który obecnie należy szacować na przynajmniej 1,5 mld zł (plus koszty finansowania). Bo przecież takiej kasy nie zapłacą krasnoludki, tylko w ten czy inny sposób mieszkańcy Wrocławia. Oznacza to, że każdy mieszkaniec miasta wyłożyłby na taką spalarnię średnio 2230 zł.
---
‼️ Nawet najnowocześniejsze spalarnie trują, co potwierdza wiele badań naukowych opublikowanych w renomowanych czasopismach naukowych. Fatalne skutki rozciągnięte są w czasie na dziesiątki lat - a te skutki to m.in. nowotwory, bezpłodność, zmiany rozwojowe noworodków oraz wyższa śmiertelność.
Poniżej przykładowe artykuły:
➡️ W 2020 roku opublikowano wyniki wieloletnich badań gdzie uczeni z Université Côte d'Azur (jednej z najlepszych badawczych uczelni Francji) badali dwa okresy 2005-2009 i 2010-2014. Stwierdzono wyższe występowanie u mieszkańców okolic spalarni groźnych nowotworów, np. ostrej białaczki szpikowej. Analizowaną populację zestawiono z olbrzymią grupą kontrolną blisko miliona mieszkańców Francji z obszarów nie narażonych na ekspozycję spalarni. https://doi.org/10.1016/j.envres.2020.109681
➡️ W 2019 r. przeprowadzono badania w Pizie we Włoszech przez Narodowy Ośrodek Badawczy z Włoch. Okazało się, że u mieszkańców okolic spalarni częściej występował chłoniak, choroby układu krążenia, a u kobiet zwiększona tendencja do ostrych chorób układu oddechowego. https://doi.org/10.3390/ijerph16162863
Dodatkowe wnioski i zalecenia badaczy włoskich:
👉 Uzyskane wyniki zostały przesłane władzom gminy Piza z ogólnym zaleceniem, że należy chronić zdrowie całej ludności zamieszkującej obszary sąsiadujące ze spalarnią.
👉 W niniejszym badaniu epidemiologicznym zaleca się przyjęcie określonej polityki ograniczającej zarówno wytwarzanie odpadów, jak i potrzebę ich unieszkodliwiania.
👉 Zasugerowano ostrożność w podejmowaniu decyzji o budowie nowej spalarni lub o remoncie istniejącej, biorąc pod uwagę aktualny stan zdrowia mieszkańców.
👉 Na zdrowie populacji wpływają oprócz czynników środowiskowych również złożone interakcje pomiędzy determinantami, takimi jak okoliczności społeczno-ekonomiczne, środowiskowe i polityczne.
➡️ Wyższy poziom dioksyn w organizmie. 10-letni biomonitoring matek i ich dzieci żyjących w okolicach spalarni potwierdził, że dioksyny były przekazywane z mlekiem matki. Dzieci były narażone na zmiany w DNA, a tym samym miały wyższy poziom ryzyka wad i nowotworów – badania z 2019 r. prowadzone przez dwa niezależne zespoły – spalarnie w Zhejiang i Fujian Provinces w Chinach.
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0048969719329973?via%3Dihub
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31035148/
➡️ Przedwczesne porody i wady noworodków – Przeanalizowano 21 517 porodów kobiet mieszkających w promieniu 4 km od 8 spalarni w regionie Emilia-Romania we Włoszech w latach 2003-2010. Wykazano dowody potwierdzające wpływ spalarni na występowanie wrodzonych wad serca, wad dróg moczowych wad narządów płciowych i spodziectwa
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0160412014003717?via%3Dihub
➡️ Wzrost zachorowań na nowotwory (chłoniak) – badania prowadzone w Besançon we Francji w 2000 (badania w prowadzone dla okresu 1980 r. – 1995 r.). Stwierdzono 2,3-krotne ryzyko (95% CI, 1,4 – 3,8) zachorowania na chłoniaka u osób mieszkających na obszarach sklasyfikowanych jako wysoce narażone na działanie dioksyn.
Autorzy piszą: „Chociaż emisje ze spalarni zwykle nie są uważane za ważne źródło narażenia na dioksyny w porównaniu z innymi źródłami tła, nasze odkrycia potwierdzają hipotezę, że dioksyny środowiskowe zwiększają ryzyko chłoniaka nieziarniczego wśród populacji żyjącej w pobliżu spalarni.”
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/10901325/
➡️ Zwiększone ryzyko śmiertelności związane z zamieszkaniem w pobliżu spalarni – praca z 2021 r., analiza z badań w 13 spalarniach działających w Europie i w Azji w ciągu ostatnich 15 lat.https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC8072713/pdf/ijerph-18-04331.pdf
Takich badań jest coraz więcej. Można to porównać do azbestu czy papierosów. Wcześniej ich wpływ na zdrowie i życie był bagatelizowany. Dziś każdy jest ostrzegany i rozumie zagrożenie. Podobnie dzieje się w przypadku spalarni.
