02/09/2026
W przypadku Nowego Miasteczka warto spojrzeć na Europejskie Dni Dziedzictwa nie tylko jako na kolejną imprezę kulturalną, ale przede wszystkim jako na święto ludzi, którzy chcą ocalić pamięć o swoich małych ojczyznach. Tegoroczne hasło EDD – „Przyszłość przeszłości. DZIEDZICTWO W ZAGROŻENIU” – bardzo dobrze współgra z działalnością Towarzystwo Miłośników Historii Regionalnej.
Europejskie Dni Dziedzictwa – czym właściwie są?
Europejskie Dni Dziedzictwa to jedna z największych europejskich inicjatyw kulturalnych i społeczno-edukacyjnych. Zostały ustanowione w 1991 roku jako wspólna inicjatywa Rady Europy i Unii Europejskiej, a Polska uczestniczy w nich od 1993 roku. Dziś w projekcie bierze udział 48 państw Europy.
Ich idea jest bardzo prosta: otworzyć ludziom drzwi do historii. We wrześniu można bezpłatnie odwiedzać zabytki, muzea, pałace, kościoły, dawne zakłady przemysłowe, parki i inne miejsca, a także uczestniczyć w spacerach, wystawach, wykładach, warsztatach, koncertach czy spotkaniach. Co ważne, EDD pozwalają pokazywać również obiekty, które na co dzień nie są dostępne dla zwiedzających.
Ale EDD to coś więcej niż zwiedzanie zabytków. Ich najważniejszym celem jest budowanie świadomości, że dziedzictwo jest wspólną odpowiedzialnością. Chodzi o to, aby mieszkańcy poznawali historię miejsca, w którym żyją, dostrzegali jej wartość i czuli się za nią współodpowiedzialni.
A dlaczego Nowe Miasteczko?
I właśnie tutaj zaczyna się bardzo ciekawa historia.
Inauguracja Europejskich Dni Dziedzictwa w Nowym Miasteczku ma wymiar symboliczny. Małe miasta i miejscowości często posiadają ogromne dziedzictwo – zabytkowe budynki, dawne zakłady, pałace, kościoły, cmentarze, fotografie, dokumenty, pamiątki rodzinne i przede wszystkim pamięć mieszkańców – ale nie zawsze mają możliwości, aby tę historię odpowiednio pokazać.
Dlatego tak ważna jest obecność ludzi działających społecznie.
Mocna ekipa Towarzystwa Miłośników Historii Regionalnej w Nowym Miasteczku jest znakomitym przykładem tego, że dziedzictwo nie należy wyłącznie do muzeów, archiwów czy urzędów. Dziedzictwo należy również do nas – mieszkańców, regionalistów, kolekcjonerów, społeczników i wszystkich tych, którym nie jest obojętne, co pozostawimy następnym pokoleniom.
I tutaj tegoroczne hasło EDD nabiera szczególnego znaczenia.
„Przyszłość przeszłości. Dziedzictwo w zagrożeniu”
To hasło jest właściwie pytaniem skierowanym do każdego z nas:
Co z naszej przeszłości przetrwa kolejne dziesięciolecia?
Czy przetrwają stare fotografie? Dokumenty? Pocztówki? Napisy na murach? Historie rodzinne? Dawne rzemiosło? Cmentarze? Zabytkowe budynki? A może pamięć o ludziach, którzy kiedyś tworzyli nasze miasta i wsie?
Narodowy Instytut Dziedzictwa zwraca uwagę, że zagrożeniem dla dziedzictwa są dziś m.in. przemiany społeczne i środowiskowe, urbanizacja, globalizacja, zanik tradycyjnych zawodów i zwyczajów, a także utrata pamięci lokalnych wspólnot. Tegoroczne EDD są więc apelem o działanie – o ochronę, dokumentowanie, ożywianie i przekazywanie dziedzictwa kolejnym pokoleniom.
I właśnie dlatego obecność naszej ekipy w Nowym Miasteczku jest tak ważna.
Bo można mówić o ochronie dziedzictwa, ale można też realnie je chronić. Można mówić o historii, ale można również tę historię dokumentować, popularyzować i przywracać jej miejsce w świadomości mieszkańców.
Towarzystwo Miłośników Historii Regionalnej robi właśnie to drugie.
A profil „Wspieramy kulturę i nie tylko”, którego reprezentanci będą również obecni na inauguracyjnym spotkaniu w dniu 11 września, może pełnić jeszcze jedną, niezwykle ważną funkcję – być swoistym łącznikiem między ludźmi, miejscami i inicjatywami. Pokazywać, że gdzieś w Nowym Miasteczku, Szprotawie, Otyniu, Dalkowie, Siedlisku czy innych miejscowościach są ludzie, którym chce się działać. Dzięki mediom społecznościowym lokalna historia może przestać być „tylko lokalna” i dotrzeć do tysięcy osób.
To jest właśnie sens EDD
Europejskie Dni Dziedzictwa przypominają nam, że historia nie zaczyna się i nie kończy w wielkich muzeach.
Czasami znajduje się w starej skrzynce pocztowej, na odwrocie pocztówki, w rodzinnej szufladzie, na zapomnianym cmentarzu, w opowieści starszego mieszkańca albo w budynku, obok którego codziennie przechodzimy i którego historii już nie znamy.
Dlatego inauguracja EDD w Nowym Miasteczku może być czymś więcej niż uroczystym początkiem wrześniowych wydarzeń.
Może być spotkaniem ludzi, których łączy odpowiedzialność za przeszłość.
A obecność Towarzystwa Miłośników Historii Regionalnej jest tego najlepszym dowodem.
Bo żeby uratować przyszłość przeszłości, najpierw trzeba ją zauważyć. Poznać. Pokochać. A później zrobić wszystko, aby nie została zapomniana.
W 2026 roku Europejskie Dni Dziedzictwa odbędą się w Polsce 18–20 oraz 26–27 września, jednak ich wojewódzka inauguracja odbędzie się właśnie w Nowym Miasteczku dnia 11 września.
