Poznański Panel Klimatyczny i Inicjatywa 1%

03/05/2026

Susza obala imperia
1. Hunowie najechali Rzym, bo z powodu suszy nie mieli co jeść - uważają naukowcy. klimatyczny kryzys w IV i V w. n.e. tak wyjałowił żyzne zwykle grunty na Nizinie Węgierskiej, że żyjący tam rolnicy i pasterze nie mieli wyjścia i musieli podejmować się łupieżczych rajdów.

2. Stolica Majów upadła z powodu suszy - dowodzą naukowcy. Modły do boga czterech żywiołów nie pomogły.
Mayapán kwitło przez blisko 200 lat, od XIII do XV w. Było największym ośrodkiem poklasycznej cywilizacji Majów na Jukatanie. Susza, która w latach 1400-61 ostatecznie nadwyrężyła rolnicze podstawy cywilizacji jukatańskich Majów. I doprowadziła do wojen, które w XV w. ostatecznie pogrzebały Mayapán, stolicę Majów na półwyspie Jukatan. To kolejna historia z cyklu "zmiany klimatu obalają imperia".

3. Globalne ocieplenie przyczyniło się do wybuchu wojny domowej w Syrii i upadku reżim rodziny Assadów
Wojnę, która wybuchła w 2011 r., poprzedziły cztery lata potwornej suszy. Tak strasznej klęski żywiołowej nie notowano nigdy wcześniej w historii rejonu Żyznego Półksiężyca, w którym blisko 12 tys. lat temu narodziło się rolnictwo. W Syrii nałożyła się ona na dramatyczny wzrost populacji - z 4 mln mieszkańców w latach 50. do 22 mln przed wybuchem wojny. Dodatkowo Assad promował uprawę bawełny, która wymaga dużo wody. Z powodu suszy rolnictwo, które produkowało jedną czwartą syryjskiego PKB, straciło ok. 33 proc. przychodów. Nawet 1,5 mln ludzi opuściło wieś i wyemigrowało do miast.

Sama susza nie wywołała wojnę na pewno jednak była jedną z jej przyczyn, być może tym wydarzeniem, które przelało czarę goryczy.

29/04/2026

Coroczny raport o stanie klimatu na naszym kontynencie opublikowały unijna służba klimatyczna Copernicus i Europejskie Centrum Prognoz Średnioterminowych w Reading w Wielkiej Brytanii oraz Światowa Organizacja Meteorologiczna.

Raport potwierdza, że Europa jest najszybciej ocieplającym się kontynentem na świecie. 2025 r. był w Europie trzecim najgorętszym rokiem odnotowanym w historii globalnych pomiarów (jednocześnie był trzecim najgorętszym na całym świecie).
A ogólnoświatowa emisja gazów cieplarnianych wciąż rośnie.
Naukowcy wyliczyli, że nawet jeśli wszystkie państwa zrealizują swoje obietnice redukcji emisji dwutlenku węgla i innych gazów cieplarnianych, to i tak do końca XXI w. wartość globalnego ocieplenia sięgnie ok. 3 st. C. Jeśli obietnice nie zostaną zrealizowane i świat nie odejdzie od paliw kopalnych, zmiany klimatu będą jeszcze ostrzejsze.

ale są i pozytywy: koszt wymiany opon zimowych zostaje w kieszeni, że pieskom nie trzeba będzie zakładać bucików, bo na chodnikach będzie mniej soli, że koło lotniska na Ławicy będzie ciszej, bo klasa średnia mniej będzie latać do ‘ciepłych krajów’

09/04/2026

Dziś ważniejszy wydaje się klip celebryty o tym, że ktoś kupił sobie nowe buty niż to, co dzieje się z klimatem na planecie.
A żyjemy w systemie napędzanym konsumpcją i wyzyskiem, który niszczy naszą planetę. Wojny, głód, kryzys klimatyczny.

Właśnie w tej chwili olbrzymie statki wyławiają setki tysięcy ton krylu [morskie żyjątka, którymi żywi się mnóstwo morskich stworzeń] w rejonie Antarktyki, po czym spalając potworne ilości paliwa, transportują go do Europy, żeby karmić nim łososie hodowane na fermach.

Niedawno Bandero, statek ekopiratów, staranował największy trawler do połowu kryla norweskiej firmy Aker QRILL.
Aker, aby zyskać uwagę mediów. Firma ta grabi wody Antarktydy i greenwashinguje ludzi, ukrywając prawdziwe intencje. Większość wyłowionego kryla trafia na farmy wodne, które zatruwają morski ekosystem. Działania Bandero bronią wrażliwego systemu Antarktydy

- Zmęczony psychicznie i mocno wypalony - po sześciu latach ciężkich studiów zarabiałem tyle, ile ludzie na kasie w Biedronce - byłem też zawiedziony sytuacją w Polsce - mówi Sebastian Sarnecki, podróżnik, weganin i pierwszy oficer na statku ekopiratów.

