Co to jest strona internetowa?

http://www.hausoberschlesien.pl/, http://www.hausoberschlesien.de/

Haus Oberschlesien, Gliwice (2026)

16/06/2026

🇵🇱🇩🇪🚠 Luftbana. Kolejka linowa, która unosiła śląski węgiel nad lasami

Czy wiedzieliście, że pomiędzy Kostuchną a Łaziskami Górnymi przez wiele lat kursowała jedna z najbardziej niezwykłych przemysłowych kolejek linowych na Górnym Śląsku?

Mieszkańcy nazywali ją po prostu „Luftbaną” – od niemieckiego słowa Luftbahn, oznaczającego kolej powietrzną. Dziś niewielu pamięta, że wagoniki z węglem przemierzały wysoko nad ziemią kilkanaście kilometrów, przecinając lasy, pola i śląskie osady.

Historia tej niezwykłej inwestycji zaczęła się wraz z rozwojem przemysłu w dobrach książąt pszczyńskich. Na początku XX wieku Jan Henryk XV Hochberg rozpoczął intensywną rozbudowę górnictwa na terenie swojego księstwa. Jednym z najważniejszych przedsięwzięć było uruchomienie kopalni „Prinzengrube”, zwanej później „Książątko”, która stała się jednym z filarów przemysłowego rozwoju regionu.

W 1917 roku obok kopalni uruchomiono elektrownię oraz zakład elektrotermiczny produkujący karbid. Energia wytwarzana w tym miejscu zasilała zakłady należące do księcia pszczyńskiego, tworząc nowoczesny jak na owe czasy system przemysłowy.

Prawdziwym technicznym cudem była jednak kolejka linowa uruchomiona w 1939 roku. Jej zadaniem było transportowanie węgla z kopalni „Boże Dary” w Kostuchnie do elektrowni w Łaziskach Górnych. Trasa liczyła około 17 kilometrów i prowadziła ponad lasami Gostyni, Wyr i Łazisk.

Dlaczego zdecydowano się na tak nietypowe rozwiązanie? Powód był prosty – ekonomia. Transport węgla kolejką linową był nawet siedmiokrotnie tańszy od przewozu koleją. Tysiące ton surowca pokonywały codziennie trasę zawieszone w powietrzu, stając się charakterystycznym elementem krajobrazu tej części Górnego Śląska.

Dziś po Luftbanie pozostały jedynie fragmenty fundamentów, ślady dawnych podpór oraz wspomnienia mieszkańców. Spacerując po lasach Gostyni czy Wyr, można jednak nadal natrafić na nieme świadectwa tej niezwykłej inwestycji, która przez dziesięciolecia była symbolem śląskiej pomysłowości i przemysłowej nowoczesności.

To kolejny przykład tego, jak bardzo Górny Śląsk wyprzedzał swoje czasy. Tam, gdzie dziś widzimy spokojne lasy i ścieżki spacerowe, jeszcze kilkadziesiąt lat temu ponad koronami drzew płynął nieprzerwany strumień wagoników wypełnionych węglem.

Jeśli podoba Ci się nasza praca – podziel się postem, zaproś znajomych do obserwowania naszej strony i/lub wesprzyj działalność Haus Oberschlesien dowolnym datkiem.

Numer konta: PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728

Tytuł przelewu: darowizna HO

📜 Masz w domu stare fotografie, dokumenty, pocztówki lub pamiątki związane z historią Górnego Śląska? Nie pozwól, aby zostały zapomniane. Przekaż je do Haus Oberschlesien i pomóż nam ocalić wspólne dziedzictwo regionu.

🤝 Udostępnij ten post i pomóż nam docierać do kolejnych osób zainteresowanych historią Śląska.

🏛️ Haus Oberschlesien tworzymy społecznie, z pasji do historii, pamięci i kultury Górnego Śląska.

🇩🇪🚠 Die Luftbahn. Als Kohle über den Wäldern Oberschlesiens schwebte

Wussten Sie, dass zwischen Kostuchna und Ober Lazisk einst eine der ungewöhnlichsten Industrieanlagen Oberschlesiens betrieben wurde?

Die Bewohner nannten sie einfach „Luftbahn“. Über viele Jahre hinweg transportierten kleine Gondeln Kohle hoch über den Wäldern, Feldern und Siedlungen der Region.

Ihre Geschichte begann mit der industriellen Entwicklung der Güter der Fürsten von Pless. Zu Beginn des 20. Jahrhunderts ließ Fürst Hans Heinrich XV. Hochberg den Bergbau in seinem Herrschaftsgebiet erheblich ausbauen. Zu den wichtigsten Investitionen gehörte die Gründung der Grube „Prinzengrube“, später „Książątko“, die zu einem Motor der wirtschaftlichen Entwicklung wurde.

1917 entstanden neben der Grube ein Kraftwerk und eine elektrothermische Anlage zur Karbiderzeugung. Die dort erzeugte Energie versorgte zahlreiche Betriebe des Fürsten von Pless und bildete ein modernes industrielles Netzwerk.

