Warszawskie koło byłych więźniów obozu Bergen-Belsen

15/07/2026

DEKLARACJA PROGRAMOWA EUROPEJSKICH MIEJSC PAMIĘCI
Europejskie Miejsca Pamięci, utworzone na terenach związanych ze zbrodniami popełnionymi w czasie II wojny światowej przez nazistów, faszystów i ich sprzymierzeńców, stanowią namacalne dziedzictwo historii, która ukształtowała podwaliny powojennej Europy.
W miarę jak nasze społeczeństwa przechodzą znaczące zmiany, a pokolenie Ocalałych i bezpośrednich świadków stopniowo znika, Miejsca Pamięci przyjmują odpowiedzialność za nieustanne zwiększanie świadomości przeszłości, aktywne zachęcanie do refleksji we współczesnym społeczeństwie i sygnalizowanie dehumanizacji, rasizmu, antysemityzmu i ksenofobii oraz przeciwstawianie się im, gdziekolwiek występują.
Wypełniając tę odpowiedzialność, Miejsca Pamięci zajmują szczególną pozycję. Opierając się na rzetelnych badaniach i dowodach historycznych, są one niezależne od interesów prywatnych i stanowią krytyczny głos, również w odniesieniu do wydarzeń politycznych i wszystkich form mowy nienawiści. Wymaga to, aby Miejsca Pamięci pozostały przestrzenią, w której można zadawać trudne pytania i ostrzegać, gdy zajdzie taka potrzeba.
To zadanie może być zrealizowane tylko przy gwarancji programowej niezależności Miejsc Pamięci od władz politycznych – lokalnych, regionalnych, krajowych lub europejskich. Ich autonomia nie powinna podlegać presji politycznej ani budżetowej.
Ich niezależność jako strażników historii, która wpłynęła na całą Europę, nie jest wyłącznie wewnętrzną sprawą ich organów zarządzających, ale leży we wspólnym interesie Europy jako takiej.
Aby stawić czoła rosnącym wyzwaniom dla demokracji i pokoju, wzywamy wszystkie strony biorące udział w dialogu publicznym do poszanowania tej zasady autonomii.
15 lipca 2026 roku
Sygnatariusze deklaracji:
• Miejsce Pamięci i Muzeum Auschwitz-Birkenau, Polska
• Narodowy Rezerwat Historyczno-Memorialny Babi Jar, Ukraina
• Miejsce Pamięci Marszu Śmierci w Lesie Below, Niemcy
• Miejsce Pamięci Bergen-Belsen, Niemcy
• Miejsce Pamięci Ofiar Mordów Eutanazyjnych w Brandenburgu nad Hawelą, Niemcy
• Miejsce Pamięci Więzienia Brandenburg-Görden, Niemcy
• Miejsce Pamięci Buchenwald, Niemcy
• Miejsce Pamięci Obozu Koncentracyjnego Dachau, Niemcy
• Miejsce Pamięci Obozu Koncentracyjnego Flossenbürg, Niemcy
• Muzeum Martyrologii Wielkopolan Fort VII, Polska
• Fundacja Fossoli, Włochy
• Muzeum Gross-Rosen w Rogoźnicy, Polska
• Miejsce Pamięci Zamek Hartheim, Austria
• Hodonín u Kunštátu. Pomnik Zagłady Romów i Sinti na Morawach, Czechy
• Miejsce Pamięci i Muzeum Jamlitz w Lieberose, Niemcy
• Kazerne Dossin, Belgia
• Muzeum byłego niemieckiego Obozu Zagłady Kulmhof w Chełmnie nad Nerem, Polska
• Pomnik Leistikowstrasse w Poczdamie, Niemcy
• Lety u Písku. Pomnik Zagłady Romów i Sinti w Czechach, Czechy
• Maison d’Izieu, Francja
• Miejsce Pamięci Mittelbau-Dora, Niemcy
• Miejsce Pamięci Obozu Koncentracyjnego Neuengamme, Niemcy
• Muzeum-Miejsce Pamięci KL Plaszow w Krakowie, Polska
• Miejsce Pamięci i Przestrogi Ravensbrück, Niemcy
• Miejsce Pamięci Internowania i Deportacji – Obóz Royallieu, Francja
• Miejsce Pamięci i Muzeum Sachsenhausen, Niemcy
• Muzeum Stutthof w Sztutowie, Polska
• Narodowe Miejsce Pamięci Kamp Vught, Holandia
• Dom Konferencji w Wannsee – Miejsce Pamięci i Edukacji, Niemcy
• Centrum Pamięci Kamp Westerbork, Holandia
• Miejsce Pamięci Więzienia Wolfenbüttel, Niemcy
• Muzeum Martyrologiczne w Żabikowie, Polska

16/06/2026

We wtorek 16 czerwca na terenie Muzeum Więzienia Pawiak i Cmentarza Wojskowego odbyły się uroczystości z okazji Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Niemieckich Nazistowskich Obozów Koncentracyjnych i Obozów Zagłady. Nasze koło reprezentowała liczna grupa kombatantów, rodzin i sympatyków.

