23/05/2026
१८१६ को (सुगौली सन्धि) को आधिकारिक मूल प्रति अहिले सार्वजनिक रूपमा नेपाल सरकारसँग पूर्ण रूपमा उपलब्ध छैन भन्ने धेरै इतिहासकारहरूको भनाइ छ। यसको प्रमाणित प्रतिलिपि मुख्य रूपमा बेलायती अभिलेख (British archives) मा सुरक्षित रहेको उल्लेख पाइन्छ।
नेपालमा धेरैले उठाउने मुख्य प्रश्नहरू:
* सन्धिको मूल हस्ताक्षरित प्रति कहाँ छ?
* नेपालसँग किन पूर्ण आधिकारिक अभिलेख छैन?
* सन्धिका सबै धारा सार्वजनिक किन गरिँदैनन्?
* सीमा सम्बन्धी ऐतिहासिक नक्सा र कागजात किन विवादित छन्?
सुगौली सन्धिपछि नेपालले कुमाउँ, गढवाल, दार्जिलिङ, सिक्किम क्षेत्र तथा पश्चिमका धेरै भूभाग गुमाएको इतिहास उल्लेख गरिन्छ। यही कारणले “ग्रेटर नेपाल” बहसमा यो सन्धि धेरै चर्चित हुन्छ