Das technische Meisterwerk war jedoch die 1939 in Betrieb genommene Luftbahn. Sie transportierte Kohle von der Grube „Boże Dary“ in Kostuchna zum Kraftwerk in Ober Lazisk. Die Strecke war etwa 17 Kilometer lang und führte über die Wälder von Gostyn, Wyry und Ober Lazisk.

Der Grund für dieses außergewöhnliche Verkehrsmittel war einfach: Wirtschaftlichkeit. Der Transport per Luftbahn war bis zu siebenmal günstiger als der Transport auf der Eisenbahn. Tag für Tag schwebten Tausende Tonnen Kohle durch die Luft und wurden zu einem festen Bestandteil der Landschaft.

Heute erinnern nur noch Fundamente, Überreste der Stützen und die Erinnerungen älterer Bewohner an diese außergewöhnliche Anlage. Wer aufmerksam durch die Wälder von Gostyn oder Wyry wandert, kann jedoch noch immer Spuren dieser einst hochmodernen Konstruktion entdecken.

Die Luftbahn ist ein faszinierendes Beispiel dafür, wie innovativ und fortschrittlich Oberschlesien bereits vor vielen Jahrzehnten war. Dort, wo heute Ruhe und Natur herrschen, zog einst ein ununterbrochener Strom von Kohlegondeln über die Baumwipfel.

Wenn Ihnen unsere Arbeit gefällt, teilen Sie diesen Beitrag, laden Sie Freunde ein, unserer Seite zu folgen, und/oder unterstützen Sie die Arbeit von Haus Oberschlesien mit einer Spende.

Kontonummer: PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728

Verwendungszweck: Spende HO

📜 Besitzen Sie alte Fotos, Dokumente, Ansichtskarten oder Erinnerungsstücke zur Geschichte Oberschlesiens? Helfen Sie mit, dieses Erbe für kommende Generationen zu bewahren.

🤝 Teilen Sie diesen Beitrag und helfen Sie uns, weitere Menschen für die Geschichte Schlesiens zu begeistern.

🏛️ Haus Oberschlesien entsteht aus Leidenschaft für Geschichte, Erinnerung und Kultur Oberschlesiens.

15/06/2026

🇵🇱 🇩🇪 Oscar Caro - śląski przemysłowiec z wizją i klasą

🎩 15 czerwca 1852 roku urodził się Oscar Caro – wybitny przedsiębiorca, filantrop i jeden z najważniejszych przedstawicieli górnośląskiego przemysłu przełomu XIX i XX wieku.

W Gliwicach poznał Florę Lubowską, córkę znanego architekta Salomona Lubowskiego. To właśnie dla młodej pary, jako ślubny podarunek, w latach 1882–1885 wzniesiono przy dzisiejszej ulicy Dolnych Wałów reprezentacyjną Willę Caro. Ten neorenesansowy pałacyk szybko stał się symbolem prestiżu, elegancji i rosnącej zamożności mieszczańskich Gliwic.

Oscar Caro zasiadał w zarządach licznych przedsiębiorstw przemysłowych i kolejowych, współtworząc gospodarczy rozwój regionu. W 1905 roku zakończył działalność zawodową i przeniósł się do Jeleniej Góry, gdzie zmarł w 1934 roku.

Losy jego gliwickiej rezydencji potoczyły się równie interesująco. W 1936 roku willa została przekształcona w muzeum i do dziś pozostaje jedną z najcenniejszych pereł architektury miasta, będąc siedzibą Muzeum w Gliwicach.

📍 To miejsce opowiada historię nie tylko jednej rodziny, lecz także całej epoki dynamicznego rozwoju Górnego Śląska.

---

🇩🇪 Oscar Caro – ein schlesischer Unternehmer mit Weitblick und Stil

🎩 Am 15. Juni 1852 wurde Oscar Caro geboren – ein bedeutender Unternehmer, Philanthrop und einer der prägendsten Industriellen Oberschlesiens an der Wende vom 19. zum 20. Jahrhundert.

In Gleiwitz lernte er Flora Lubowski, die Tochter des bekannten Architekten Salomon Lubowski, kennen. Als Hochzeitsgeschenk für das junge Paar ließ dieser zwischen 1882 und 1885 die prachtvolle Villa Caro an der heutigen Dolnych-Wałów-Straße errichten. Der neorenaissancezeitliche Bau entwickelte sich rasch zu einem Symbol bürgerlicher Eleganz und des wirtschaftlichen Aufstiegs von Gleiwitz.

Oscar Caro war in den Vorständen zahlreicher Industrie- und Eisenbahngesellschaften tätig und prägte die wirtschaftliche Entwicklung der Region maßgeblich mit. Im Jahr 1905 zog er sich aus dem Berufsleben zurück und ließ sich in Hirschberg (Jelenia Góra) nieder, wo er 1934 verstarb.