25/03/2026

Podtlenek azotu - jest niezwykle silnym gazem cieplarnianym – jego potencjał tworzenia efektu cieplarnianego jest niemal 300 razy większy niż dwutlenku węgla, a w atmosferze może utrzymywać się nawet przez 114-150 lat.

Głównym źródłem emisji podtlenku azotu na świecie jest rolnictwo, które odpowiada za około 70-75% wszystkich emisji generowanych przez człowieka (w Polsce 89%).

W Polsce sektor samochodowy (transport drogowy) odpowiada za około 4–5% całkowitej krajowej emisji podtlenku azotu. Choć w skali całego kraju jest to znacznie mniejszy udział niż w przypadku rolnictwa pozostaje drugim co do wielkości źródłem antropogenicznym w Polsce.

Mechanizm powstawania: Podtlenek azotu w samochodach powstaje głównie jako produkt uboczny w katalizatorach (reaktorach katalitycznych). Choć ich głównym zadaniem jest redukcja toksycznych tlenków azotu w specyficznych warunkach (np. podczas rozgrzewania silnika) mogą one sprzyjać powstawaniu podtlenku

13/02/2026

Ostatni raz tak "zimno" było w Europie w styczniu 2010 r. To oznacza, że ostatnich 15 styczni było cieplejszych i akurat trafił się jeden chłodniejszy.
Na platformach społecznościowych pytają "Gdzie to globalne ocieplenie"? Na północnej półkuli jest przecież tak zimno, że nawet na Florydzie legwany spadają z drzew!

Nie trzeba być orłem, by rozumieć, że klimat do trend długofalowy - wieloletni. Natomiast pogoda to chwilowy układ warunków panujących w danym miejscu. Niestety wieli prawaków tego nie rozumie. Myśli tez, ze Polska i Europa wschodnia jest pępkiem świata - jak u nas zimno to znaczy, że globalnie też musi być zimno

Amerykańska agencja kosmiczna z kolei donosi, że wyjątkowo silna fala upałów zalała Australię 26-30 stycznia. "Średnia temperatura w Australii była o 1,9 st. C. wyższa od średniej z lat 1961-1990, co czyni obecny styczeń czwartym w rzędzie najcieplejszych od początku obserwacji w 1910 r."

pożary lasów w Chile i Argentynie były nawet trzy razy bardziej prawdopodobne niż w świecie bez zmiany klimatu.W styczniu płonęły olbrzymie połacie lasów w Chile i Argentynie

Najbardziej ocieplenie widoczne jest jednak w Arktyce. "W większości obszarów Arktyki, w tym na Grenlandii i kanadyjskim archipelagu arktycznym, panowały warunki cieplejsze od średniej, a lokalne odchylenia przekraczały o 7 st. C"

Globalne ocieplenie być może w styczniu nie dało nam się w Polsce we znaki. Za to są inne miejsca na planecie, gdzie galopuje.

29/01/2026

Koniec z węglem
Po ponad dwóch wiekach przemysłowej tradycji region Ostrawy traci swoje "czarne złoto". Państwowa spółka OKD poinformowała, że z końcem stycznia zamknie kopalnię CSM w Karwinie — ostatni czynny zakład wydobywający węgiel kamienny w Czechach. Decyzja o jej zamknięciu symbolicznie kończy pewną epokę — i otwiera nową, opartą na energii jądrowej i odnawialnej.

Po ponad dwóch wiekach przemysłowej tradycji region Ostrawy traci swoje "czarne złoto". Państwowa spółka OKD poinformowała, że z końcem stycznia zamknie kopalnię CSM w Karwinie — ostatni czynny zak...

24/01/2026

YES
W 14 z 27 krajów UE wiatr i słońce są już głównym źródłem prądu.
W 2025 roku wyprodukowano rekordowe 369 TWh prądu ze słońca – to o 20% więcej niż rok wcześniej. Słońce daje już więcej energii niż węgiel czy elektrownie wodne.

Tak wynika z raportu Ember European Electricity Review 2026.

Węgiel: Jego rola drastycznie spada. Obecnie odpowiada już tylko za ok. 9% energii w UE.
Gaz: w 2025 roku wzrosło zużycie gazu (o 8%).

