07/05/2026
6 maja 1945 roku po zakończeniu II wojny światowej oraz zajęciu Górnego Śląska przez Armię Czerwoną i władze komunistyczne Sejm Śląski został rozwiązany. Z okazji tej niechlubnej rocznicy, przedstawiamy Państwu tekst Eugeniusz Wita.
W sensie prawnym koniec autonomii Górnego Śląska nastąpił gdy KRN uchwaliła 6 maja 1945 r. ustawę znoszącą statut organiczny z 1920 r. Skarb Śląski miał być rozdzielony06 maja 1945 roku po zakończeniu II wojny światowej oraz zajęciu Górnego Śląska przez Armię Czerwoną i władze komunistyczne Sejm Śląski został rozwiązany. W sensie prawnym koniec autonomii Górnego Śląska nastąpił gdy KRN uchwaliła 6 maja 1945 r. ustawę znoszącą statut organiczny z 1920 r. Skarb Śląski miał być rozdzielony pomiędzy pozostałe województwa. Ustawa weszła w życie z dniem uchwalenia. Sam tekst ustawy jest niezwykle krótki, zawiera bowiem jedną decyzję o całkowitym zerwaniu z tradycją autonomii Śląska i natychmiastowym wcieleniu go do Rzeczypospolitej (nazwa PRL funkcjonuje od 1952 r.).
Od 9 maja 1945 roku administracja polska na Zaolziu została zlikwidowana przez Armię Czerwoną, a władza przekazana została Czechosłowacji. Po wojnie województwo, mimo że formalnie nazwa nie została zmieniona, nazywano śląsko-dąbrowskim. Na emigracji pozostał nierozwiązany Sejm Śląski IV kadencji, który z racji śmierci posłów pozostaje wakujący.
15 lipca 1920 roku Sejm Ustawodawczy II RP nadał Górnemu Śląskowi specjalny status – z własnym Sejmem Śląskim, budżetem (tzw. Skarbem Śląskim) i szerokimi kompetencjami samorządowymi. Była to odpowiedź na burzliwe wydarzenia w regionie – powstania śląskie, plebiscyt i walkę mieszkańców o swoją przyszłość. Dla wielu Ślązaków to nie tylko fakt historyczny, ale symbol godności, tożsamości i samorządności regionu. Nie zapominajmy o naszej historii.
Pamiętajmy, że Śląsk to więcej niż geografia – to świadomość, kultura i tradycja.
Śląsk miał własny Sejm Śląski, Skarb Śląski, a językiem urzędowym był polski i niemiecki. Umożliwiało to dużą niezależność od władz centralnych w Warszawie. Pierwsze wybory do Sejmu Śląskiego obyły się 24 września 1922 r., przeprowadzono je w okręgu obejmującym część Górnego Śląska przyłączoną do Polski. W Sejmie zasiadało 48 posłów, wybieranych na 5 lat w głosowaniu powszechnym.
Pierwszym marszałkiem Sejmu Śląskiego był Konstanty Wolny w latach 1922-1935.
PS
1. Samo wprowadzenie autonomii i jej utrzymanie było wielkim sprawdzianem dla Rzeczypospolitej czy poradzi sobie z nową, trudną sytuacją ludnościową i polityczną. Pod wieloma względami strona polska zawiodła nie potrafiąc zaskarbić sobie sympatii Ślązaków. Szablonowe myślenie polityków i analityków w kategoriach narodowych było jawną niedojrzałością w podejściu do problemów Śląska. Nawet dziś oceny autonomii budzą kontrowersje zwłaszcza gdy w czasach nam współczesnych politycy uprawiają populistyczną politykę wobec Górnego Śląska zarzucając tamtejszym działaczom ukryte sympatie wobec Niemiec i plany oderwania się od Polski.
2. W 1939 r. – po agresji Niemiec na Polskę autonomia przestała funkcjonować w praktyce.
3. 15 lipca 2011 roku poseł Marek Plura zapoczątkował Dzień Śląskiej Fany.
Załączniki:
1. Siedziba Sejmu Śląskiego w latach 1922-1929 mieściła się w budynku Królewskiej Szkoły Rzemiosł Budowlanych - dzisiejsza starsza część Akademii Muzycznej przy ulicy Wojewódzkiej 33.
2. Pierwsze posiedzenie Sejmu Śląskiego miało miejsce 10 października 1922 roku.
3. Nowa siedziba gmachu Sejmu Śląskiego przy ul. Jagiellońskiej 25 została oficjalnie poświęcona i przekazana do użytkowania 5 maja 1929 roku - w wydarzeniu uczestniczyli m.in. Prezydent Ignacy Mościcki i bp Arkadiusz Lisiecki.
Źródła:
1. https://pl.wikipedia.org/wiki/Województwo_śląskie_(II_Rzeczpospolita):
2. https://pl.wikipedia.org/wiki/Sejm_Śląski_I_kadencji_(1922–1929)?wprov=rarw1;
3. https://historia.org.pl/2012/11/28/zarys-historii-autonomii-gornego-slaska/?