Auch die Geschichte seiner Villa setzte sich fort: 1936 wurde das Gebäude in ein Museum umgewandelt. Bis heute zählt es zu den bedeutendsten Baudenkmälern der Stadt und beherbergt das Museum in Gleiwitz.

📍 Dieses Haus erzählt nicht nur die Geschichte einer Familie, sondern die einer ganzen Epoche des oberschlesischen Aufschwungs.

---

📢 Jeśli podoba Ci się nasza działalność, udostępnij ten post, zaproś znajomych do obserwowania naszej strony i wesprzyj Haus Oberschlesien dowolną darowizną:

💳 PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728
z dopiskiem: „darowizna HO”

📢 Wenn Ihnen unsere Arbeit gefällt, teilen Sie diesen Beitrag, laden Sie Freunde ein, unserer Seite zu folgen, und unterstützen Sie das Haus Oberschlesien mit einer Spende:

💳 PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728
Verwendungszweck: „Spende HO”

📸 Foto: Krzysztof Popławski

15/06/2026

🇵🇱🇩🇪💧 Skąd woda w kranie?

Dziś wystarczy odkręcić kran, aby popłynęła czysta woda. Jeszcze sto kilkadziesiąt lat temu nie było to jednak takie oczywiste. Wraz z gwałtownym rozwojem przemysłu i wzrostem liczby mieszkańców Gleiwitz (Gliwic) w XIX wieku coraz wyraźniej dostrzegano problem jakości wody. Badania wykazywały, że wiele lokalnych źródeł i studni nie nadawało się do spożycia ani przez ludzi, ani przez zwierzęta.

Władze miasta rozpoczęły więc poszukiwania nowych, bezpiecznych zasobów. Przełom nastąpił po odkryciu znakomitych ujęć wody w Karchowicach koło Zbrosławic. Pod koniec XIX wieku zbudowano wodociąg, który dostarczał wodę do szybko rozwijających się Gliwic. Rurociąg prowadził między innymi przez dzisiejsze ulice Jana Śliwki, Jasnogórską i Daszyńskiego aż do miejskiej wieży ciśnień.

Rosnące zapotrzebowanie sprawiło jednak, że konieczne było poszukiwanie kolejnych źródeł. Duże zasoby odkryto w Łabędach (Laband) oraz Szobiszowicach (Petersdorf). Szczególnie ważne okazały się ujęcia w Łabędach, gdzie w latach 1938–1941 wybudowano nowoczesny wodociąg oparty na wodach triasowych. Była to jedna z najważniejszych inwestycji infrastrukturalnych przedwojennych Gliwic. Woda pochodząca z głębokich warstw wapieni muszlowych charakteryzowała się bardzo dobrą jakością i szybko stała się podstawą zaopatrzenia miasta.

Równolegle rozwijano również kanalizację. W 1907 roku rozpoczęto budowę nowoczesnej sieci kanalizacyjnej, a już dwa lata później ruszyła budowa miejskiej oczyszczalni ścieków. Było to przedsięwzięcie bardzo nowoczesne jak na ówczesne standardy europejskie.

Oczyszczalnię oddano do użytku w 1911 roku. Mogła ona oczyszczać około 8 tysięcy metrów sześciennych ścieków dziennie. Wyposażono ją w kraty, sita, pompownie, osadniki oraz biologiczne złoża zraszane. W kolejnych latach rozbudowywano ją o nowe urządzenia i instalacje.

Szczególnie interesującym rozwiązaniem było wykorzystanie biogazu powstającego podczas fermentacji osadów ściekowych. Gaz ten magazynowano w specjalnych zbiornikach i wykorzystywano zarówno na potrzeby oczyszczalni, jak i krematorium znajdującego się przy dzisiejszym Cmentarzu Centralnym. Rurociąg doprowadzający biogaz przebiegał pod terenami, gdzie obecnie znajduje się autostrada A4.

Do wybuchu II wojny światowej gliwickie wodociągi i kanalizacja należały do najnowocześniejszych systemów komunalnych w tej części Europy. Dzięki wykorzystaniu bogatych zasobów wód triasowych oraz odważnym inwestycjom inżynieryjnym mieszkańcy miasta otrzymali dostęp do czystej wody i nowoczesnej gospodarki ściekowej na długo przed końcem epoki przemysłowej.

🇩🇪💧 Woher kam das Wasser für Gleiwitz?

Heute genügt das Öffnen eines Wasserhahns, um sauberes Trinkwasser zu erhalten. Vor mehr als hundert Jahren war dies jedoch keineswegs selbstverständlich. Mit dem rasanten Wachstum von Industrie und Bevölkerung im 19. Jahrhundert wurde die Versorgung mit sauberem Wasser zu einer der wichtigsten Aufgaben der Stadt Gleiwitz.

Zahlreiche Untersuchungen zeigten, dass viele örtliche Brunnen und Wasserquellen für Menschen und Tiere ungeeignet waren. Deshalb suchte die Stadt nach neuen Wasserressourcen und fand sie schließlich in Karchowitz bei Broslawitz. Von dort wurde Ende des 19. Jahrhunderts eine Wasserleitung nach Gleiwitz gebaut.

