28/12/2023
Mga ka-WONDERS🌍💬
ANTAS NG WIKA
1. Pabalbal/Balbal
- Ang "balbal" ay tinutukoy ang isang uri ng wika o salita na itinuturing na mas mababa sa antas ng pormal na wika. Kilala rin ito sa Ingles bilang "slang."
- Ito ay mga salitang pangkalye o panlansangan na karaniwang ginagamit sa lansangan.
- Maaaring ituring itong "singaw ng panahon" dahil sa pagbuo ng mga bagong salita sa bawat yugto ng panahon.
- Madalas itong nabubuo sa mga grupo tulad ng mga bakla, kung saan ito ang nagiging koda o paraan ng kanilang pakikipag-usap.
- Halimbawa: PARAK, ESKAPO, ISTOKWA, JUDING, TIBOLI.
2. Kolokyal
- Ang kolokyal ay mga salitang karaniwang ginagamit sa pang-araw-araw na usapan, hango sa pormal na mga salita.
- Ito ay nagtataglay ng kagaspangan ngunit maaaring maging repinado depende sa nagsasalita at sa kanyang kinakausap.
- Karaniwang ginagamit ito sa mga impormal na okasyon at mas madaling maunawaan.
- Halimbawa: alala, lika, naron, kanya-kanya, antay, lugal.
3. Lalawiganin/Panlalawigan
- Ito ay mga salitang dayalekto o dayuhang wika ng mga katutubo sa isang lalawigan, kagaya ng Cebuano, Batangeno, Bicolano, na may tatak-lalawiganin sa kanilang pagsasalita.
- Ang punto o accent ay isang palatandaan ng lalawiganing tatak.
- Ito ay mga salitang partikular sa isang pook at hindi pamilyar o hindi karaniwan sa ibang lugar.
- Halimbawa: KAIBIGAN (Tagalog), GAYYEM (Ilokano), HIGALA (Cebuano), AMIGA (Bikolano); HALIK (Tagalog), UNGNGO (Ilokano), HALOK (Cebuano), HADOK (Bikolano).
4. Pambansa/Lingua Franca
- Ito ay wikang ginagamit sa mga aklat, babasahin, at pang-araw-araw na komunikasyon sa buong bansa.
- Karaniwang ginagamit ito sa mga paaralan at pamahalaan.
- Ito ay mas kilala o mas ginagamit sa mga sentro ng sibilisasyon at kalakalan.
- Halimbawa: aklat, ina, ama, dalaga, masaya.
5. Pampanitikan
- Ang wikang pampanitikan ay itinuturing na pinakamayamang uri ng wika.
- Karaniwan, ang mga salita ay ginagamit sa ibang kahulugan.
- Gumagamit ito ng mga idyoma, tayutay, at iba't ibang anyo ng wika para maipahayag ang iba't ibang tono, tema, at punto.
- Ito ay tinatawag ding "kapatid na babae ng kasaysayan" dahil sa kakayahan nitong lumikha ng piksyunal o kathang-isip.
- Nagaganap ito sa pamamagitan ng malayang paggamit ng wika sa pagsusulat ng dula, katha, palabas, at iba pang likhang pampanitikan.