16/08/2026
#अटिजम भएका केही बालबालिकालाई ‘क’ जस्तो एउटा अक्षर सिक्न पनि महिनौँ लाग्न सक्छ। यसको अर्थ बालबालिका कमजोर छन् भन्ने होइन। उनीहरूको सिक्ने तरिका, ध्यान केन्द्रित गर्ने क्षमता, भाषा बुझ्ने शैली, स्मरण गर्ने प्रक्रिया र नयाँ कुरालाई आत्मसात् गर्ने गति अन्य बालबालिकाभन्दा फरक हुन सक्छ।
‘क’ सिकाउन किन धेरै समय लाग्न सक्छ?
सामान्य रूपमा हामीले “यो क हो” भनेर पटक–पटक देखाउँदा बच्चाले केही दिनमै सम्झन सक्छ। तर अटिजम भएका केही बालबालिकामा अक्षर चिन्नु मात्र होइन, त्यसलाई हेर्नु, ध्यान दिनु, आवाजसँग जोड्नु, सम्झनु र सही समयमा प्रयोग गर्नु सबै छुट्टाछुट्टै सीप हुन सक्छन्।
उदाहरणका लागि, शिक्षकले ठूलो अक्षरमा ‘क’ लेखेर देखाउनुभयो। बच्चाले हेरेन भने पहिले दृश्य ध्यान (visual attention) विकास गर्नुपर्ने हुन सक्छ। हेर्न थाल्यो भने पनि ‘क’ र अरू अक्षरबीचको फरक बुझ्न समय लाग्न सक्छ। अक्षर चिनेपछि पनि “क कहाँ छ?” भनेर सोध्दा देखाउन नसक्न सक्छ। अझै ‘क’ उच्चारण गर्न वा क बाट सुरु हुने कलम, कमल, किताब जस्ता शब्दसँग जोड्न अर्को चरणको अभ्यास आवश्यक पर्न सक्छ।
त्यसैले सिकाइलाई “आज सिकायो, भोलि याद भयो” भनेर मात्र मूल्याङ्कन गर्नु उचित हुँदैन।
धैर्य किन आवश्यक छ?
अटिजममा सिकाइको मुख्य कुरा गति होइन, निरन्तरता र बालबालिकाको आफ्नै प्रगति हो।
आज बच्चाले ‘क’ हेर्न २ सेकेन्ड ध्यान दियो भने त्यो पनि उपलब्धि हो।
भोलि उसले ‘क’ भएको कार्ड समात्यो भने अर्को उपलब्धि हो।
केही दिनपछि धेरै अक्षरमध्ये ‘क’ छुट्यायो भने अझ ठूलो प्रगति हो।
पछि ‘क’ उच्चारण गर्न थाल्यो भने त्यो अर्को महत्वपूर्ण चरण हो।
कहिलेकाहीँ महिनौँसम्म खासै प्रगति नभएको जस्तो देखिए पनि अचानक बच्चाले पहिले सिकेका कुरा प्रयोग गर्न थाल्न सक्छ। त्यसैले अभिभावक र शिक्षकले हतारमा “यसले सिक्दैन” भन्ने निष्कर्ष निकाल्नु हुँदैन।
कसरी सिकाउन सकिन्छ?
‘क’ सिकाउँदा केवल कापीमा लेखाएर मात्र होइन, खेल, चित्र, वस्तु र दैनिक जीवनसँग जोडेर सिकाउन सकिन्छ।
जस्तै:
ठूलो र रंगीन ‘क’ देखाउने।
‘क’ भएको कार्ड देखाएर अरू अक्षरबाट छुट्याउन लगाउने।
कमल, कलम, किताब जस्ता चित्र देखाउने।
“क–क–कलम” भनेर आवाजसँग अक्षर जोड्ने।
बालबालिकालाई अक्षर छुन, औँलाले पछ्याउन वा माटो/बालुवामा बनाउन दिने।
थोरै समय तर नियमित रूपमा अभ्यास गर्ने।
सही प्रतिक्रिया दिँदा प्रशंसा गर्ने।
एउटै सीपलाई विभिन्न दिन र विभिन्न वातावरणमा दोहोर्याउने।
सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा, अरू बच्चासँग तुलना नगर्नुहोस्। कसैले एक हप्तामा ‘क’ सिक्न सक्छ भने अर्को बालबालिकालाई एक महिना, छ महिना वा अझ बढी समय लाग्न सक्छ। लक्ष्य “कति छिटो सिक्यो?” भन्दा पनि “हिजोभन्दा आज कति अगाडि बढ्यो?” भन्ने हुनुपर्छ।
अटिजम भएका बालबालिकालाई सिकाउन समय लाग्न सक्छ, तर समय लाग्नु भनेको उनीहरूले सिक्न सक्दैनन् भन्ने होइन। सही विधि, निरन्तर अभ्यास, धैर्य, प्रोत्साहन र व्यक्तिगत आवश्यकताअनुसारको शिक्षणले सानो–सानो प्रगतिलाई ठूलो उपलब्धिमा बदल्न सक्छ।थप जानकारी र उपचारको लागि सम्पर्क
अटिजम केयर सोसाइटी बिराटनगर
सम्पर्क नम्बर 9811387725
゚
Mira Chudal