Źródła zdjęć:
Źródło zdjęcia 1-szego:
https://edus.ibrbs.pl/katowice-stolica-wojewodztwa-slaskiego-1922-1939/
Źródło zdjęcia 2-giego:
Uroczyste, 99 posiedzenie I Sejmu Śląskiego w Katowicach, 10 października 1924 r. Fot. NAC
Źródło zdjęcia 3:
https://historia.org.pl/2012/11/28/zarys-historii-autonomii-gornego-slaska/? pomiędzy pozostałe województwa. Ustawa weszła w życie z dniem uchwalenia. Sam tekst ustawy jest niezwykle krótki, zawiera bowiem jedną decyzję o całkowitym zerwaniu z tradycją autonomii Śląska i natychmiastowym wcieleniu go do Rzeczypospolitej (nazwa PRL funkcjonuje od 1952 r.).
Od 9 maja 1945 roku administracja polska na Zaolziu została zlikwidowana przez Armię Czerwoną, a władza przekazana została Czechosłowacji. Po wojnie województwo, mimo że formalnie nazwa nie została zmieniona, nazywano śląsko-dąbrowskim. Na emigracji pozostał nierozwiązany Sejm Śląski IV kadencji, który z racji śmierci posłów pozostaje wakujący.
15 lipca 1920 roku Sejm Ustawodawczy II RP nadał Górnemu Śląskowi specjalny status – z własnym Sejmem Śląskim, budżetem (tzw. Skarbem Śląskim) i szerokimi kompetencjami samorządowymi. Była to odpowiedź na burzliwe wydarzenia w regionie – powstania śląskie, plebiscyt i walkę mieszkańców o swoją przyszłość. Dla wielu Ślązaków to nie tylko fakt historyczny, ale symbol godności, tożsamości i samorządności regionu. Nie zapominajmy o naszej historii.
Pamiętajmy, że Śląsk to więcej niż geografia – to świadomość, kultura i tradycja.
Śląsk miał własny Sejm Śląski, Skarb Śląski, a językiem urzędowym był polski i niemiecki. Umożliwiało to dużą niezależność od władz centralnych w Warszawie. Pierwsze wybory do Sejmu Śląskiego obyły się 24 września 1922 r., przeprowadzono je w okręgu obejmującym część Górnego Śląska przyłączoną do Polski. W Sejmie zasiadało 48 posłów, wybieranych na 5 lat w głosowaniu powszechnym.
Pierwszym marszałkiem Sejmu Śląskiego był Konstanty Wolny w latach 1922-1935.
PS
1. Samo wprowadzenie autonomii i jej utrzymanie było wielkim sprawdzianem dla Rzeczypospolitej czy poradzi sobie z nową, trudną sytuacją ludnościową i polityczną. Pod wieloma względami strona polska zawiodła nie potrafiąc zaskarbić sobie sympatii Ślązaków. Szablonowe myślenie polityków i analityków w kategoriach narodowych było jawną niedojrzałością w podejściu do problemów Śląska. Nawet dziś oceny autonomii budzą kontrowersje zwłaszcza gdy w czasach nam współczesnych politycy uprawiają populistyczną politykę wobec Górnego Śląska zarzucając tamtejszym działaczom ukryte sympatie wobec Niemiec i plany oderwania się od Polski.
2. W 1939 r. – po agresji Niemiec na Polskę autonomia przestała funkcjonować w praktyce.
3. 15 lipca 2011 roku poseł Marek Plura zapoczątkował Dzień Śląskiej Fany.
Załączniki:
1. Siedziba Sejmu Śląskiego w latach 1922-1929 mieściła się w budynku Królewskiej Szkoły Rzemiosł Budowlanych - dzisiejsza starsza część Akademii Muzycznej przy ulicy Wojewódzkiej 33.
2. Pierwsze posiedzenie Sejmu Śląskiego miało miejsce 10 października 1922 roku.
3. Nowa siedziba gmachu Sejmu Śląskiego przy ul. Jagiellońskiej 25 została oficjalnie poświęcona i przekazana do użytkowania 5 maja 1929 roku - w wydarzeniu uczestniczyli m.in. Prezydent Ignacy Mościcki i bp Arkadiusz Lisiecki.
Źródła:
1. https://pl.wikipedia.org/wiki/Województwo_śląskie_(II_Rzeczpospolita):
2. https://pl.wikipedia.org/wiki/Sejm_Śląski_I_kadencji_(1922–1929)?wprov=rarw1;
3. https://historia.org.pl/2012/11/28/zarys-historii-autonomii-gornego-slaska/?
Źródła zdjęć:
Źródło zdjęcia 1-szego:
https://edus.ibrbs.pl/katowice-stolica-wojewodztwa-slaskiego-1922-1939/
Źródło zdjęcia 2-giego:
Uroczyste, 99 posiedzenie I Sejmu Śląskiego w Katowicach, 10 października 1924 r. Fot. NAC
Źródło zdjęcia 3:
https://historia.org.pl/2012/11/28/zarys-historii-autonomii-gornego-slaska/?