Niestety, zależność od drogiego, importowanego gazu spowodowała wzrost cen prądu i ogromne rachunki dla całej UE (32 miliardy euro za sam import gazu).
UE planuje całkowity zakaz importu rosyjskiego gazu do końca 2027 roku.
Obecnie rośnie jednak zależność od gazu z USA (LNG), co również budzi obawy o bezpieczeństwo dostaw.
Co dalej?
Kluczem do tańszej i stabilniejszej energii są magazyny energii oraz lepsze sieci przesyłowe. W 2025 roku budowa wielkich magazynów energii znacznie przyspieszyła. Pozwolą one gromadzić prąd ze słońca i wiatru, aby wykorzystywać go wtedy, gdy nie świeci i nie wieje.
No i energia jądrowa. Polska tylko gada elektrowni jądrowej. Już od czasów Gierka. Dla populizmu rząd Tuska wybuduje nonsensowne giga lotnisko w szczerym polu ... ale nie elektrownię jądrową

14/12/2025

Cesarstwo Rzymskie ...a klimat

WZROST
Jeżeli zapytacie kogokolwiek o to, co wpłynęło na wzrost potęgi Rzymu, to niemal na pewno usłyszycie: wybitni wodzowie i liczne legiony. I rzeczywiście najpierw republika, a później Cesarstwo Rzymskie miały szczęście do niezwykłych polityków, którzy z każdej szansy potrafili wyciągnąć tak dużo, jak tylko się dało. Zbudowali niezwyciężoną armię, silną gospodarkę oraz gęstą sieć zyskownych szlaków handlowych. Ale jak to się stało, że szans, a także żołnierzy chętnych służyć w legionach, było tak dużo? To pytanie, które pada bardzo rzadko, a jest kluczowe. Odpowiedzi można szukać w szczęściu i pogodzie.

Imperium osiągnęło maksymalny rozmiar i dobrobyt w okresie klimatycznym późnego holocenu nazywanym rzymskim optimum klimatycznym. Jawi się ono jako faza ciepłego, wilgotnego.
Kwitnące rolnictwo to więcej żywności, a więcej żywności to więcej dobrobytu i większa populacja. Dobrobyt zapewnia stabilność władzy. A większa populacja dostęp do rekrutów. Stąd już tylko krok do stworzenia siły militarnej zdolnej do podbojów. I właśnie to stało się, gdy wzrastało Imperium Rzymskie.

UPADEK
Dwoma z trzech najważniejszych czynników osłabiających Imperium Rzymskie były więc ospa i dżuma. Co było trzecim? Gwałtowna zmiana klimatu. Rzymskie optimum klimatyczne zaczęło załamywać się około 150 roku naszej ery. Były lata, w których z powodu wyjątkowo marnych zbiorów w państwie zaczynał panować powszechny głód.
Jednocześnie zaczęła rosnąć presja zewnętrzna. Także – po części – spowodowana przez czynniki klimatyczne. A dokładnie wielką suszę, która zapanowała na azjatyckich stepach i wypchnęła z nich koczownicze plemiona, które ruszyły na poszukiwanie lepszych warunków. Nierzadko na kierunek podróży wybierając zachód i ziemie Cesarstwa Rzymskiego. Przełom V i VI wieku przyniósł gwałtowną zmianę klimatu, nie dało się już nic zrobić.
Rok 536 jest nazywany „rokiem bez lata”. Był to przerażający początek serii erupcji wulkanicznych, które nie miały sobie równych na przestrzeni ostatnich trzech tysięcy lat. Jednocześnie zmienił się bilans wodny - tam gdzie wcześniej było względnie wilgotno, zapanowały susze. To był początek tzw. późnoantycznej małej epoki lodowcowej.
Załamała się produkcja rolna. Brak żywności spowodował, że miasta i wsie się wyludniły. Spadła populacja, a więc i liczebność legionów. W niegdyś niepokonanym imperium zapanowały bieda i głód. Barbarzyńcy mogli po nim harcować bez większych przeszkód

08/12/2025

Ocieplenie powoduje zlodowacenie

Jest to swego rodzaju paradoks wynikający z praw fizyki, a szczególnie prawa zachowania energii, czyli jeżeli w jednym miejscu następuje wzrost temperatury, to w innym jest jej odpowiedni spadek. Obecne topnienie lodowców na skutek ocieplenia klimatu powoduje zakłócenia w przepływie Prądu Atlantyckiego, co skutkuje ochłodzeniem północnej półkuli i wzrost na tym terenie opadów, ale w postaci śniegu, który zgromadzony w nadmiernej ilości przesuwa się w postaci lodowca od biegunów w kierunku na południe do Wielkiej Brytanii, Szwecji Norwegii, a być może, że dalej.
W tym czasie półkula południowa doznaje niezwykłego ocieplenia i przesuszenia klimatycznego, pustynniejąc na coraz większych obszarach. Kiedy lodowiec dociera do tej gorącej strefy zaczyna się topić i wracać na północ, a klimat w Europie wraca do strefy umiarkowanej.
Cykl ten już wcześniej kilkakrotnie powracał, na co są niezbite dowody.