14/05/2026

"Nie mamy więcej czasu". Apel stowarzyszenia ofiar i Fundacja Polsko-Niemieckie Pojednanie (Warszawa, dnia 14 maja 2026)
Warszawa, dnia 14 maja 2026
NIE MAMY JUŻ WIĘCEJ CZASU!
I.
17 czerwca obchodzimy 35. rocznicę podpisania polsko-niemieckiego Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy, a 16 października – taką samą rocznicę polsko-niemieckiej umowy (zawartej w formie wymiany not) o wsparciu finansowym RFN dla ofiar prześladowań nazistowskich i utworzeniu Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie”.
25 lat temu, 17 lipca 2000 r., na zakończenie wielostronnych rokowań podpisane zostało w Berlinie Wspólne Oświadczenie, którego rezultatem było stworzenie ram prawnych dla indywidualnych wypłat dla zapomnianych ofiar nazizmu z Europy Środkowej i Wschodniej, w tym ofiar pracy przymusowej. Podobne rozwiązanie uzgodniono kilka miesięcy później z Austrią.
Wypłata ostatnich indywidualnych świadczeń dla żyjących w Polsce ofiar niemieckich prześladowań zakończona została w 2006 r. Dokonywano ich za pośrednictwem niemieckiej Fundacji „Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość” oraz Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie”.
Od tego czasu polska fundacja świadczy pomoc organizacyjną i rzeczową na rzecz starzejących się ofiar wyłącznie w bardzo ograniczonym zakresie, w ramach pozyskiwanych grantów. Stan ten jest stronie niemieckiej dobrze znany.
II.
Wspólna deklaracja podsumowująca polsko-niemieckie konsultacje międzyrządowe z 1 grudnia 2025 r. zawiera następujący fragment:
„Rząd federalny przeanalizuje możliwości zapewnienia dodatkowego wsparcia dla polskich ofiar agresji nazistowskiej oraz niemieckiej okupacji Polski w latach 1939–1945”.
W wywiadzie udzielonym 28 kwietnia 2026 r. ambasador Niemiec w Polsce, Miguel Berger, ocenił, że „w Niemczech już wszyscy zrozumieli konieczność humanitarnego gestu wobec polskich ofiar niemieckiego nazizmu”. Dodał przy tym, że „chodzi tu o absolutnie polityczną decyzję”, na którą – jak zaznaczył - musimy jeszcze poczekać.
Przedłużający się okres rozważań po stronie niemieckiej zdaje się nie uwzględniać, że upływ czasu jest nieubłagany, a ofiary stopniowo odchodzą – one nie mają już czasu czekać i pozostawać zakładnikami biurokratycznych przeszkód lub politycznych kontrowersji. Niektórzy mówią wręcz: „Czekają, aż umrzemy.”
Czy można się na to godzić?
III.
Liczba żyjących w Polsce ofiar wymagających pomocy humanitarnej dramatycznie maleje. Obecnie (stan na maj 2026 r.) jest ich już niecałe 50 tys. Jeszcze półtora roku temu było ich około 60 tysięcy.
Formuła świadczeń humanitarnych jest stronie niemieckiej dobrze znana i znajduje praktyczne zastosowanie wobec innych grup żyjących jeszcze ofiar nazizmu.
Propozycja takiego rozwiązania została już przedstawiona stronie niemieckiej na szczeblu rządowym. Obejmowałaby ona:
- indywidualne świadczenie bezpośredniej pomocy humanitarnej, wypłacane dożywotnio w stałej wysokości (miesięcznie lub kwartalnie),
- dodatkowe działania opiekuńcze i rehabilitacyjne dla ofiar znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji, realizowane stosownie do konkretnych potrzeb.
