DEBATY OPBYWATELSKIE
W STOWARZYSZENIU OBYWATELSKICH INICJATYW
Liczne debaty i konferencje organizowane przez Stowarzyszenie Obywatelskich Inicjatyw z szerokim udziałem Obywateli ukazały szereg problemów, których rozwiązanie wymaga pogłębienia dialogu społecznego i obywatelskiej partycypacji. Poniżej przedstawione zostaną niektóre z tych problemów. pozwoliły na nie tylko specjalistów
I. Przyjaz
ne obywatelom zarządzanie miastem
Przemiany dokonujące się w Europie wymagają nowych instrumentów, które dotychczas w Polsce nie były stosowane. Chodzi o europejską strategię zarządzaniem miastem. Polega ona na silnym powiązaniu z miastem kompetencji i zaangażowania obywateli. To stwarza i buduje struktury i więzi między odbiorcami pomocy socjalnej i zapewnia bezpieczeństwo socjalne. Niestety ta strategia, choć jest intensywnie wspierana funduszami europejskimi, nie znalazła dotąd w Polsce zastosowania. Należy domagać się, a by w Polsce została wprowadzona ta strategia dla dobra mieszkańców, aby zaspokoić potrzeby socjalne, a zarazem włączyć obywateli do wspólnego działania na rzecz realizacji tej idei i dokonania przełomu. Mieszkańcy są bowiem ekspertami w odniesieniu do osiedli w których zamieszkują. Oni najdokładniej znają swoją sytuację w osiedlu. Oni wiedzą co jest potrzebne i ich projekty są tańsze w realizacji aniżeli te, które tworzy sama administracja. Dla zwiększenia partycypacji Obywateli należy popierać organizacje pozarządowe, które ostatnio utworzyły Komisję Dialogu Społecznego ds. Partycypacji Obywatelskiej przy Prezydencie m. Od początku swej pracy Komisja stawia na wzmocnienie partycypacji obywatelskiej w szczególności w zarządzaniu miastem z włączeniem do tego zadania wspólnot i spółdzielni mieszkaniowych. Wymagają tego przemiany dokonujące się współcześnie w społeczeństwie oraz w osiedlach miejskich. System socjalny, więzi sąsiedzkie oraz opieka nad dziećmi i starszymi ludźmi, wszystko to wymaga nowego podejścia i nowej organizacji. Przyjazne Obywatelom zarządzanie miastem - wspólnie z Obywatelami i dla Obywateli - to zarazem szansa dla przedsiębiorczych i pomoc dla słabszych. Wiele cennych wzorców można uzyskać dzięki partnerstwo miast i wymianie doświadczeń, m.in. przy współpracy z Niemiecko-Polskim Stowarzyszeniem Mieszkalnictwa, Rozwoju Miast i Ekologii. Pozwoliłoby to na szybsze wdrożenie wspomnianej strategii w Polsce i poprawy relacji władza – obywatel. Sprzyjałoby to też zapewnieniu polskim Obywatelom ochrony prawnej na takim samym poziomie, jaki mają zapewniony obywatele innych państw Unii Europejskiej. Mazowiecka Wspólnota Samorządowa może i chce odegrać w tym zakresie istotna rolę, gdyż ma nie tylko program, ale także fachowych ludzi do jego realizacji. W programie dla Warszawy i Mazowsza Mazowieckiej i Wspólnoty Samorządowej uwzględniony jest całościowy plan rozwoju Warszawy i Mazowsza. Ważny jest przy tym sposób realizacji tego planu, polegający na wprowadzeniu do urzędów oraz rad miast i gmin, a także do Sejmiku Województwa Mazowieckiego fachowców w dziedzinie rozwoju miast, których cechować będzie pasja społecznikowska oraz wrażliwość na sprawy mieszkańców, aby znikła niekompetencja i towarzysząca jej znieczulica urzędnicza. Chodzi o zasadę jednego okienka bez przysłowiowego odsyłania „od Annasza do Kajfasza", w efekcie czego wychodzi się z urzędu nie tylko nie załatwionym, ale jeszcze w dodatku poniżonym arogancją urzędniczą. Trzeba jednocześnie promować i premiować tych urzędników, którzy postępują inaczej i czynią właściwy dla mieszkańców użytek ze swych kompetencji. Urzędnik to jest służba obywatelom a nie zawód. Ludziom niezamożnym trzeba zapewnić bezpłatną pomoc prawną, tak jak to od dawna ma miejsce na Zachodzie. Każdy mieszkaniec musi być traktowany jako partner a nie jako petent i "zło konieczne". Nieuniknione w stosunkach międzyludzkich konflikty trzeba załatwiać ugodowo, w drodze negocjacji. Także tzw. prawo miejscowe uchwalane przez rady miast i gmin, w tym miasta stołecznego Warszawy winno być zreformowane, tak aby nie pogarszało ono sytuacji mieszkańców Warszawy. Zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem miasta nie wykorzystują dla dobra obywateli wszystkich możliwości, jakie stwarza im ustawa o ochronie praw lokatora, ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami i wiele innych ustaw. Stawki czynszu powinny być obniżone, dzięki lepszemu zarządzaniu i wyeliminowaniu korupcji oraz marnotrawstwa. Często są one zawyżone z powodu niegospodarności zarządców oraz niewykorzystywaniu funduszy europejskich na rewitalizację. Wiele nieprawidłowości w relacji urząd - obywatel można wyeliminować przez lepszą organizację pracy urzędów. Nie może być takiej sytuacji, by mieszkańcy narażeni byli na uciążliwości dróg szybkiego ruchu. Miastu potrzebne są takie drogi, ale muszą one być usytuowane poza osiedlami mieszkaniowymi. Konieczna jest - przy podejmowaniu jakichkolwiek decyzji dotyczących mieszkańców współpraca z mieszkańcami, jako najlepszymi ekspertami znającymi swoje potrzeby i bolączki. Bezpieczeństwo Obywateli