Mit dem weiteren Wachstum der Stadt stieg auch der Wasserbedarf. Bedeutende Grundwasservorkommen wurden später in Laband und Petersdorf entdeckt. Besonders die Wasserwerke in Laband entwickelten sich zu einer wichtigen Versorgungsquelle. Zwischen 1938 und 1941 entstand dort eine moderne Wassergewinnungsanlage, die Wasser aus den triassischen Kalksteinschichten förderte.

Auch die Abwasserentsorgung machte große Fortschritte. 1907 begann der Bau eines modernen Kanalnetzes, zwei Jahre später folgte der Bau der städtischen Kläranlage. Bereits 1911 wurde sie in Betrieb genommen und gehörte zu den technisch fortschrittlichsten Anlagen ihrer Zeit.

Besonders bemerkenswert war die Nutzung des bei der Klärschlammvergärung entstehenden Biogases. Dieses wurde nicht nur für den Betrieb der Kläranlage verwendet, sondern auch an das nahe gelegene Krematorium geliefert.

Bis zum Jahr 1945 verfügte Gleiwitz über eine der modernsten Wasser- und Abwasserinfrastrukturen Oberschlesiens. Die Nutzung der tiefen Trias-Grundwasservorkommen und die konsequente Modernisierung der technischen Anlagen machten die Stadt zu einem Vorbild kommunaler Versorgung in der Region.

💙 Jeśli podoba Ci się nasza praca – podziel się postem, zaproś znajomych do obserwowania naszej strony i/lub wesprzyj działalność Haus Oberschlesien dowolnym datkiem.

Numer konta: PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728 Tytuł przelewu: darowizna HO

🏛️ Masz pamiątki związane z historią Górnego Śląska? Przekaż je do Haus Oberschlesien i pomóż ocalić nasze wspólne dziedzictwo.

💙 Wenn Ihnen unsere Arbeit gefällt, teilen Sie diesen Beitrag, laden Sie Freunde ein, unserer Seite zu folgen, und unterstützen Sie Haus Oberschlesien mit einer Spende.

Kontonummer: PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728 Verwendungszweck: Spende HO

🏛️ Besitzen Sie Erinnerungsstücke aus Oberschlesien? Helfen Sie mit, die Geschichte für kommende Generationen zu bewahren.

14/06/2026

🇵🇱🇩🇪🚽 Kiedy dziś wchodzimy do łazienki, odkręcamy kran czy naciskamy spłuczkę, rzadko zastanawiamy się, że jeszcze sto lat temu takie udogodnienia nie były wcale oczywistością. W wielu regionach Europy własna toaleta pozostawała luksusem, a miliony ludzi korzystały z drewnianych wychodków stojących na podwórzach. Tymczasem Górny Śląsk należał już wtedy do najbardziej nowoczesnych regionów Europy Środkowej.

Rozwój przemysłu, hutnictwa i górnictwa sprawił, że miasta takie jak Gleiwitz (Gliwice), Beuthen (Bytom), Königshütte (Królewska Huta, Chorzów), Hindenburg O.S. (Zabrze) czy Oppeln (Opole) bardzo wcześnie rozpoczęły budowę nowoczesnych wodociągów i kanalizacji. Już pod koniec XIX wieku powstawały tutaj rozwiązania, które w wielu częściach Europy miały pojawić się dopiero po II wojnie światowej.

Szczególnie widoczne było to w nowych kamienicach miejskich. O ile jeszcze w połowie XIX wieku powszechne były wspólne ustępy na podwórzach, o tyle około 1900 roku coraz częściej budowano toalety znajdujące się bezpośrednio w budynkach. W wielu nowych mieszkaniach pojawiały się łazienki z wannami, a dostęp do bieżącej wody stawał się standardem.

Jeszcze ciekawiej wyglądała sytuacja na osiedlach robotniczych. W powszechnej opinii familok kojarzy się z trudnymi warunkami życia, jednak rzeczywistość była bardziej złożona. Najnowocześniejsze osiedla robotnicze Górnego Śląska należały do najlepiej zaprojektowanych zespołów mieszkaniowych swojej epoki. Mieszkańcy Nikischschacht (Nikiszowca) i Gieschewald (Giszowca) korzystali z rozwiązań sanitarnych, które dla wielu robotników w innych częściach Europy pozostawały jedynie marzeniem.

Nie oznacza to oczywiście, że każdy mieszkaniec regionu posiadał własną łazienkę. Na wsiach nadal dominowały wychodki, a w starszych koloniach robotniczych toalety bywały wspólne dla kilku rodzin. Jednak skala dostępu do kanalizacji, wodociągów i sanitariatów była na Górnym Śląsku wyjątkowo wysoka. Właśnie dlatego region ten wyróżniał się na tle znacznej części Europy Środkowej.