Taka formuła nie wymaga od razu ustalenia sumy globalnej niemieckiego wkładu i jego jednorazowej wypłaty. Sumę tę można jednak oszacować, uwzględniając wysokość regularnych świadczeń indywidualnych oraz zmniejszającą się każdego miesiąca (o około 800 osób) liczbę żyjących jeszcze ofiar.
Najważniejsze jest dziś uruchomienie etapowego finansowania w malejących z czasem transzach, aby Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie” mogła jak najszybciej rozpocząć wypłatę indywidualnych świadczeń. Fundacja dysponuje kompletnymi, na bieżąco weryfikowanymi danymi i jest przygotowana do natychmiastowego działania.
IV.
W obecnej sytuacji trudno byłoby zrozumieć i zaakceptować scenariusz, w którym często deklarowana niemiecka odpowiedzialność moralna miałaby paść ofiarą biurokracji lub politycznych manewrów.
35. rocznica podpisania Traktatu o dobrym sąsiedztwie i przyjaznej współpracy jest ostatnim momentem, aby na najwyższym szczeblu rządowym podjęto decyzję polityczną dotycząca potwierdzenia formuły świadczeń humanitarnych dla żyjących jeszcze w Polsce ofiar zbrodni nazistowskich.
Nie ma żadnych obiektywnych przeszkód, by decyzje polityczne zostały podjęte 17 czerwca 2026 r., a pierwsze wypłaty rozpoczęły się już od lipca 2026 r. Dla wielu żyjących ofiar jest to kwestia czasu, którego zwyczajnie już nie mają.
NIE MAMY JUŻ WIĘCEJ CZASU!
Mikołaj Skłodowski – Prezes Zarządu Głównego Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych; urodzony w obozie koncentracyjnym KL Ravensbrück.
Stanisław Zalewski – Honorowy Prezes Polskiego Związku Byłych Więźniów Politycznych Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych; uczestnik ruchu oporu, były więzień Pawiaka, KL Auschwitz-Birkenau, KL Mauthausen i Gusen.
Czesław Lewandowski – Prezes Zarządu Głównego Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych; były więzień polityczny niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Stutthof.
Leonard Kostera – Przewodniczący Zarządu Głównego Stowarzyszenia Polaków Represjonowanych przez Trzecią Rzeszę.
Członkowie Rady Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie”
Jan Barcz – profesor prawa międzynarodowego, dyplomata - m.in. członek zespołu MSZ uczestniczącego w Konferencji „2+4”, negocjującego traktaty polsko-niemieckie 1990-1991 (w tym porozumienie z 16 października 1991 r. i z 2000 r. w sprawie pomocy dla ofiar zbrodni nazistowskich), były Ambasador RP w Wiedniu.
Waldemar Czachur – profesor Uniwersytetu Warszawskiego, germanista i niemcoznawca; współinicjator i współredaktor Biuletynu Niemieckiego.
Jerzy Kranz –profesor prawa międzynarodowego i dyplomata; były podsekretarz stanu w MSZ i były ambasador RP w Republice Federalnej Niemiec; główny polski negocjator w wielostronnych rokowaniach z Niemcami i z Austrią w sprawie świadczeń dla byłych pracowników niewolniczych i przymusowych niemieckiego narodowego socjalizmu (2000)
Agnieszka Łada-Konefał – politolożka i niemcoznawczyni; zastępczyni dyrektora Niemieckiego Instytutu Spraw Polskich (Deutsches Polen-Institut) w Darmstadt.
Cezary Obracht-Prondzyński – profesor socjologii i antropologii społecznej; działacz społeczny i animator kultury.
Rafał Żytyniec – kulturoznawca i muzealnik; dyrektor Muzeum Historycznego w Ełku.
Zarząd Fundacji „Polsko-Niemieckie Pojednanie”
Jakub Deka – Przewodniczący Zarządu
Agnieszka Dzierżanowska – Sekretarz Zarządu