Według brytyjskiego Met Office załamanie się systemu prądów oceanicznych spowodowałoby ochłodzenie półkuli północnej, podniesienie się poziomu wód Atlantyku, spadek opadów w Europie i Ameryce Północnej oraz przesunięcie monsunów w Ameryce Południowej i Afryce. Według Massachusetts Institute of Technology Rewiew potencjalne załamanie się prądów mogłoby zapoczątkować współczesną epokę lodowcową, w której zimowe temperatury w Europie Północnej gwałtownie spadłyby do nowych ekstremalnych wartości, przynosząc znacznie więcej śniegu i lodu. Tym bardziej, że prąd załamywał się już w przeszłości – zwłaszcza przed ostatnią epoką lodowcową, która zakończyła się około 12 tys. lat temu.
Naukowcy uważają, że może to nastąpić w ciągu kilku dekad

28/11/2025

Głupi jak prezydent Trampek

USA grożą sankcjami za podatek węglowy (globalna opłatę węglową za emisje z żeglugi morskiej), a świat notuje kolejne rekordy stężenia CO2. W tym roku stężenie dwutlenku węgla w atmosferze osiągnęło kolejny rekord – blisko 427 ppm (cząsteczek na milion). To efekt wpływu gospodarki światowej, która mimo rosnącego udziału energii odnawialnej wciąż w dużej mierze opiera się na paliwach kopalnych. Stany Zjednoczone, pod rządami Donalda Trumpa, dodatkowo utrudniają ograniczanie emisji – prezydent sprzeciwia się regulacjom klimatycznym i broni status quo.
Obecnie żegluga morska odpowiada za około 3 proc. globalnych emisji CO₂. Do połowy wieku udział ten może wzrosnąć nawet do 17 proc.

Małe światełko w tunelu: światowe emisje CO₂ nie rosną już tak szybko, jak 20 lat temu. Gorsza informacja jest taka, że mimo to, ilość spalanych paliw kopalnych pozostaje ogromna – wystarczająca, by stężenie dwutlenku węgla w atmosferze rosło w tempie, które przeraża naukowców. W tym roku osiągnięto kolejny rekord

29/09/2025

Polska energetyka na wodnym głodzie

Produkcja prądu w Polsce nadal opiera się na dużych, przestarzałych elektrowniach cieplnych. To właśnie one odpowiadają za 60 proc. krajowego zużycia wody, podczas gdy unijna średnia wynosi zaledwie 13 proc.
Woda służy przede wszystkim do chłodzenia bloków energetycznych. Energetyka pożera ją na potęgę. Tylko elektrownie PGE w 2022 r. pobrały 0,9 mld m sześc. wody — i planują kolejne wodożerne inwestycje. Jeśli elektrownia ma system otwarty, pobiera bardzo duże ilości wód, a proces ten ma dramatyczne skutki dla rzek: miliony młodych ryb giną w turbinach, a do ekosystemu wraca woda podgrzana nawet o 10 st. Efekt? Gorsza jakość wody pitnej i zagrożenie dla bioróżnorodności. Co więcej, za tzw. zanieczyszczenia termiczne koncerny praktycznie nie płacą — w 2024 r. wszystkie elektrownie w Polsce zapłaciły... 56 zł.
Wodożerne plany: gaz, atom i zalewanie kopalń

Choć kryzys wodny narasta, PGE inwestuje miliardy w kolejne źródła wymagające ogromnych ilości wody. Do 2030 r. planuje wydać 27 mld zł na elektrownie gazowe.
Na tym nie koniec — spółka rozważa budowę elektrowni jądrowych w Koninie i Bełchatowie, które także mają ogromny apetyt na wodę. Aby zasypać kopalnie odkrywkowe węgla brunatnego, PGE musi jeszcze zalać wyrobiska odkrywkowe. Sam Bełchatów będzie wymagał aż 3 mld m sześc. wody. Dla porównania — największe polskie jezioro, Śniardwy, ma 660 mln m sześc.

Ramowa Dyrektywa Wodna (RDW) z czerwca 2025 to kolejne z ogniw nacisku regulacyjnego. Cel to wymuszenie oszczędzania wody i ograniczania negatywnego wpływu na rzeki. Nowe przepisy to rosnące wymagania o minimalizację wpływu na jakość wód powierzchniowych i ekosystemy rzeczne. Polska pozostaje jedynym krajem, który nie wdrożył tej dyrektywy, w zwiazku z czym Komisja Europejska skierowała przeciwko Polsce sprawę do TSUE.

Eksperci ostrzegają: dalsze stawianie na energetykę opartą na wodzie to ślepa uliczka. Jedynym wyjściem jest przyspieszona transformacja w stronę odnawialnych źródeł energii, które nie wymagają gigantycznych ilości wody.
Potrzebujemy zwrotu ku OZE!