23/05/2026
UDH-HIYAH 🐐🐄
الحمد لله رب العالمين، وبعد:
Ating tatalakayin sa post na ito ang mga sumusunod na usapin:
◾1. Kahulugan ng Ud’hiyah
◾2. Mga Batayan ng Ud’hiyah
◾3. Layunin sa Ud’hiyah
◾4. Hukm ng Ud’hiyah
◾5. Mga Kundisyon ng Ud’hiyah
◾6. Paraan ng Pagkatay
◾7. Gagawin sa karne ng Ud’hiyah
◾8. Ilang Batas sa Ud’hiyah
⚫ KAHULUGAN NG UD’HIYAH:
Ang Ud’hiyah (أضحية) ay wikang arabe, na ito ay isahan, at ang maramihan nito ay Adahiy (أضاحي). At tinatawag rin itong Dahiyyah (ضحيّة), na ang maramihan niya ay Dahaya (ضحايا). At ang ibig-sabihin ng Ud’hiyah ay: Anumang kinatay mula sa BAHEEMATOL AN-AM (بهيمة الأنعام) sa mga araw ng Ad’ha, bilang alay kay Allah (Subhanahu wa taala).
[Yundhar: Al-majmu: 8:382, Atta’leeq Al-muqne’ alaz Zad: 2/115]
At ang nakasanayan nating tawag dito ay QURBAN (قربان), at iyan ay wikang arabe rin na ang ibig-sabihin ay: Anumang gawain na ginawa ng alipin upang mapalapit kay Allah, ito man ay pagkatay o ibang gawain. Ibig-sabihin ay mas malawak ang katagang Qurban kaysa sa Ud’hiyah, dahil ang Ud’hiyah ay tumutukoy lamang sa katay.
[Yundhar: Maqayees Al-lugah: 5/81)
◾Sabi sa kahulugan ng Ud’hiyah: “MULA SA BAHEEMATOL AN-AM...”
Ang Baheematol An-am ay ang KAMELYO, BAKA, KAMBING o TUPA, anumang klase o lahi ng mga ito. At ang KALABAW, na tanyag saatin sa Pilipinas, ay kabilang sa uri o lahi ng baka.
[Yundhar: Al-majmo’ lin Nawawiy: 8/393]
◾Sabi: “SA MGA ARAW NG AD’HA…”
Ang tinutukoy dito ay ang ARAW NG EIDUL AD’HA at MGA ARAW NG TASHREEQ (أيام التشريق). At ang araw ng Eidul Ad’ha ay ang ika-10 ng Dhul Hijjah, at ang mga araw naman ng Tashreeq ay ang ika-11, ika-12, at ika-13 ng Dhul Hijjah.
Ibig-sabihin ay apat (4) na araw maaaring magsagawa ng Ud’hiyah. At ating babanggitin ang saktong oras nito in sha Allah sa mga kundisyon ng Ud’hiyah.
[Yundhar: Ash-sharhol Mumte’: 7/460 - 461]
◾Sabi: “BILANG ALAY KAY ALLAH.”
Ang Ud’hiyah ay isang uri ng pagsamba kay Allah (Subhanahu wa Taala). At ito ay hindi lamang sa nasyon ng Rasulullah (SallAllahu alayhi wa sallam), bagkus sa lahat ng mga nagdaang nasyon.
⚫ MGA BATAYAN NG UD’HIYAH:
Ang batayan ng Ud’hiyah ay mula sa Qur’an, Sunnah, at Ijma’ (napagkasunduan) ng mga Ulama.
Sinabi ni Allah (Subhanahu wa Taala):
﴿فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَٱنْحَرْ.﴾ [الكوثر: 2]
“Na kung kaya, mag-salah ka para sa Panginoon mo, at mag-alay ka (ng katay).”
Sa Sunnah naman, ay ang Hadeeth ni Anas (RadiyAllahu anhu) na kanyang sinabi:
«ضَحَّى النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَبْشَيْنِ أَمْلَحَيْنِ أَقْرَنَيْنِ.» [البخاري: 5565، مسلم: 1966]
“Kumatay ang Propeta (SallAllahu alayhi wa sallam) ng dalawang tupang lalaki na mga puti, na may mga sungay.”