25/04/2026

Z okazji 81 rocznicy wyzwolenia obozu Belsen-Bergen delegacja naszego koła wzięła udział w uroczystościach rocznicowych na terenie miejsca pamięci Bergen-Belsen w Dolnej Saksoni.
W okolicznych miejscowościach, w miejscach pamięci, na cmentarzach złożyliśmy wiązanki kwiatów i zapaliliśmy znicze.
W Celle miała miejsce msza ku czci pomordowanych i więzionych w obozie Belsen-Bergen.

17/04/2026

W dniu 15 kwietnia 2026 minęła 81. rocznica wyzwolenia Niemieckiego Obozu Koncentracyjnego Bergen-Belsen.
Z tej okazji Koło Środowiskowe KL Bergen-Belsen wzięło udział w Mszy Świętej w kościele pw. Św. Augustyna w Warszawie w intencji pomordowanych, zmarłych oraz żyjących więźniów tegoż obozu.
Po mszy delegacja udała się do Muzeum Więzienia Pawiak, gdzie złożono wiązankę oraz zapalono znicze przed tablicą upamiętniającą obóz.
W uroczystościach wzięli udział byli więźniowie KL Bergen-Belsen: Irena Jaszczuk, Zygmunt Kazimierczak i Andrzej Prószyński.

https://www.facebook.com/photo/?fbid=1469773004937860&set=a.519979499917220

W dniu 15 kwietnia 2026 minęła 81. rocznica wyzwolenia Niemieckiego Obozu Koncentracyjnego Bergen-Belsen.
Z tej okazji Koło Środowiskowe KL Bergen-Belsen wzięło udział w Mszy Świętej w kościele pw. Św. Augustyna w Warszawie w intencji pomordowanych, zmarłych oraz żyjących więźniów tegoż obozu.
Po Mszy delegacja udała się do Muzeum Więzienia Pawiak, gdzie złożono wiązankę oraz zapalono znicze przed tablicą upamiętniającą obóz.
W uroczystościach wzięli udział byli Więźniowie KL Bergen-Belsen: Irena Jaszczuk, Zygmunt Kazimierczak i Andrzej Prószyński.

15/04/2026

Dzisiaj przypada 81 rocznica wyzwolenia Bergen-Belsen. W niedzielę główne uroczystości z udziałem przedstawicieli naszego koła. A już dzisiaj miejscowi Polacy wraz z p. Elzbieta Janiak godnie uczcili pamięć polskich więźniów.
Ja przypominam nagranie mego przyjaciela - Ian'a Forsyth'a, radiooperatora jednego z pierwszych czołgów, które wjechały na teren obozu https://www.google.com/search?q=ian+forsyth+bergen+belsen&rlz=1C1CHBD_plPL869PL869&oq=ian+forsyth+bergen+belsen&gs_lcrp=EgZjaHJvbWUyBggAEEUYOTIHCAEQIRigAdIBCTExMzg4ajBqNKgCALACAQ&sourceid=chrome&ie=UTF-8 =ive&vld=cid:6e1f96a5,vid:51iGnYoqBDc,st:0

19/03/2026

A dzisiaj na stronie Muzeum-Miejsca Pamięci Bergen-Belsen ukazały się piękne życzenia dla naszej kochanej Pani Ireny - dzisiejszej jubilatki! https://www.facebook.com/photo/?fbid=1504556951380716&set=a.514114763758278

Wir gratulieren Irena Jaszczuk herzlich zum 100. Geburtstag! 💐

🗣 Am 19. März 1926 wurde Irena Jaszczuk in Piotrow in Polen geboren. Nach ihrer Schulzeit in Piotrow und Warschau arbeitete sie ab 1942 als Angestellte bei den Städtischen Verkehrsbetrieben Warschau.

Im August 1944, während des Warschauer Aufstands, wurde Irena Jaszczuk zunächst über Dulag Pruszkow nach Auschwitz und im September weiter in das KZ Bergen-Belsen deportiert. Nach der Befreiung blieb sie bis Anfang 1946 im DP-Camp Bergen-Belsen. Hier heiratete sie ihren Mann Stefan Jaszczuk, mit dem sie zwei Söhne hat.

Im Herbst 1947 kehrte Irena Jaszczuk nach Polen zurück, wo sie bis heute lebt. Mehrfach war sie seitdem zu Besuch in der Gedenkstätte Bergen-Belsen – unter anderem für ein lebensgeschichtliches Interview, das wir im September 2009 mit ihr führen durften.

Wir freuen uns auf weitere Besuche und wünschen Irena Jaszczuk alles erdenklich Gute zu ihrem 100. Geburtstag! 🎉

📸 Das Foto entstand bei ihrem Besuch in der Gedenkstätte Bergen-Belsen zur Gedenkfeier 2015.

26/02/2026

https://www.facebook.com/photo/?fbid=1486901803146231&set=a.514114763758278

15/01/2026

Wiele osób trafiło do Bergen-Belsen poprzez inne obozy, m.in. Auschwitz. https://www.fina.gov.pl/wydarzenia/wykopane-rez-ania-szczepanska/polska-premiera-filmu-wykopane-ani-szczepanskiej-archeologia-andrzeja-brzozowskiego/?fbclid=IwY2xjawPWEf9leHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeBNZUsaYW9bTlDl-j5UJBIUf7ygFir3XhUBM1f6qOdv4i9aEl2yK9PvdR9dg_aem_DOHsN5WZD-Enw7hjuZXj9Q

14/01/2026

Rampa w Bergen to jeden z nieodłącznych elementów upamiętnienia dziesiątków tysięcy więźniów z całej Europy, zamordowanych w Bergen-Belsen. https://www.facebook.com/photo?fbid=1447437190426026&set=pcb.1447437230426022