➡️ W 2021 r. Uniwersyteckie Centrum Medycyny Ogólnej i Zdrowia Uniwersytetu w Lozannie (Szwajcaria) opublikowało wyniki badań z których jednoznacznie wynika, że okolice spalarni w tym mieście są dramatycznie skażone dioksynami. Skażenie jest tak wysokie, że zabronione jest spożywanie żywności pochodzącej od zwierząt hodowanych na terenach Lozanny (świnie, owce, kurczaki), uprawianie warzyw w przydomowych ogródkach, a dzieci nie mogą się w nich bawić. Spalarnia funkcjonowała tam przez ponad 60 lat. Zapewne też wydawała się bezpieczna i że spełnia wszystkie normy.
https://www.unisante.ch/fr/formation-recherche/recherche/publications/raisons-sante/raisons-sante-325
➡️ Pojawiają się pierwsze wyroki sądowe. Przykładowo we Francji w Vaux-le-Pénil (gmina Maincy) skargę na spalarnię złożyły władze gminy oraz mieszkańcy. Sąd potwierdził związek pomiędzy działalnością spalarni, a zachorowaniami na nowotwory. Dopuszczalna norma dioksyn została przekroczona 2260 razy. Wyrok został utrzymany przez sąd apelacyjny pod koniec 2019 r. Droga wiodąca do spalarni była nazywana przez okolicznych mieszkańców „ulicą nowotworów”.
https://www.leparisien.fr/seine-et-marne-77/incinerateur-de-vaux-le-penil-l-agglomeration-de-melun-encore-condamnee-11-10-2019-8170782.php
---
Obserwujemy, iż wiele samorządów, szukając prostych rozwiązań skomplikowanego problemu odpadów, planuje budowę spalarni odpadów lub przekształcenie istniejących elektrociepłowni w tego typu instalacje. Tymczasem stan taki zagraża osiągnięciu wymaganych poziomów recyklingu (65% w 2035 r.) ♻️, co z kolei oznaczać będzie poważne konsekwencje finansowe dla gmin.
⚠️ Spalarnie nie zlikwidują też składowisk śmieci ponieważ do spalania trafia tzw. frakcja kaloryczna, która zgodnie z prawem nie może być składowana. I odwrotnie - odpady składowane na wysypiskach nie nadają się do spalania, ponieważ są za mało kaloryczne.
⚠️ Spalanie odpadów jest też niezgodne z celami klimatycznymi. Wszystko wskazuje na to, że już w perspektywie najbliższych kilku lat, spalarnie odpadów zostaną włączone do systemu EU ETS, co stanowi poważny argument ekonomiczny przeciwko takim instalacjom.
⚠️ Do argumentów ekonomicznych należy dodać negatywne skutki zdrowotne oraz środowiskowe, potwierdzone badaniami naukowymi. Również w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/852 (tzw. Taksonomii), stwierdza się jednoznacznie, że spalarnie odpadów wyrządzają poważne szkody środowiskowe i nie wpisują się w Gospodarkę o Obiegu Zamkniętym (art. 17).
⚠️ Rezolucja Parlamentu Europejskiego z dnia 10 lutego 2021 r. 2020/2077(INI) w sprawie nowego planu działania dotyczącego Gospodarki o Obiegu Zamkniętym mówi wyraźnie o ograniczaniu spalania odpadów i nie zwiększaniu wydajności spalarni (art. 104).
⚠️ Nie sposób pominąć też problemów z unieszkodliwianiem toksycznych pozostałości z oczyszczania spalin, ponieważ w Polsce nie ma bezpiecznego składowiska takich odpadów. Takich problemów jest znacznie więcej...
Rozwiązania leżą gdzie indziej:
✅ Ograniczenie wolumenu odpadów, w czym pomoże Rozszerzona Odpowiedzialność Producenta oraz system kaucyjny,
✅ Zwiększenie poziomu recyklingu, do czego droga wiedzie przez poprawę selektywnego zbierania odpadów oraz zagospodarowanie frakcji bio,
✅ Budować powinniśmy zaś biogazownie, a nie spalarnie. Bo biogazowni brakuje, a moglibyśmy w nich wytworzyć nawet tyle gazu, ile importowaliśmy przed wojną z Rosji.
W Polsce wytwarzamy tyle bioodpadów, że moglibyśmy wytwarzać tyle gazu ile importowaliśmy z Rosji przed jej agresją na Ukrainę - wynika z obliczeń prof. Jacka Dacha z Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.
Zgodnie z europejską strategią energetyczną REPowerEU 🇪🇺 niezbędne jest uniezależnienie od gazu ziemnego z Rosji. To właśnie Polska ma największy potencjał biogazowy ze wszystkich krajów unijnych. Potencjał jest w każdym powiecie - mówił prof. Grzegorz Krzos z Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.
W najnowszym raporcie Międzynarodowa Agencja Energetyczna zwraca uwagę, że 80 proc. potencjału produkcyjnego dla biogazu można znaleźć w krajach rozwijających się. W skali UE możliwe zaoszczędzenie jest ok. 30 mld dol. na imporcie gazu w latach 2024-2035.