At sa Ijma, ay nabanggit ng mga Ulama, kabilang si Ibn Qudamah at Ibn Hajar, na nagkasundo ang mga muslim sa pagkakaroon ng batas hinggil sa Ud’hiyah.
[Yundhar: Al-mugni: 9/345, Fat-hol Bariy: 10/3]
⚫ LAYUNIN SA UD’HIYAH:
-- Ito ay pagsamba kay Allah, tulad ng nasabi sa itaas.
-- Ito ay kabilang sa mga tanda ng Islam.
-- Ito ay kabilang sa pagtulong sa mga mahihirap, at pagmamagandang loob sa mga tao.
⚫ HUKM NG UD’HIYAH:
Ayon sa Jumhur (karamihan) sa mga Ulama, ang Ud’hiyah ay SUNNAH MUAKKADAH, na di kanais-nais na iwan ito ng sinumang may kakayahan.
[Yundhar: Al-mugni: 9/345, Minhatol Allam: 9/279]
At ang Sunnah Muakkadah ay: Gawain na pinangalagaan ng Rasulullah (SallAllahu alayhi wa sallam) at hindi Niya ito iniiwan, subalit hindi naman ito umabot sa antas ng Wajib.
[Yundhar: Usulol Fiqh lis Sulamiy: 45]
⚫ MGA KUNDISYON NG UD’HIYAH:
◾1. Dapat ay may intensyon, sapagkat nasabi natin sa kahulugan nito, na ito ay pagsamba kay Allah, at ang mga pagsamba ay kailangan ng intensyon.
◾2. Dapat ay mula sa Baheematol An-am lamang, na ating nabanggit sa itaas na ito ang kamelyo, baka, kambing o tupa.
At ang mainam sa mga ito ay kamelyo, pagkatapos ay baka, pagkatapos ay kambing o tupa. Gayundin na mas mainam ang lalaki sa mga ito, at mas mainam rin ang kulay puti, o kaya ay mas marami ang kulay puti sa katawan nito, at mas mainam rin ang may sungay.
◾3. Dapat ay sa mga edad na natatangi:
-- Sa kamelyo ay umabot sa: limang (5) taon.
-- Sa baka ay umabot sa: dalawang (2) taon.
-- Sa kambing o tupa ay umabot sa: isang (1) taon.
-- At maaari sa tupa ang umabot sa anim (6) na buwan, subalit mas mainam parin kung ito ay isang (1) taon.
◾4. Dapat ay walang kapintasan ang mga hayop na ito, tulad ng mga sumusunod:
-- Lubog o litaw ang mga mata.
-- May sakit.
-- Pilay.
-- Mahina (dahil sa katandaan o sakit).
At mas lalong hindi maaari ang higit sa mga nabanggit. Halimbawa ay ang bulag, ito ay mas higit pa sa lubog o litaw ang mata. O kaya naman ay ang putol ang paa, ito ay mas higit pa sa pilay, atbp. Kung gaano kalusog ang pangangatawan nito, ay ganun kainam na ito ay maging Ud’hiyah.
◾5. Dapat ay sa mga panahon na natatangi. At nasabi natin sa itaas ang mga araw na ito. At hinggil sa mismong oras nito, ay mula sa araw ng Eidul Ad’ha (ika-10 ng Dhul Hijjah), matapos ang Salatol Eid, hanggang bago ang Magrib ng huling araw ng mga araw ng Tashreeq (ika-13 ng Dhul Hijjah).
Ibig-sabihin ng “MATAPOS ANG SALATOL EID” ay hindi kabilang ang Khutbah. Halimbawa ay umuwi agad pagkatapos ng Salah, ay maaari nang magsagawa ng Ud’hiyah, kahit hindi pa natapos ang Khutbah. Subalit mas mainam parin na pagkatapos ng Khutbah. At kung nasa lugar na hindi naisagawa ang Salatol Eid ay tantyahin kung anong oras kadalasan natatapos ang Salatol Eid.