Warto pamiętać, że rozwój sanitarny nie był jedynie kwestią wygody. Kanalizacja i dostęp do czystej wody ograniczały rozprzestrzenianie się chorób zakaźnych, poprawiały warunki życia i podnosiły poziom zdrowia mieszkańców. To właśnie dzięki takim inwestycjom Górny Śląsk stał się jednym z najbardziej nowoczesnych regionów przemysłowych kontynentu.

Dziś, oglądając stare kamienice, familoki czy osiedla robotnicze, często zachwycamy się ich architekturą. Warto jednak pamiętać, że za ceglanymi fasadami kryły się również rozwiązania techniczne, które wyprzedzały swoją epokę. Sto lat temu wielu mieszkańców Górnego Śląska korzystało już z łazienek, bieżącej wody i kanalizacji, podczas gdy dla milionów Europejczyków były to nadal dobra niemal luksusowe.

🇩🇪🚽 Oberschlesien war seiner Zeit voraus. Als andere noch zum Plumpsklo gingen, gab es hier bereits Badezimmer

Wenn wir heute das Badezimmer betreten, den Wasserhahn aufdrehen oder die Toilettenspülung betätigen, denken wir kaum darüber nach, dass solche Annehmlichkeiten vor hundert Jahren keineswegs selbstverständlich waren. In vielen Regionen Europas galt eine eigene Toilette als Luxus, und Millionen Menschen nutzten weiterhin einfache Plumpsklos auf den Höfen. Oberschlesien gehörte dagegen bereits damals zu den modernsten Regionen Mitteleuropas.

Die rasante Entwicklung von Industrie, Bergbau und Hüttenwesen führte dazu, dass Städte wie Gleiwitz, Beuthen, Königshütte, Hindenburg O.S. und Oppeln schon sehr früh moderne Wasser- und Kanalisationssysteme erhielten. Bereits Ende des 19. Jahrhunderts entstanden hier technische Lösungen, die in vielen Teilen Europas erst nach dem Zweiten Weltkrieg üblich wurden.

Besonders deutlich zeigte sich dies in den neuen Mietshäusern der Städte. Während in der Mitte des 19. Jahrhunderts Hofaborte noch weit verbreitet waren, wurden um 1900 zunehmend Toiletten direkt in den Gebäuden eingebaut. Viele Wohnungen verfügten bereits über Badezimmer mit Badewannen und fließendem Wasser.

Auch die Arbeitersiedlungen überraschen aus heutiger Sicht. Obwohl Familoks oft mit einfachen Lebensverhältnissen verbunden werden, gehörten viele oberschlesische Arbeitersiedlungen zu den modernsten Wohnanlagen ihrer Zeit. Die Bewohner von Nikischschacht und Gieschewald nutzten sanitäre Einrichtungen, von denen Arbeiter in vielen anderen Regionen Europas nur träumen konnten.

Natürlich besaß nicht jeder Einwohner Oberschlesiens ein eigenes Badezimmer. Auf dem Land blieben Plumpsklos lange üblich, und in älteren Arbeitersiedlungen wurden Toiletten häufig gemeinsam genutzt. Dennoch war der Zugang zu Kanalisation, Wasserleitungen und sanitären Einrichtungen außergewöhnlich weit verbreitet und unterschied die Region von vielen anderen Teilen Mitteleuropas.

Die sanitäre Modernisierung bedeutete weit mehr als Komfort. Sauberes Wasser und funktionierende Kanalisation verbesserten die Gesundheit der Bevölkerung und halfen, die Ausbreitung von Krankheiten einzudämmen. Dadurch entwickelte sich Oberschlesien zu einer der modernsten Industrieregionen Europas.

Wenn wir heute die historischen Mietshäuser, Familoks und Arbeitersiedlungen betrachten, bewundern wir meist ihre Architektur. Doch hinter den Backsteinfassaden verbargen sich auch technische Errungenschaften, die ihrer Zeit weit voraus waren. Viele Oberschlesier verfügten bereits vor über hundert Jahren über Badezimmer, fließendes Wasser und Kanalisation, während dies für Millionen Europäer noch ein unerreichbarer Luxus war.🇵🇱 Wesprzyj naszą działalność i pomóż ocalić historię Górnego Śląska!

Jeśli podoba Ci się nasza praca, podziel się tym materiałem, zaproś znajomych do obserwowania Haus Oberschlesien i pomóż nam dokumentować historię naszego regionu.

💙 Wesprzyj nas – każda wpłata ma znaczenie! Z dopiskiem: darowizna HO

Numer konta: PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728

🏛️ Poszukujemy również eksponatów związanych z historią Górnego Śląska. Stare fotografie, dokumenty, przedmioty codziennego użytku, pamiątki rodzinne czy elementy wyposażenia dawnych domów mogą pomóc zachować pamięć o minionych pokoleniach. Nie pozwólmy, aby historia została zapomniana.

🇩🇪 Unterstützen Sie unsere Arbeit und helfen Sie dabei, die Geschichte Oberschlesiens zu bewahren!

