03/10/2026
सार्वजनिक शैक्षिक गुठी विद्यालय संघ नेपाल (PETSAN)
संस्थागत प्रोफाइल !
स्थापना: २०६६ साल
प्रकृति: सार्वजनिक शैक्षिक गुठी तथा गैरनाफामूलक सेवामूलक विद्यालयहरूको साझा संस्था
मूल उद्देश्य: Let’s All the Public Trust Schools be United
१. परिचय
सार्वजनिक शैक्षिक गुठी विद्यालय संघ नेपाल (PETSAN) नेपालभर सार्वजनिक शैक्षिक गुठी तथा गैरनाफामूलक सेवाभावबाट सञ्चालित विद्यालयहरूको साझा प्रतिनिधिमूलक संस्था हो। यी विद्यालयहरू संस्थागत विद्यालयका रुपमा सञ्चालन भए तापनि नाफा वितरण गर्ने उद्देश्य नभई शिक्षा प्रदान गर्ने सार्वजनिक तथा सेवामूलक उद्देश्यबाट सञ्चालित छन्।
PETSAN ले यस्ता विद्यालयहरूको साझा हित, शैक्षिक गुणस्तर, नीतिगत स्पष्टता, राज्यसँग समन्वय तथा सार्वजनिक शिक्षा क्षेत्रमा उनीहरूको योगदानलाई प्रभावकारी बनाउन प्रतिनिधित्व गर्दै आएको छ।
२• PETSAN अन्तर्गतका विद्यालयहरूको विविधता :
PETSAN अन्तर्गत ऐतिहासिक, सामाजिक, धार्मिक तथा विशिष्ट उद्देश्यबाट स्थापना भएका (जस्तै वुढानीलकण्ठ स्कुल देखि मदरसा सम्मका )विभिन्न प्रकृतिका विद्यालयहरू रहेका छन्। मुख्य रूपमा:
* २०२८ सालभन्दा अगाडि निजी विद्यालयको रुपमा स्थापना भएका तथा २०२८ सालमा सरकारीकरण भई पछि २०३६ सालपश्चात् पुनः गैरसरकारी व्यवस्थापनमा सञ्चालन गर्न दिइएका ऐतिहासिक विद्यालयहरू।
* विदेशी दाता तथा सहयोगबाट स्थापना/सञ्चालित विद्यालयहरू।
* निजी लगानीबाट स्थापना भई पछि नाफारहित सार्वजनिक शैक्षिक गुठीमा रूपान्तरण गरिएका विद्यालयहरू।
* शहीदका सन्तान तथा परिवारका बालबालिकालाई शिक्षा प्रदान गर्ने उद्देश्यले स्थापना गरिएका शहीद विद्यालयहरू।
* गुम्बा, मदरसा तथा अन्य धार्मिक/सांस्कृतिक प्रकृतिका विद्यालयहरू।
* नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल तथा निजामती सेवामा कार्यरत कर्मचारीका सन्तानलाई शिक्षा प्रदान गर्ने उद्देश्यले स्थापना गरिएका विद्यालयहरू।
३• सार्वजनिक प्रकृति र विशेषता :
यी विद्यालयहरूको महत्वपूर्ण विशेषता भनेको विद्यालय सञ्चालनसँग सम्बन्धित सम्पत्ति तथा स्रोत–साधन शैक्षिक तथा सार्वजनिक प्रयोजनमा समर्पित हुनु र नाफा वितरण नगर्नु हो।
राज्यको नीति, कानुन र स्वीकृत व्यवस्थाअनुसार सञ्चालित यस्ता विद्यालयहरूमा राज्यले आवश्यकताअनुसार सहयोग, अनुदान तथा अन्य सहजीकरण गर्न सक्ने र आवश्यक अवस्थामा प्रचलित कानुनबमोजिम सामुदायिक विद्यालयमा रूपान्तरण गर्न पनि सक्ने प्रकृति समेत रहेको छ।
त्यसैले यस्ता विद्यालयहरूलाई केवल “संस्थागत/निजी विद्यालय” को परम्परागत वर्गीकरणमा मात्र नराखी सार्वजनिक शिक्षा प्रणालीमा योगदान पुर्याउने गैरनाफामूलक शैक्षिक संस्थाका रूपमा पहिचान र सम्बोधन गर्नु आवश्यक रहेको PETSAN को धारणा छ।
४• PETSAN का प्रमुख उद्देश्यहरू
* सार्वजनिक शैक्षिक गुठी विद्यालयहरूलाई संगठित र एकीकृत गर्ने।
* विद्यालयहरूको साझा शैक्षिक तथा नीतिगत विषयमा सरकारसँग समन्वय र सहकार्य गर्ने।
* सार्वजनिक शैक्षिक गुठी विद्यालयहरूको पहिचान र अधिकारलाई संस्थागत गर्ने।
* शैक्षिक गुणस्तर, सुशासन र व्यवस्थापकीय क्षमता अभिवृद्धिमा सहयोग गर्ने।
* राज्यको शिक्षा नीतिनिर्माणमा सम्बन्धित विद्यालयहरूको व्यावहारिक अनुभव र सुझाव प्रस्तुत गर्ने।
* सार्वजनिक तथा सेवामूलक शिक्षामा गुठी विद्यालयहरूको योगदानलाई थप प्रभावकारी बनाउने।
* सार्बजनिक शैक्षिक गुठी बिद्यालयहरुको विकास र बिस्तारको लागि आर्थिक तथा भौतिक स्रोत जुटाउन पहल गर्ने ।
५•राज्यसँगको अपेक्षित सहकार्य
PETSAN सार्वजनिक शैक्षिक गुठी विद्यालयहरूलाई राज्यको शिक्षा प्रणालीको सहयोगी र साझेदार पक्षका रूपमा विकास गर्दै गुणस्तरीय, पहुँचयोग्य तथा सेवामूलक शिक्षा विस्तारमा सरकारसँग सहकार्य गर्न प्रतिबद्ध छ।
यसका लागि सार्वजनिक शैक्षिक गुठी विद्यालयहरूको स्पष्ट कानुनी पहिचान, वर्गीकरण, नीतिगत स्थायित्व, आवश्यक सरकारी सहयोग तथा राज्यसँगको सहकार्यका लागि प्रभावकारी संयन्त्र निर्माण हुनु आवश्यक रहेको संघको धारणा छ।
६•निष्कर्ष
“शिक्षा सेवा हो, व्यवसाय होइन” भन्ने मूल भावनालाई आत्मसात् गर्दै सार्वजनिक शैक्षिक गुठी विद्यालयहरूले लामो समयदेखि नेपालको शिक्षा क्षेत्रमा पुर्याउँदै आएको योगदानलाई थप व्यवस्थित, उत्तरदायी र प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यले PETSAN सरकार, विद्यालय तथा सरोकारवाला पक्षबीच सहकार्य, समन्वय र साझेदारीको सेतुका रूपमा अघि बढिरहेको छ।
सार्वजनिक शैक्षिक गुठी विद्यालय संघ नेपाल (PETSAN)
केन्द्रीय सचिवालय
जे •एस. पौडेल
केन्द्रीय अध्यक्ष (9851097126)