⚫ PARAAN NG PAGKATAY:
Ang Sunnah sa kamelyo ay ang NAH’R (نحر), na ito ay igagakot ang kaliwang paa nito sa harapan (sa mga arabo kamay ang tawag nila dito), at nakatayo parin ang kamelyo sa sitwasyong ito. At pagkatapos ay sasaksakin ito sa may bandang ibaba ng kanyang leeg, malapit sa dibdib. At kapag bumaon na ang kutsilyo ay hihilain ito nang pahalang upang maputol ang mga ugat sa lalamunan. At sa paraang iyan ay mas madaling namamatay ang kamelyo.
Sa baka naman at kambing o tupa, ang paaran ay ang DHAB’H (ذبح), na ito ay papahigain, na ang kanyang kaliwang tagiliran ang nakalapag sa lupa, at ito ay papaharapin sa Qiblah. At pagkatapos ay aapakan ito sa may bandang leeg, at hihiwain ang lalamunan nito sa may bandang itaas, medyo malapit sa bunganga nito.
Sasabihin sa pagkatay ang:
«بِسْمِ اللهِ، وَاللهُ أَكْبَرُ، اللَّهُمَّ هَذَا مِنْكَ وَلَكَ.»
“BISMILLAH, WALLAHU AKBAR, ALLAHUMMA HADHA MINKA WA LAKA.”
Ang BISMILLAH lamang ang Wajib sa mga iyan, at ang mga sumusunod ay Sunnah.
At Mainam na ang kakatay mismo ay ang nagmamay-ari ng Ud’hiyah, siya man ay lalaki o babae. Subalit kung siya ay hindi marunong kumatay ay ipagawa sa iba. At kung ito ay ipapakatay sa iba, ay Sunnah sa nagmamay-ari ng Ud’hiyah na nandoon at sasaksihan ang pagkatay ng kanyang Ud’hiyah.
Kinakailangan na ang gagamitin sa pagkatay ay napakatalas na kutsilyo, upang maging madali ang pagsasagawa nito. At hindi mainam na hahasain ito sa harapan ng kakatayin, at gayundin na hindi mainam na kakatayin ang hayop sa harap ng iba pang kakatayin, kung halimbawa ay kakatay ng higit sa isa.
Maaari ang pagkatay sa gabi sa mga araw na nabanggit. Subalit mas mainam kung ito ay sa umaga, nang sa ganun ay maipamahagi ang karne nang sariwa pa.
⚫ ANG GAGAWIN SA KARNE:
Hahatiin ito sa tatlong bahagi:
-- Unang Bahagi: Kakainin.
-- Pangalawang bahagi: Ipamimigay bilang Sadaqah sa mga mahihirap.
-- Pangatlong Bahagi: Ipamimigay sa kahit kanino bilang pagmamagandang-loob. Ibig-sabihin, hindi dahil may binigay sayo na karne ay itinuturing ka na nilang mahirap, bagkus bilang pagmamagandang-loob sayo.
At hindi maaaring kainin lahat, subalit maaaring ipamigay lahat bilang Sadaqah o pagmamagandang-loob.
At ang karne ng Ud’hiyah ay hindi maaaring ibenta, sapagkat ito ay alay para kay Allah.
⚫ ILANG BATAS SA UD’HIYAH AYON SA ATING MGA ULAMA:
◾1. Maaaring magsagawa ng Ud’hiyah ang sinumang may kakayahan, lalaki man o babae.
◾2. Maaaring magsagawa ng Ud’hiyah nang higit sa isa kung may kakayahan. Halimbawa ay kakatay ng dalawa o tatlong kambing, o ilang baka, o ilang kamelyo. Subalit ang bawat isa sa mga ito ay may nakahiwalay na hukm. Halimbawa ay kumatay ng tatlong kambing, ang bawat isa sa tatlong ito ay kailangan na makuhanan ng pang-sadaqah, at hindi maaari na sa isang kambing lamang kukuha ng pang-sadaqah.
◾3. Kapag natangi na ang isang hayop na ito ay gagawing Ud’hiyah, halimbawa ay may mga alagang kambing, at pumili ka ng gagawing Ud’hiyah, o kaya naman ay bumili ng kambing upang maging Ud’hiyah, ay hindi na ito maaaring gamitin sa iba, hindi ito maaaring ibenta, o ipamigay, bagkus kailangan itong makatay bilang Ud’hiyah. Subalit kung papalitan ito ng mas mainam ay maaari.