💙 Unterstützen Sie uns – jeder Beitrag zählt! Verwendungszweck: Spende HO

Kontonummer: PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728

🏛️ Wir suchen außerdem Exponate mit Bezug zu Oberschlesien. Alte Fotografien, Dokumente, Alltagsgegenstände und Familienandenken helfen dabei, die Geschichte unserer Heimat für kommende Generationen zu bewahren.

Zdjecie: © akg images / Interfoto / TV-yesterday

13/06/2026

🇵🇱🇩🇪🥩 Od gliwickiego rzeźnika do niemieckiej marki premium. Historia rodziny Gmyrek

Spacerując dziś po gliwickim Rynku, niewiele osób zdaje sobie sprawę, że w jednej z kamienic kryje się historia przedsiębiorstwa, którego nazwa od ponad 120 lat obecna jest na niemieckim rynku spożywczym. To właśnie przy Rynku 8, u zbiegu dzisiejszej ulicy Raciborskiej, znajdowała się filia zakładu mistrza rzeźniczego Karla Gmyreka – człowieka, który w 1904 roku stworzył w Gleiwitz własną Wytwórnię Wędlin i Delikatesów.

Były to czasy, gdy Gliwice należały do najdynamiczniej rozwijających się miast Górnego Śląska. Rozwój przemysłu, kolei i handlu przyciągał tysiące mieszkańców oraz przedsiębiorców. W tym właśnie środowisku Karl Gmyrek postawił na jakość, rzemiosło i zaufanie klientów. Jego wyroby szybko zdobyły renomę, a nazwisko Gmyrek zaczęło być kojarzone z doskonałymi wędlinami i produktami delikatesowymi.

Historia firmy nie zakończyła się wraz z dramatycznymi wydarzeniami XX wieku. Wojny, zmiany granic i przesiedlenia nie zdołały przerwać rodzinnej tradycji. Przedsiębiorstwo odrodziło się w Niemczech i przez kolejne dziesięciolecia rozwijało swoją działalność, zachowując pamięć o śląskich korzeniach.

Dziś Gmyrek Fleisch- und Wurstwaren GmbH & Co. KG należy do rozpoznawalnych producentów wyrobów mięsnych w Niemczech. Siedziba firmy znajduje się w Gifhorn w Dolnej Saksonii, a marka wciąż buduje swoją renomę na tym samym fundamencie, który ponad sto lat temu stworzył Karl Gmyrek – wysokiej jakości produktach, sprawdzonych recepturach i szacunku dla rzemieślniczej tradycji.

To niezwykłe, że historia przedsiębiorstwa rozpoczęta w przedwojennym Gleiwitz nadal trwa. W czasach, gdy wiele dawnych śląskich firm zniknęło bez śladu, marka Gmyrek pozostaje żywym świadectwem gospodarczego i rzemieślniczego dziedzictwa Górnego Śląska.

Patrząc na dawną kamienicę przy Rynku, warto pamiętać, że właśnie stąd rozpoczęła się droga, która zaprowadziła niewielki śląski zakład aż do grona cenionych producentów niemieckiego rynku spożywczego. To kolejny dowód na to, jak daleko sięgały wpływy i przedsiębiorczość mieszkańców dawnego Górnego Śląska.

📸 Jeśli podoba Ci się nasza praca – podziel się postem, zaproś znajomych do obserwowania naszej strony i/lub wesprzyj działalność Haus Oberschlesien dowolnym datkiem.

💳 Numer konta:
PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728
Tytuł przelewu: darowizna HO

🏛️ Posiadasz stare zdjęcia, dokumenty, reklamy lub przedmioty związane z historią Górnego Śląska? Nie pozwólmy, aby nasze dziedzictwo zostało zapomniane. Skontaktuj się z nami – chętnie ocalimy je dla przyszłych pokoleń.

🇩🇪 Vom Gleiwitzer Metzgermeister zur deutschen Premiummarke. Die Geschichte der Familie Gmyrek

Wer heute über den Gleiwitzer Ring spaziert, ahnt kaum, dass sich hinter einer der historischen Häuserfassaden die Geschichte eines Unternehmens verbirgt, dessen Name seit mehr als 120 Jahren bekannt ist. Am Ring 8, an der Ecke zur Ratiborer Straße, befand sich einst eine Filiale des Metzgermeisters Karl Gmyrek, der im Jahr 1904 in Gleiwitz seine eigene Wurst- und Feinkostfabrik gründete.

Damals gehörte Gleiwitz zu den am schnellsten wachsenden Städten Oberschlesiens. Industrie, Eisenbahn und Handel sorgten für wirtschaftlichen Aufschwung und schufen ideale Voraussetzungen für erfolgreiche Handwerksbetriebe. Karl Gmyrek setzte auf Qualität, handwerkliches Können und das Vertrauen seiner Kunden. Seine Produkte wurden weit über die Stadtgrenzen hinaus bekannt.

