29/01/2026
Tragiczna historia żydowskich mieszkańców Kłodawy. Cz. 2. Pierwsza część w komentarzu. Fragment publikacji w przygotowaniu
TABACZYŃSKI
W czasie wojny zostali wysiedleni do Warszawy i tam zamordowani w getcie. Któreś dziecko uratowało się, jeśli świadek wnuk wypełnił formularz Yad Vashem.
Siostrą Pinkusa była Nacha 1898 po mężu Cukier. Jakub Mordka urodził się i mieszkał we Włocławku. Był synem Lajbusia i Rojzy z domu Chorowicz. Z Nachą wziął ślub 1925. Brak dalszych śladów sugeruje, że wyprowadzili się do Włocławka. W czasie okupacji hitlerowskiej wysyłano Żydów do wielkopolskich obozów pracy. Część przesiedlono do Litzmannstadtghetto, skąd wyjeżdżały transporty do Kulmhof. Likwidacja getta we Włocławku rozpoczęła się w kwietniu 1942. W rejestrze ocalonych Żydów nie ma nikogo o nazwisku Cukier z Bydgoszczy, jest natomiast Mordechaj i Nacha z Radomia. Nie zgadzają się daty urodzenia.
Nachę i Jakuba Mordkę można uznać za ofiary Zagłady.
Blima Tabaczyńska, wdowa po zmarłym w lutym 1938 Eliaszu, pochodziła z Ozorkowa. Mieli czworo dzieci: Pinkus 1909, Maryla 1910, Gołda zwana Gucią 1915, Estera 1921. Tylko Estera nie miała prawa wyborczego, więc jeśli pozostałe już dorosłe rodzeństwo nie jest dopisane do listy, zapewne mieszkało gdzie indziej.
Część rodziny Tabaczyńskich mieszkała w Kłodawie pod innymi adresami, część opuściła miasteczko jeszcze przed wojną. W rejestrze ocalonych Żydowskiego Instytutu Historycznego jest Maryla Tabaczyńska. Zwraca uwagę używanie polskich imion, choć w dokumentach są żydowskie.
Wspomniana Maryla była córką Eliasza, brata Naftalego, i Blimy z domu Kadysz. Zdaje się, że była mężatką i to od 1935, ale nie ma nic na ten temat. Po wojnie w Instytucie Yad Vashem w Jerozolimie złożyła świadectwa o pomordowanych członkach rodziny. Prawdopodobnie jej siostra Estera też ocalała.
Drugą jej siostrą była inna Gołda, kuzynka Giny, zwana Gucią. Jest znana badaczom historii getta warszawskiego, szczególnie Przemysławowi Nowickiemu. Tragizm jej losów polegał na tym, że 1936 wyjechała do Palestyny i tam miała wyjść za mąż. Wróciła po wiano akurat w przeddzień wojny. Razem z rodziną znalazła się w Warszawie. Współpracowała z Archiwum Ringelbluma. Na wieść o wywózce Żydów z pobliskiego Koła skierowano ją w rejon Chełmna celem potwierdzenia wiadomości. Następnie przez krótki czas przebywała w Krośniewicach, skąd pochodziła jej matka, Bluma z domu Kadysz. W Urliste Natürliche Personen są takie informacje: mieszkała Warschauerstraβe 38 (ul. Warszawska), Arbeiterin (robotnica). To dowód, że informacje w księdze podatkowej należy traktować z ostrożnością, bo nie są ostateczne. Mimo poświadczenia jej obecności w Kłodawie uczestniczyła w powstaniu w getcie warszawskim 1943, a potem w powstaniu warszawskim 1944 i wtedy zginęła. Podróże między Kłodawą a Warszawą odbywały się nielegalnie ustalonym trybem z pomocą łączników. .
W każdym pokoleniu Tabaczyńskich był Pinkus. Na liście UNP jest osoba o tym imieniu, ale urodzona nie w 1909, ale 1907 i jest to syn Pinkusa Fejbusza i Sary z domu Dobrzyńska. Mógł mieć własną rodzinę.
Natomiast Pinkus syn Blimy i Eliasza miał żonę Ajdlę z domu Ejdlin, poślubioną 1935. Mężatką od 1935 była też jego siostra Maryla. Nic o małżonkach tego rodzeństwa nie wiadomo.
W tym samym domu mieszkała seniorka Estera Małka z domu Dawidowicz, żona Szmula Moszka, którego nie ma na liście wyborczej. Nie ma dokumentu, że już nie żył. Mieli syna Pinkusa 1890. W 1926 ożenił się on z Chają Szczecińską. Ich dzieci to Mosze 1928 i Itta Lea 1932. Na YV jest świadectwo, że w czasie wojny byli w Warszawie i zostali zamordowani w getcie. Co stało się z Esterą Małką, nie wiadomo.
Kolejna rodzina Tabaczyńskich to Pinkus 1877, jego żona Sura 1884 i syn Efroim. W bazie danych jest różnica w danych żony – że to Gołda z domu Kolska. Trudno rozwikłać tę zagadkę. W czasie II wojny światowej zostali wysiedleni na Kurtzestraβe 8 (ul. Krótka). Dalszy ich los jest nieznany, ale nie przetrwali Zagłady.
