25/05/2026
“𝐍𝐚𝐧𝐥𝐚𝐛𝐚𝐧.”
Sa mga nagdaang taon, sa isa sa pinakamadilim na yugto ng ating bansa, ang salitang “nanlaban” ay nagsilbing kodigo para sa ilang law enforcers, na tila hinihikayat ng kanilang mga lider at ng isang Pangulo, na maging marahas. Sa ilang kasong dininig ng ating mga hukuman, ginamit ang “nanlaban” bilang katwiran sa pagpatay habang nagpapatupad ng batas kahit walang warrant. -
Sa kasong & v. Bersamin, humiling ang petitioners ng TRO at Status Quo Ante Order para pigilan ang enforcement ng ICC warrant. Justice Leonen concurred sa denial, pero nagbigay ng mas malalim na paliwanag kung bakit hindi dapat gawing “shield” ang TRO.
Legal Basis:
Rule 58 – TRO ay extraordinary remedy; kailangan ng malinaw na karapatan, irreparable injury, at urgent necessity.
Article III, Sec. 1 & 2 – Proteksyon sa buhay, liberty, at laban sa unreasonable seizure.
Article II, Sec. 11 – Dignity at human rights ay core ng ating Konstitusyon.
Habeas Corpus – Tamang remedy kung may aktwal na restraint o arrest.
Rome Statute Complementarity – ICC prosecutes “those most responsible,” pero karamihan ng accountability dapat mangyari sa loob ng bansa.
RA 9851 – Domestic law na nagbibigay ng jurisdiction sa international crimes; hindi para i-outsource ang hustisya.
Mga Core Arguments ni
1. Walang malinaw na karapatan – Ang claim ay speculative; wala pang irreparable harm.
2. Hindi puwedeng pangunahan ang proseso – Courts cannot block lawful warrants nang walang tamang judicial determination.
3. Equity ≠ immunity – Ang “voiceless dead” ay constituency ng hustisya; hindi puwedeng gamitin ang equity para bigyan ng immunity ang nasa tuktok ng kapangyarihan.
4. Habeas corpus remedy – Kung ma-aresto, doon dapat litisin ang legality ng warrant at surrender, hindi sa shortcut ng TRO.
Mga Matitinding Linya
“Ang hukuman ay hindi kanlungan ng mga tumatakas sa batas.”
“Equity cannot be invoked to suspend the operation of law against him without asking what equity owes those whose deaths the same institution caused or failed to prevent.”
“The voiceless dead are not a rhetorical flourish. They are a constituency.”
Ang TRO ay hindi automatic shield laban sa imbestigasyon o warrant. Ang tunay na remedy ay habeas corpus kung may aktwal na arrest.
Ang accountability ay dapat pantay: hindi lang para sa ordinaryong tao, kundi lalo na sa mga nasa kapangyarihan.
Ang equity ay hindi para protektahan ang makapangyarihan, kundi para igalang ang dignidad ng mga biktima.
Grabe po, I’m overwhelmed reading the wisdom of our justices 👏