Auch die politischen Umbrüche des 20. Jahrhunderts konnten die Familientradition nicht beenden. Trotz Krieg, Grenzverschiebungen und Vertreibung gelang es der Familie, das Unternehmen in Deutschland weiterzuführen und erfolgreich auszubauen.

Heute zählt die Gmyrek Fleisch- und Wurstwaren GmbH & Co. KG mit Sitz in Gifhorn zu den bekannten Herstellern hochwertiger Fleisch- und Wurstwaren in Deutschland. Noch immer stehen Qualität, traditionelle Rezepturen und handwerkliche Erfahrung im Mittelpunkt der Unternehmensphilosophie.

Die Geschichte von Karl Gmyrek ist mehr als nur eine Unternehmensgeschichte. Sie zeigt, wie oberschlesische Handwerkskunst Generationen überdauern und weit über die Grenzen der Heimat hinaus wirken konnte.

Wenn man heute vor dem Gebäude am Gleiwitzer Ring steht, lohnt es sich, einen Moment innezuhalten. Denn genau hier begann vor mehr als einem Jahrhundert die Geschichte einer Marke, die bis heute erfolgreich fortbesteht.

📸 Wenn Ihnen unsere Arbeit gefällt, teilen Sie diesen Beitrag, laden Sie Freunde ein, unserer Seite zu folgen, und/oder unterstützen Sie Haus Oberschlesien mit einer Spende.

💳 Kontonummer:
PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728
Verwendungszweck: Spende HO

🏛️ Besitzen Sie alte Fotos, Dokumente, Reklamen oder Erinnerungsstücke aus Oberschlesien? Helfen Sie uns, dieses Erbe für kommende Generationen zu bewahren.

🇩🇪 Unterstützen Sie uns – jeder Beitrag zählt! Verwendungszweck: Spende HO

📷 Foto: Rynek w Gleiwitz, 1927.
Fot. Muzeum w Gliwicach.

Zdjecie: polska org

13/06/2026

🇵🇱🇩🇪 Ulewna noc w Gliwicach. Co wydarzyło się 13 czerwca 1879 roku?

13 czerwca 1879 roku mieszkańcy Gliwic sięgnęli po kolejny numer „Der Oberschlesische Wanderer”, znajdując na jego łamach nie tylko wiadomości z Berlina i świata polityki, ale przede wszystkim relację z wydarzeń, które rozegrały się tuż za oknami ich domów. Gazeta stała się kroniką codzienności szybko rozwijającego się Górnego Śląska, gdzie przemysł, handel i życie mieszkańców splatały się ze sobą każdego dnia.

Największym wydarzeniem była gwałtowna burza, która przeszła nad miastem poprzedniej nocy. W ciągu niespełna godziny nad Gliwicami spadły ogromne ilości deszczu. Zalane zostały piwnice i partery domów przy Wilhelmstraße, Gartenstraße oraz w wielu częściach starego miasta. Woda miejscami sięgała mieszkańcom do kolan, a służby miejskie przez wiele godzin usuwały skutki nawałnicy. Dla gliwiczan była to jedna z najbardziej pamiętnych czerwcowych nocy tamtego roku.

Jednocześnie gazeta informowała o doskonałej kondycji miejscowego przemysłu. Królewska Odlewnia Żelaza w Gliwicach (Königliche Eisengießerei Gleiwitz), będąca symbolem industrialnego rozwoju regionu, opublikowała raport produkcyjny za maj 1879 roku. Zakład wyprodukował aż 273 tysiące odlewów, które trafiały nie tylko na rynek niemiecki, lecz również do Czech, Rosji i Niderlandów. Magazyny były wypełnione po brzegi, a śląskie wyroby żeliwne cieszyły się uznaniem daleko poza granicami regionu.

Na łamach gazety nie brakowało także wiadomości z życia miasta. Czytelnicy mogli przeczytać o zatrzymaniu kieszonkowca na rynku, pożarze stajni w okolicy Friedrichstraße oraz o komorniczej licytacji majątku ziemskiego w pobliżu Pyskowic (Peiskretscham). Takie informacje przypominały, że obok wielkiej historii i przemysłu toczyło się zwyczajne życie mieszkańców.

Mieszkańcy mogli również znaleźć zapowiedzi wydarzeń kulturalnych. Ogród Burdy zapraszał na przedstawienie muzycznej komedii „Doctor Klaus”, natomiast Towarzystwo Gimnastyczne „Vorwärts” organizowało koncert orkiestry dętej w miejskim ogrodzie. Był to czas, gdy letnie koncerty i przedstawienia stanowiły ważny element życia towarzyskiego miasta.

Ciekawym obrazem epoki pozostają także reklamy. Oferowano cement z Opola, Bytomia i Gliwic, zachwalano słynny ekstrakt mięsny Liebiga sprowadzany z Ameryki Południowej, a miejscowe apteki reklamowały rozmaite zioła i środki lecznicze. Dzięki takim ogłoszeniom możemy dziś zobaczyć, czym żyli mieszkańcy Górnego Śląska pod koniec XIX wieku.

