14/03/2026
Wykład prof.AWF dr hab. Małgorzaty Bronikowskiej.
W dniu 4 marca br. w gościnnej Bibliotece Raczyńskich odbył się kolejny wykład organizowany przy współpracy Polskiego Stowarzyszenia Naukowego Animacji Rekreacji i Turystyki, Biblioteki Raczyńskich oraz Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu.
Tym razem pani prof. AWF dr hab. Małgorzata Bronikowska przeniosła słuchaczy na grunt szeroko pojętej zabawy. Wykład pt. „Zabawy, gry i sporty tradycyjne dziedzictwem kultury
narodowej” poświęcony był analizie zapomnianych, lecz wciąż obecnych w pamięci zbiorowej form aktywności fizycznej, które przez pokolenia kształtowały wspólnotę, tożsamość lokalną i narodową oraz codzienne życie społeczne. Spotkanie miało na celu
ukazanie znaczenia tradycyjnych zabaw i gier jako elementu niematerialnego dziedzictwa kulturowego, a także zwrócenie uwagi na ich rolę wychowawczą, integracyjną i kulturotwórczą we współczesnym społeczeństwie.
W pierwszej części wykładu przedstawiono teoretyczne wprowadzenie do fenomenu zabawy jako jednego z fundamentalnych zjawisk kultury. Punktem odniesienia były koncepcje badawcze Eugeniusz Piasecki oraz Johan Huizinga. Następnie wspomniano o roli UNESCO w uznaniu niematerialnego dziedzictwa zabaw, gier i sportów tradycyjnych.
W dalszej części omówiono proces ewolucji aktywności ruchowych – od spontanicznej
zabawy, poprzez bardziej sformalizowaną grę, aż po sport. Zwrócono uwagę, że wraz z rozwojem społeczności i pojawianiem się reguł organizujących współzawodnictwo, spontaniczne formy aktywności przekształcały się w gry o określonych zasadach, które
z czasem stawały się podstawą powstawania współczesnych dyscyplin sportowych.
Kolejna część wykładu poświęcona była szczegółowej prezentacji wybranych polskich gier i form aktywności fizycznej wyrosłych z praktyk ludycznych. Zostały one zestawione z przykładami podobnych tradycji funkcjonujących w innych krajach europejskich i na innych kontynentach. Takie porównanie pozwoliło ukazać różnice w podejściu do ochrony i popularyzacji tradycyjnych form kultury fizycznej.
Wykład zakończył się omówieniem najważniejszych inicjatyw podejmowanych na rzecz rewitalizacji i popularyzacji zabaw, gier i sportów tradycyjnych polskich – zarówno na poziomie lokalnym, jak i międzynarodowym. Przedstawiono przykłady projektów, wydarzeń
kulturowych oraz działań organizacji zajmujących się ochroną dziedzictwa kultury fizycznej (TAFISA).
Spotkanie zamknęły rekomendacje dotyczące możliwości wzmocnienia tych działań w Polsce, w tym potrzebę szerszego włączania tradycyjnych zabaw i gier do edukacji, animacji kultury oraz programów ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego.