Bezpieczeństwo Obywateli to także zapobieganie przestępczości agresji, dzięki pracy wychowawczej i współpracy z Obywatelami. Dla zwiększenia bezpieczeństwa mieszkańców Warszawy i Mazowsza potrzebne są przede wszystkim działania na rzecz wczesnego zapobiegania przestępczości i agresji. Agresja i przestępczość to obecnie zjawiska niemal powszechne. Nie można jednak ulegać złudzeniom, że jedynie rozbudowa aparatu ścigania i wymiaru sprawiedliwości oraz więziennictwa można te zjawiska znacznie ograniczyć. Koszty takich działań są ogromne. Zamienić więc trzeba choć częściowo walkę i miecz na serce dla naszych dzieci ulicy. Potrzebne jest zwłaszcza wsparcie i pomoc dla dzieci ulicy, których w samej Warszawie jest tysiące. To tu często wykluwa się przestępczość agresja. Mówi się o nich że, są to dzieci niczyje, dzieci biedy i ofiary domowej przemocy w rodzinie. Wzorem miast zachodnich Europy należy wprowadzić do pracy z dziećmi i młodzieżą wychowawców i pedagogów, tzw. wychowawców ulicznych ( streetworkerów). Należy w budżecie miasta przesunąć część środków przeznaczonych na zapewnienie bezpieczeństwa na wyżej wspomniany cel. To rozwiązanie tańsze i bardziej humanitarne niż karanie późniejszych przestępców. Konieczne jest przy współpracy z obywatelami i ich organizacjami przerwanie wielopokoleniowego łańcucha dziedziczonej niejako przestępczości w rodzinach patologicznych. Pomoc i wsparcie władz miasta dla organizacji pozarządowych zajmujących się tym trudnym problemem jest niewystarczające. Problemem jest brak wrażliwości i zrozumienia ze strony kolejnych władz Warszawy oraz radnych. III. Problemy osób niepełnosprawnych
Jest to kolejny ważny element dialogu obywatelskiego i inicjatyw obywatelskich. Wskutek rozwoju cywilizacji mamy bowiem coraz więcej osób wymagających pomocy z powodu stanu zdrowia. Coraz więcej osób ulega wypadkom. Postęp medycyny ratuje życie dzieciom z wadami wrodzonymi. Osoby te na stałe stają się osobami niepełnosprawnymi, wymagającymi wsparcia nas wszystkich, którym ich los nie jest obojętny. W warunkach integracji europejskiej istnieją formy finansowego wspierania takich osób, aby mogły normalnie i maksymalnie samodzielnie funkcjonować w społeczeństwie. W ramach rewitalizacji miast i osiedli mieszkaniowych należy dostosować do specyficznych potrzeb osób niepełnosprawnych zarówno mieszkania, jak i urządzenia wewnątrzosiedlowe i ogólnomiejskie. Także w nowym budownictwie oraz komunikacji powinno się uwzględniać te potrzeby. W Polsce w ogóle, a w Warszawie w szczególności mamy ogromne zaniedbania w tym zakresie, które mogą i powinny być w szybkim czasie nadrobione, dzięki umiejętnemu wykorzystaniu funduszy europejskich przeznaczonych specjalnie na ten cel. W debacie obywatelskiej podkreśla się konieczność zapewnienia osobom niepełnosprawnym wszechstronnej pomocy. W strategii i rozwoju miasta musi być uwzględniona poprawa sytuacji osób niepełnosprawnych i pomoc socjalna. Wszelkiego możliwego wsparcia trzeba udzielać także organizacjom pozarządowym, które mają ogromne zasługi w niesieniu pomocy charytatywnej osobom potrzebującym. Przykładem może być Fundacji POMOCNA DŁOŃ, która wybudowała w Warszawie pierwsze prywatne centrum rehabilitacji osób niepełnosprawnych, stanowiące przykład budownictwa specjalistycznego uwzględniającego potrzeby osób niepełnosprawnych. IV. Rola nauki
Nauka i szkolnictwo wyższe to także problematyka wymagająca dialogu z obywatelami. Chodzi zwłaszcza i to, jakie inicjatywy powinni podejmować uczeni i uczelnie wyższe i jak z nimi powinna korespondować polityka samorządów i Państwa dotycząca nauki i szkolnictwa wyższego. W liście Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego Profesor Leny Kolarskiej-Bobińskiej skierowanym do społeczności akademickiej z okazji inauguracji roku akademickiego 2014/2015 podkreślono, że „Czas, w którym budowaliśmy naszą demokrację i społeczeństwo obywatelskie, był okresem realizowania aspiracji edukacyjnych Polaków oraz rozwoju szkolnictwa wyższego. Uczelnie po 1989 roku stały się jednym z filarów polskich przemian. Dziś zmieniająca się rzeczywistość na świecie, w Europie i w Polsce wymaga również zmian w uczelniach. Muszą one znaleźć odpowiedź na wyzwania, przed którymi stoimy …. Uczelnie muszą sprostać wyzwaniom – ale przede wszystkim stać się liderami rozwoju społecznego i gospodarczego Polski.”
