14/10/2026
Józef Majchrzak – strażnik muzycznego dziedzictwa Dolnego Śląska. Jak ocalić od zapomnienia pieśni i muzyczne tradycje powojennego Dolnego Śląska? Odpowiedź przynosi historia Józefa Majchrzaka.
📖 W najnowszym numerze Kultura Wsi Sebastian Kacperski Prezes Dolnośląskiego Towarzystwa na Rzecz Kultury Ludowej przybliża jego niezwykły dorobek i znaczenie dla zachowania dziedzictwa regionu.
ℹ️ 34 (3/2026) numer „Kultura Wsi” – do nabycia w sklepie internetowym Narodowego Instytutu Kultury i Dziedzictwa Wsi (link w komentarzu). Czasopismo dostępne jest również w salonach Empik oraz na empik.com.
„Po II wojnie światowej region ten (Dolny Śląsk – red.) stał się miejscem spotkania wielu tradycji kulturowych. Obok polskojęzycznych autochtonów zamieszkali tu przesiedleńcy z różnych stron dawnej Rzeczypospolitej, którzy przywieźli własne pieśni, zwyczaje i pamięć o utraconych ojczyznach. (…)
🎵
Dorobek Józefa Majchrzaka pozostaje nie tylko świadectwem muzycznej przeszłości regionu, lecz także niewykorzystanym źródłem repertuaru dla dzisiejszych zespołów ludowych. (…)
🎤
Józef Majchrzak należał do grona badaczy, którzy swoje najcenniejsze źródła odnajdywali nie w archiwach, lecz podczas rozmów ze śpiewakami, muzykantami i mieszkańcami dolnośląskich wsi. Wędrując po wsiach Dolnego Śląska, nie szukał zabytków ani pomników. Szukał ludzi. Szukał głosów. Szukał pieśni, które w połowie XX wieku mogły zniknąć bezpowrotnie. (…)
🏠
W latach 1952–1958 przemierzył setki kilometrów dolnośląskich dróg. Odwiedzał wsie i miasteczka, dokumentując śpiewaków i muzykantów. (…)
🎼
Współcześni badacze coraz częściej podkreślają, że zebrane przez Majchrzaka nagrania i zapisy pieśni wykonywanych przez mieszkańców pochodzących z Bośni, Bukowiny Rumuńskiej czy Kresów Wschodnich stanowią jedyne tego rodzaju źródło muzykologiczne dotyczące pierwszych powojennych dekad na Dolnym Śląsku. Dokumentował ich muzykę, publikował wyniki badań i prezentował wykonawców na antenie radiowej, dzięki czemu pamięć o tejże kulturze przetrwała.
🎙
Ukoronowaniem jego działalności było przyznanie w 1983 roku Nagrody im. Oskara Kolberga. Podobnie jak Kolberg w XIX wieku, Majchrzak rozumiał, że kultura ludowa wymaga nieustannego dokumentowania, ponieważ wraz z odejściem jej nosicieli bezpowrotnie zanika. (…)
🎶
Szczególnym wyrazem troski o tę pamięć jest organizowane od 2024 roku przez Dolnośląskie Towarzystwo na Rzecz Kultury Ludowej w Chojnowie Dolnośląskie Spotkanie Muzyków Ludowych im. Józefa Majchrzaka. Każdego roku, w drugiej połowie listopada, spotykają się tam wykonawcy i zespoły z różnych części regionu.”
📙
W każdym numerze „Kultury Wsi” przybliżamy postać innego badacza. Tym razem (w nr 3/2026) zachęcamy do poznania dorobku Józefa Majchrzaka, opowiedział o nim Sebastian Kacperski z Dolnośląskie Towarzystwo na Rzecz Kultury Ludowej w tekście „Józef Majchrzak – strażnik muzycznego dziedzictwa Dolnego Śląska”.
📸
Artystka Zespołu Pieśni i Tańca ,,Porębiok’’, II Dolnośląskie Spotkanie Muzyków Ludowych im. Józefa Majchrzaka, 2025, fot. Natalia Michoń