Numer „Der Oberschlesische Wanderer” z 13 czerwca 1879 roku pokazuje region pełen energii i kontrastów. Z jednej strony gwałtowna burza paraliżująca miasto, z drugiej dynamicznie rozwijający się przemysł, handel i kultura. To niezwykłe świadectwo codzienności dawnych Gliwic i całego Górnego Śląska.

📖 Źródło: „Der Oberschlesische Wanderer”, nr 68, 13 czerwca 1879 r.

🇵🇱 Jeśli podoba Ci się nasza praca – podziel się postem, zaproś znajomych do obserwowania naszej strony i/lub wesprzyj działalność Haus Oberschlesien dowolnym datkiem.

💙 Pomagasz nam ratować i popularyzować historię Górnego Śląska.

🏛️ Poszukujemy również pamiątek, dokumentów, fotografii i eksponatów związanych z historią Górnego Śląska. Nie pozwólmy, by rodzinne historie zostały zapomniane.

📌 Numer konta:
PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728
Tytuł przelewu: darowizna HO

🇩🇪 Stürmische Nacht in Gleiwitz. Was geschah am 13. Juni 1879?

Am 13. Juni 1879 griffen die Einwohner von Gleiwitz zur neuesten Ausgabe des „Oberschlesischen Wanderers“. Darin fanden sie nicht nur Nachrichten aus Berlin und der Reichspolitik, sondern vor allem Berichte über Ereignisse, die sich unmittelbar vor ihrer Haustür abgespielt hatten. Die Zeitung war ein Spiegel des Alltags in einem sich dynamisch entwickelnden Oberschlesien.

Das beherrschende Thema war ein schweres Gewitter, das in der Nacht über die Stadt gezogen war. Innerhalb kurzer Zeit fielen enorme Regenmengen. Keller und Erdgeschosse in der Wilhelmstraße, der Gartenstraße und zahlreichen weiteren Teilen der Altstadt wurden überflutet. Das Wasser reichte stellenweise bis zu den Knien, und die städtischen Dienste waren stundenlang mit den Folgen beschäftigt. Für viele Einwohner blieb diese Nacht lange in Erinnerung.

Gleichzeitig berichtete die Zeitung über die ausgezeichnete Lage der Industrie. Die Königliche Eisengießerei Gleiwitz veröffentlichte ihren Produktionsbericht für den Monat Mai 1879. Insgesamt wurden 273.000 Gussteile hergestellt. Die Produkte gingen nicht nur in deutsche Regionen, sondern auch nach Böhmen, Russland und in die Niederlande. Die Lager waren vollständig gefüllt, und die Gleiwitzer Erzeugnisse genossen einen hervorragenden Ruf.

Auch Meldungen aus dem Stadtleben fehlten nicht. Berichtet wurde über die Festnahme eines Taschendiebs auf dem Markt, einen Stallbrand in der Nähe der Friedrichstraße sowie über die Zwangsversteigerung eines Landgutes bei Peiskretscham.

Kulturell hatte die Stadt ebenfalls einiges zu bieten. Der Burda’sche Garten kündigte die Musikkomödie „Doctor Klaus“ an, während der Turnverein „Vorwärts“ die Einwohner zu einem Konzert der Blaskapelle im Stadtgarten einlud.

Ein besonderes Zeitbild vermitteln die Anzeigen jener Ausgabe. Angeboten wurden Portlandzement aus Oppeln, Beuthen und Gleiwitz, der berühmte Fleischextrakt von Liebig aus Südamerika sowie zahlreiche Heilmittel und Kräuter aus den örtlichen Apotheken.

Die Ausgabe des „Oberschlesischen Wanderers“ vom 13. Juni 1879 zeigt ein Oberschlesien voller Dynamik. Naturgewalten, Industrie, Kultur und Alltag begegnen sich hier auf faszinierende Weise und vermitteln ein lebendiges Bild des damaligen Gleiwitz.

📖 Quelle: „Der Oberschlesische Wanderer“, Nr. 68 vom 13. Juni 1879.

🇩🇪 Wenn Ihnen unsere Arbeit gefällt, teilen Sie unsere Beiträge, laden Sie Freunde ein, unserer Seite zu folgen, und unterstützen Sie das Haus Oberschlesien mit einem freiwilligen Beitrag.

💙 Mit Ihrer Hilfe bewahren wir die Geschichte Oberschlesiens für kommende Generationen.

🏛️ Wir suchen außerdem Dokumente, Fotografien, Erinnerungsstücke und historische Objekte aus Oberschlesien. Helfen Sie mit, das kulturelle Erbe unserer Region zu bewahren.

📌 Kontonummer:
PL 93 2490 0005 0000 4530 0024 6728
Verwendungszweck: Spende HO

Haus Oberschlesien

16/06/2026

15/06/2026

15/06/2026

14/06/2026

13/06/2026

13/06/2026

Adres

Strona Internetowa

Ostrzeżenia

Skróty

Udostępnij

Kategoria