The Trzebinia kehilla / Kehila Trzebinia

31/05/2026

Pieśń "Kiedy serce płacze" w wykonaniu Jagi Wrońskiej 💚
IV Marsz Pamięci Ofiar Getta w Trzebini

Nagranie: M. Kędziorski.

31/05/2026

Stowarzyszenie Kehila Trzebinia już po raz czwarty zorganizowało Marsz Pamięci Ofiar Getta w Trzebini w rocznicę jego likwidacji, która rozpoczęła się 30 maja 1942 r.

Dlaczego to robimy?
Przede wszystkim, żeby upamiętnić dawnych żydowskich mieszkańców naszego miasta, którzy byli integralną częścią jego społeczności od XVI w. Holokaust zmienił na zawsze krajobraz Trzebini. Przed wojną liczyła ok. 5000 mieszkańców, w tym 300 rodzin żydowskich, tj, ponad 1200 osób. Wojnę przeżyło według świadectwa Dova Reicha 267 Żydów.

Oprócz upamiętnienia ofiar od początku przyświecała nam idea popularyzowania wiedzy na temat historii getta, praktycznie nieobecnej w publicznej narracji przez dziesiątki lat.
Określenie „getto” na wydzieloną część miasta, przy ulicach Piłsudskiego, Ochronkowa i część Krakowskiej, gdzie Niemcy kazali Żydom zamieszkać, było podważane. Jednak sami ocalali z Holokaustu trzebińscy Żydzi używali tego określenia w swoich świadectwach złożonych po wojnie. To do nich jako pierwszy dotarł, wysłuchał, nagrał śp. Andrzej Kostka. To dzięki świadectwom ocalałych (zebranym w archiwach Jad Waszem, Żydowskiego Instytutu Historycznego w Warszawie), a także wspomnieniom mieszkańców Trzebini i okolicznych wiosek, spisanych przez Andrzeja Kostkę i dr Jolantę Piskorz w "Trzebińskich historiach", wiemy, jak wyglądało życie w getcie, i jak przebiegała jego likwidacja. Jego historię przybliżyła podczas uroczystości na Rynku Ewa Siek, członkini naszego stowarzyszenia. Następnie zostały odczytane świadectwa dwóch ocalałych trzebińskich Żydów - Isuchera Mandelbauma i Pinchasa Zimmermanna.

Podczas uroczystości na Rynku wybrzmiały przejmujące pieśni żydowskie w wyjątkowym wykonaniu Jagi Wrońskiej, krakowskiej wokalistki.
Następnie przeszliśmy ostatnią drogą mieszkańców getta ulicami Narutowicza, św. Stanisława pod budynki dawnej "gazowni", gdzie ok. 700 Żydów uznanych przez Niemców za "niezdolnych do pracy", zostało skoszarowanych i oczekiwało na wywóz do KL Auschwitz, co nastąpiło 7 czerwca 1942 r.
Następnie przeszliśmy na dworzec kolejowy, skąd zostali wywiezieni wagonami towarowymi do obozu zagłady w Oświęcimiu.
Tam odmówiliśmy modlitwę za ofiary i wybrzmiał dźwięk szofaru.

Niech ich pamięć będzie błogosławiona 🕯️
----------
Dziękujemy wszystkim za obecność, a Panu Michałowi Mazurkowi z Trzebińskiego Centrum Kultury za nagłośnienie.
Fotorelację wykonał Maciej Kędziorski.

30/05/2026

29/05/2026

Wczoraj w Kinie "Zbyszek"" MOK Olkusz odbył się przedpremierowy pokaz filmu dokumentalnego "By nie została tylko pustka" w reżyserii i wg scenariusza Pauliny Ibek. Tutaj obejrzycie jego zwiastun: https://www.youtube.com/watch?v=5xVp0P44Qak

Film opowiada o historii olkuskich Żydów i ich zagładzie podczas II wojny światowej, a także o współczesnej pamięci o nich, którą podtrzymuje kilka osób, zabierających głos w filmie, jak i po jego emisji (foto w komentarzu pod postem).

Zagłada ok. 3 tys. Żydów, którzy stanowili ok. 1/3 mieszkańców miasta, miała swoje apogeum 13 czerwca 1942 r., kiedy wywieziono większość z nich do KL Auschwitz i zamordowano.
Niestety, po wojnie przez dziesiątki lat milczano na ich temat. Jak wspominał po emisji filmu jeden z bohaterów filmu, Ireneusz Cieślik, ok. 2001 r., kiedy zainteresował się ich historią, nie było nawet wzmianki na temat wielowiekowej obecności Żydów ani na stronie gminy, ani lokalnego PTTK.
Przez ostatnie ćwierćwiecze wiele się zmieniło pod względem popularyzacji historii olkuskich Żydów. Powstała strona internetowa prowadzona przez prof. Michała Ostrowskiego - https://olkuscyzydzi.pl/pl/olkuscy-zydzi/
, na której zostały opublikowane m.in. książki o olkuskich Żydach autorstwa Krzysztofa Kocjana czy ocalałych olkuskich Żydów. Obaj panowie byli obecni na premierze filmu. Ponadto swoją obecnością zaszczycili: dr hab. Dariusz Rozmus, który wykonał inwentaryzację ocalałych macew na dwóch olkuskich cmentarzach żydowskich i wydał książki będące jej pokłosiem, a także Jacek Sypień, historyk.
Kiedy przechodzi się przez centrum Olkusza, trudno nie zauważyć tablic, które zawierają informacje o miejscach związanych z olkuskimi Żydami. Niestety, nie wszystkie przetrwały w pierwotnej formie. Rok temu zdarto plansze z tablicy postawionej w miejscu, gdzie stała największa z olkuskich synagog, rozebrana na pocz. l. 50. XX w. (foto w komentarzu).
Władze miasta nie zleciły naprawy tej szkody (wydaje się stosunkowo mało kosztownej) i teraz tablica jest bardziej powodem do wstydu niż pochwały na polu pamięci o dawnych żydowskich mieszkańcach Olkusza.

Na zakończenie spotkania prof. Michał Ostrowski zaprosił na Marsz, który rozpocznie się 13 czerwca o godz. 18 przez budynkiem starostwa. A Ireneusz Cieślik zachęcił zgromadzoną publiczność - słuchaczy Uniwersytetu Trzeciego Wieku - do przejścia tą drogą samemu lub z bliskimi w dogodnej dla siebie porze dnia. W miejscowej Bibliotece znajduje się publikacja nt. Marszu z opisem drogi, która może każdemu posłużyć za przewodnik.
Bo w końcu ma łączyć nas PAMIĘĆ.
-------------------
Jak zapowiedziała reżyserka, film ma się ukazać w TVP3Kraków i TVP Historia.

reż. Paulina Prod. KOMITET OPIEKI NAD ZABYTKAMI KULTURY ŻYDOWSKIEJ W TARNOWIE/ MCK SOKÓŁ Film opowiada o zagładzie żydowskich mieszkańców Olkusza, których hi...