◾4. Kung halimbawa ay may dalawang kambing, ang isa ay isang-taong gulang, at ang isa ay wala pang isang taon subalit mas malaki ito kaysa sa isang-taong gulang, ang kakatayin ay ang umabot sa isang-taong gulang, sapagkat kundisyon ang edad.
◾5. Maaaring ipagkatiwala (TAWKEEL) sa iba ang Ud’hiyah, ang pagbili nito, ang pagkatay nito, at ang pamamahagi nito, sa kundisyon na ang kakatay nito ay Muslim.
Kayanaman, kahit wala ka sa iyong lugar, halimbawa ay nasa abroad, ay maaari ka paring magsagawa ng dakilang pagsambang ito, sa pamamagitan ng Tawkeel.
◾6. Kung ang kakatayin ay kambing o tupa, ito ay pagmamay-ari lamang ng isang tao. At kung kamelyo o baka ay maaaring magsama-sama ang ilang tao, dalawa man, o tatlo, o apat, na ang pinakamarami ay pitong tao.
At ang pinakamainam, kung may kakayahan, ay mag-isa lamang sa kamelyo, ang susunod ay mag-isa lamang sa baka, ang susunod ay kambing o tupa, ang susunod ay makikisama sa iba sa kamelyo, ang susunod ay makikisama sa iba sa baka.
Subalit maaaring mag-intensyon ang nagmamay-ari ng Ud’hiyah na isama o isaklaw ang kaniyang pamilya sa gantimpala ng kanyang kakatayin, maging siya man ay nag-iisa o makikisama sa iba.
At kung ang mga anak ay bumukod na, ay maaari parin naman silang isaklaw sa gantimpala ng kakatayin. Subalit mas mainam na magsagawa ng sariling Ud’hiyah ang sinumang bumukod na kung may kakayahan.
◾7. Sinuman ang nakapag-intensyon na magsasagawa ng Ud’hiyah, ay ipinagbabawal sakanya ang pagtanggal ng buhok sa anumang bahagi ng kanyang katawan, at pagputol o pagbawas ng kuko, mula sa pagpasok ng Dhul Hijjah hanggang sa maisagawa niya ang Ud’hiyah.
At kung nakapag-intensyon na magsasagawa ng Ud’hiyah ilang araw matapos pumasok ang Dhul Hijjah, ay sa araw ng intesyon mag-uumpisa ang pagbabawal ng pagtanggal ng buhok o pagputol ng kuko.
Subalit, kung may kinailangan na tanggalin sa mga ito, tulad halimbawa kung may natuklap na kuko, ay walang problema.
At kung ipagpalagay na nasuway ang mga ito, ay wasto parin ang Ud’hiyah. Subalit kailangan niyang humingi ng tawad (o mag-tawbah) kay Allah (Subhanahu wa Taala).
Gayundin na ang pagbabawal na iyan ay tangi lamang sa nagmamay-ari ng Ud’hiyah, ibig-sabihin ay hindi niya saklaw ang pamilya nito.
◾8. Kung ipinakatay ang Ud’hiyah sa iba, at ang nagkatay ay binabayaran, tulad halimbawa kung ang trabaho niya ay magkakarne (butcher), ay hindi maaaring ipambayad ang mula sa Ud’hiyah. Halimbawa ay bibigyan ito ng karne ng Ud’hiyah bilang bayad sa kanyang pagkatay, iyan ay hindi maaari, sapagkat tulad ng nasabi natin na ang Ud’hiyah ay hindi maaaring ibenta, at kung ipinangbayad ito ay parang ibinenta mo narin, na ang kapalit ay ang serbisyo ng nagkatay. Sa halip ay babayaran ito ng hindi kabilang sa bahagi ng Ud’hiyah.
Subalit kung bibigyan ng karne ang nagkatay na hindi iniisip na ito ay bilang kapalit ng kanyang pagkatay, iyan ay maaari.
◾9. Maaaring bigyan ng karne ng Ud’hiyah ang Kafer, bilang Sadaqah o pagmamagandang loob, at iyan ay kung ito ay hindi kabilang sa kaaway ng mga muslim.
والله أعلم، وصلى الله على نبينا محمد.
✍️Shaykh Majester Amer M. Pundogar حفظه الله
