01/08/2026
Ang minsanang malinis at luntiang lupain ng ating ninuno sa ๐บ๐๐๐๐ ๐ป๐๐๐๐, ๐ฉ๐๐๐๐๐๐๐ ๐ต๐๐๐๐๐๐, ๐บ๐๐๐๐, ๐๐๐๐๐๐๐๐ na nagsisilbing tirahan, taniman, at lupain na pinagmumulan ng pangkabuhayan โ ngayon ay isa nang patag na bukas at ilegal na tambakan ng basura. Masalimuot na paninira sa kalikasan ang pagkakaroon ng mala-bundok, tumpok-tumpok na samuโt-saring basura na umaalingasaw at tiyak na may dalang banta sa kalusugan ng mga katutubong Aeta na matagal nang residente sa pook. Sa loob ng napakaraming taon, ang ating mga katutubong Aeta ay nanahimik, nagtimpi at naghintay na masolusyunan ang napagkasunduang pansamantalang dumpsite. Ang lahat ng bagay ay may hangganan at mula ngayon, hinding-hindi na magpapatinag sa kanilang matapang na paglaban sa matagal na nilang pagpapalinis, tuluyang pagtanggal ng mga basura sa kanilang sityo at higit sa lahat, rehabilitasyon hindi lamang ng sinirang lupain kundi na rin ang kontaminadong tubig sa buong nasasakupan ng lupain ng ating ninuno.
Ang Buklurang Mag-aaral sa Filipino ng Malayong Silangang Pamantasan ay taas-noong tumitindig at nakikiisa sa sigaw ng mga Katutubong Aeta na ๐ฉ๐๐ง๐๐ ๐ฎ๐ญ๐ข๐ง ๐๐ง๐ ๐ฆ๐ ๐ ๐ฆ๐๐ฒ ๐ฉ๐๐ง๐๐ง๐๐ ๐ฎ๐ญ๐๐ง sa iligal na tambakan ng mga basura, ๐ค๐๐ฉ๐๐๐๐ฒ๐๐๐ง sa lupain, ๐ฉ๐๐ ๐ค๐๐ฅ๐๐ญ at pag-anod ng katas ng basura, at ang ๐ฉ๐๐ -๐๐ฅ๐ข๐ง๐ ๐๐ฌ๐๐ฐ ng nakasusulasok na amoy nito. Hindi sapat na ito ay naipasara lamang โ ang ipinaglalaban natin ngayon ay maibalik ang dating ganda at kalinisan ng lupain upang makaiwas na rin sa banta nitong masamang dulot sa kalusugan ng mga mamamayang naninirahan roon at sa kapakanan ng kalikasan. Ang insidenteng ito ay lantarang pagpapakita ng kawalang-kapahalagahan sa karapatan ng naninirahang katutubo sa nasabing pook. Ito ay paglabag sa batas sa ilalim ng ๐๐ซ๐ญ๐ข๐ค๐ฎ๐ฅ๐จ ๐๐๐, ๐๐๐ค๐ฌ๐ฒ๐จ๐ง ๐ ๐ง๐ ๐๐๐๐ ๐๐จ๐ง๐ฌ๐ญ๐ข๐ญ๐ฎ๐ฌ๐ฒ๐จ๐ง ๐ง๐ ๐๐ข๐ฅ๐ข๐ฉ๐ข๐ง๐๐ฌ na nagsasaad na marapat na pangalagaan at protektahan ang karapatan ng ๐ฐ๐๐
๐๐๐๐๐๐๐ ๐ช๐๐๐๐๐๐๐ ๐ช๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐ sa kanilang lupang kinagisnan. Pinagtitibay pa ito ng Republic Act No. 8371 o ang Indigenous Peoples' Rights Act (IPRA) of 1997, na kumikilala at nangangalaga sa mga karapatan ng ating mga ninuno sa kanilang mga lupain at sa kanilang sariling pagpapasya sa paggamit at pangangalaga ng kanilang nasasakupan. Bukod pa sa patong-patong na paglabag sa batas ng lokal na pamahalaan ng Subic at mga awtoridad na responsable sa kapabayaang ito, hindi sapat na matatapos lamang sa mga dokumento ang pakikipaglaban. Solusyon ang nais na matamasa at hindi pagsasantabi sa reklamo ng bawat katutubong Aeta.
Ang Bukluran, kasama ng buong bansang Pilipinas, ay nakabantay sa kung paano mabibigyang-solusyon ang nasabing kapabayaan sa lupain ng ating katutubong Aeta sa Sityo Tibag, Subic, Zambales. Kami ay hindi magpapatinag at hindi makakalimot sa ipinaglalaban. Ang Bukluran ay nakikiisa sa panawagan na mabigyan ng sapat na pondo ang lokal na pamahalaan ng Subic upang maisakatuparan ang paglilinis, pagtanggal ng lahat ng basura at rehabilitasyon ng lupain at katubigan sa Sityo Tibag.
๐๐ง๐ ๐๐ฎ๐ค๐ฅ๐ฎ๐ซ๐๐ง ๐๐ฒ ๐ฆ๐๐ญ๐๐ฉ๐๐ง๐ ๐ง๐ ๐ข๐ค๐ข๐ง๐จ๐ค๐จ๐ง๐๐๐ง๐ ๐๐ง๐ ๐ฉ๐๐ง๐ ๐ก๐ข๐ก๐ข๐ฆ๐๐ฌ๐จ๐ค ๐ฌ๐ ๐ฆ๐ ๐ ๐ฅ๐ฎ๐ฉ๐๐ข๐ง ๐๐ญ ๐ฉ๐๐ ๐๐๐ฌ๐ฎ๐ซ๐ ๐ฌ๐ ๐ค๐๐ซ๐๐ฉ๐๐ญ๐๐ง ๐ง๐ ๐๐ญ๐ข๐ง๐ ๐ฆ๐ ๐ ๐ง๐ข๐ง๐ฎ๐ง๐จ.
๐พ๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐, ๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐ ๐๐๐๐๐๐ ๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐โ๐ ๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐ ๐๐ ๐๐๐๐ ๐๐๐ ๐
๐๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐-๐๐๐๐๐๐ ๐๐ ๐๐๐๐
๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐๐
๐๐๐๐๐ ๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐๐ ๐๐ ๐๐๐-๐๐๐๐๐ ๐๐ ๐๐๐๐๐ ๐๐๐ ๐๐๐๐๐๐๐๐.
๐๐๐ก๐๐ฒ๐๐ ๐ฆ๐ฎ๐ฅ๐ ๐ฌ๐: Komite ng Pananaliksik at Adbokasiya
๐๐๐ฆ๐ฉ๐ฎ๐๐ฅ๐ข๐ค๐จ๐ง๐ ๐๐๐ญ๐๐ซ๐ฒ๐๐ฅ๐๐ฌ ๐ง๐ข: Lili Dacuya at Carl Joshua Servaรฑez
