19/08/2026
84 rocznica likwidacji wieruszowskiego getta
21–23 sierpnia 1942 r.
================
August 21–23, 1942
21 sierpnia 1942 r. Niemcy rozpoczęli likwidację gett na terenie powiatu wieluńskiego rejencji łódzkiej Kraju Warty. Żydzi z mniejszych miejscowości, jak, Czernice, Osjaków, Praszka czy Sulmierzyce zostali przewiezieni do getta w Wieluniu. Więzieni w gettach mieszkańcy Pajęczna i Wieruszowa trafili bezpośrednio do obozu w Chełmnie.
Getto o charakterze zamkniętym w Wieruszowie powstało stosunkowo późno, bo we wrześniu 1941 r., uwięziono w nim ok. 2 tys. Żydów. Likwidacja getta trwała w dniach się 21–23 sierpnia 1942 r. Zdrowych, zdolnych do pracy mężczyzn skierowano do obozów pracy w okolicach Poznania. Pozostałych zapędzono do miejscowego kościoła oraz do budynku mykwy. Funkcjonariusze policji i SS-Sonderkommando Kulmhof zamordowali na miejscu około 100 osób starszych i chorych, a następnie wyselekcjonowali grupę kobiet i mężczyzn do pracy w getcie łódzkim. Pozostałych przewieźli ciężarówkami do Chełmna.
Wśród wywiezionych znalazł się Chaim Najman, ur. w 1907 r. syn Icchaka Mejera i Jenty z d. Bergman, z zawodu stolarz. W obozie zamordowany z żoną Ajdlą-Adelą (ur. 1910) i ośmioletnim synkiem Szmulem Judą, matką, braćmi Abrahamem Jehudą, Wolfem Lejbem, Szmulem i ich rodzinami.
Gmina Wieruszów Powiat Wieruszowski Śladami Wieruszowskich Żydów Wieruszów Historia Muzeum Getta Warszawskiego / Warsaw Ghetto Museum Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN Muzeum Tradycji Niepodległościowych w Łodzi Żydowski Instytut Historyczny / Jewish Historical Institute Centrum Badań Żydowskich / Center for Jewish Studies Centrum Badań nad Zagładą Żydów / Polish Center for Holocaust Research Instytut Pileckiego Instytut Strat Wojennych im. Jana Karskiego
===========================================
On August 21, 1942, the Germans began the liquidation of ghettos in the Wieluń County, Łódź Regency, Wartheland. Jews from smaller towns such as Czernice, Osjaków, Praszka and Sulmierzyce were transported to the ghetto in Wieluń. Residents of Pajęczno and Wieruszów imprisoned in the ghettos were sent directly to the camp in Chełmno.
The closed ghetto in Wieruszów was established relatively late, in September 1941, and approximately 2,000 Jews were imprisoned there. The liquidation of the ghetto lasted from August 21–23, 1942. Healthy men capable of working were sent to labor camps near Poznań. The remaining were herded into the local church and the mikveh building. Police officers and members of the SS-Sonderkommando Kulmhof murdered approximately 100 elderly and sick people on the spot, then selected a group of women and men to work in the Łódź ghetto. The rest were transported by trucks to Chełmno.
Among those deported was Chaim Najman, born in 1907, the son of Icchak Mejer and Jenta (née Bergman), a carpenter. He was murdered in the camp along with his wife Ajdla-Adela (born 1910), 8 yo son Szmul Juda, his mother, his brothers Abraham Jehuda, Wolf Lejb, Szmul, and their families.