Scouts in de oorlog

Scouts in de oorlog Deze pagina is gebaseerd op het verhalenproject Scouting in de Oorlog van Scouting Nederland.

Eric George Kiel (1921) werd geboren in Nederlands-Indië. Hij verhuisde naar Nunspeet om in Nederland zijn middelbare sc...
06/06/2026

Eric George Kiel (1921) werd geboren in Nederlands-Indië. Hij verhuisde naar Nunspeet om in Nederland zijn middelbare school te volgen. Daarna ging hij in 1938 studeren aan de Technische Hoogeschool in Delft.

Hij werd daar lid van studentenstam de Delftsche Zwervers. Deze stam organiseerde jaarlijks kinderkampen kinderen uit de Martha Stichting, een kindertehuis uit Alphen aan den Rijn. Hij bleef actief tot het verbod op Scouting op 2 april 1941.

Studeren in de oorlog werd lastig, In november 1940 braken op de Technische Hoogeschool in Delft, net als aan de Universiteit Leiden, stakingen uit als een reactie op het verbod aan Joodse ambtenaren, en dus aan sommige hoogleraren, om les te geven en ontslagen werden. De staking leidde tot een sluiting van de hogeschool door de Duitsers. In 1941 werd de hogeschool heropend. Eric slaagde in oktober 1941 voor zijn propedeuse, maar maakte zijn opleiding niet af. In december 1943 verhuisde Eric formeel terug naar Nunspeet. In de oorlog was hij actief in het verzet, net als zijn zusje Eddy. Beiden ontvingen na de oorlog hiervoor het Verzetsherdenkingskruis.

Eric meldde zich na de oorlog als oorlogsvrijwilliger. Hij volgde een intensief militair trainingsprogramma in Engeland en werd luitenant. In 1946 kon hij daarom niet aanwezig zijn de reünie van de Delftsche Zwervers. Hij vertrok naar Nederlands-Indië en was in september en oktober 1948 op Java gelegerd. Na terugkeer in Nederland studeerde hij af als scheikundig ingenieur in Delft en promoveerde.

Nationaal Comité 4 en 5 mei Verzetsmuseum Amsterdam Scouting Nunspeet

Willem Breukelman (1906) studeerde voor civiel ingenieur aan de Technische Hoogeschool in Delft. Daar was hij ook actief...
30/05/2026

Willem Breukelman (1906) studeerde voor civiel ingenieur aan de Technische Hoogeschool in Delft. Daar was hij ook actief bij de studentenstam De Delftsche Zwervers tussen 1923 en 1928. Na zijn studie ging hij werken bij de Nederlandse Spoorwegen. Vanuit zijn functie bij de NS raakte hij betrokken bij de 5e Wereld Jamboree in 1937.

Tijdens de oorlog was hij actief in het verzet. Hij hielp met het verzamelen van inlichtingen over met (militaire) transport per spoor en was betrokken bij wapensmokkel. De verzetsgroep werd geïnfiltreerd. Op verschillende plekken en op verschillende momenten werden in het najaar van 1942 invallen gedaan en mensen gearresteerd. Willem kwam terecht in het Oranjehotel in Scheveningen en ging naar de gevangenis in Haaren voor verhoor. Uiteindelijk kwam hij terecht in de strafgevangenis aan de Gansstraat in Utrecht en werd ter dood veroordeeld.

Willem werd op 10 maart 1944 gefusilleerd in Fort Rijnauwen bij Bunnik. Zijn lichaam werd in het geheim in Westerveld gecremeerd en zijn as werd daarna door de Duitsers meegenomen. Na de oorlog werd Willem bijgezet op het Nationaal Ereveld Loenen. In zijn dossier staat, dat hij bij zijn arrestatie mogelijk een padvindersriem droeg.

In zijn afscheidsbrief aan zijn vrouw schreef hij: ‘Wij menschen zijn maar nietige wezens in het groote wereldgebeuren – Denk daar steeds aan; er is een hoogere macht die ’t alles bestuurt’.
Willem ontving postuum het Verzetsherdenkingskruis. Hij wordt herdacht op het Monument voor Gevallen Spoorwegpersoneel en op de plaquette in 'De Inktpot', beiden in Utrecht.

https://vrijheid.scouting.nl/~documents/scouts-in-de-oorlog/verzet/verzet-willem-breukelman/?layout=file

Nationaal Monument Oranjehotel Oorlogsgravenstichting Nationaal Comité 4 en 5 mei TU Delft NS Stichting Herdenkingsmonument Fort bij Rijnauwen Verzetsmuseum Amsterdam

Een recent bezoek aan het archief in Delft, waar het archief van Studentenstam De Delftsche Zwervers ligt, leverde weer ...
28/05/2026

Een recent bezoek aan het archief in Delft, waar het archief van Studentenstam De Delftsche Zwervers ligt, leverde weer veel nieuwe verhalen op.

Ferdinand Guichart Henriques de Castro (1910) ging studeren aan de Technische Hoogeschool in Delft. Mogelijk dat hij in zijn jeugd al actief was bij Scouting in Rotterdam, want in Delft werd hij begin jaren '30 lid van de Delftsche Zwervers.

Na zijn studie verhuisde hij in 1937 naar Zuid Afrika en van daar ging hij naar Nederlands-Indië. Hij was in de winter van 1941-1942 gemobiliseerd als reserve luitenant der Infanterie bij het KNIL in Padang op Sumatra. Toen het vijandige Japanse leger op 15 maart 1942 aan de overkant van de brug bij Padang stonden, wilden de Nederlanders de brug opblazen. De eerste poging mislukte en er werd een vrijwilliger gezocht om de vijand op te houden. Dit gaf tijd om een nieuwe springlading te plaatsen. Ferdinand bood zich vrijwillig aan.

Zijn zus verklaarde na de oorlog ‘Dit strookt ook geheel met zijn bereidwilligheid, altijd graag te willen helpen.’ Het lukte de brug te laten springen, maar Ferdinand werd door de Japanners in zijn hoofd geschoten. Hij werd met militaire eer begraven in Padang en is mogelijk later overgebracht naar Java. Waar hij daar werd begraven is onbekend. Hij ontving postuum een Bronzen Kruis.

https://vrijheid.scouting.nl/~documents/scouts-in-de-oorlog/scouts-in-militaire-dienst-in-nederlands-oost-indie/militair-noi-ferdinand-guichart-henriques-de-castro/?layout=file

Erfgoed Delft TU Delft Studentenscouting Nationaal Militair Museum Nationale Herdenking 15 Augustus 1945 Oorlogsgravenstichting Scouting Meerssen NEDERLANDS-INDIË, JAPANSE BEZETTING,BERSIAP, RAMPOK,MERDEKA, NAAR NEDERLAND

Vandaag wordt op Netherlands American Cemetery and Memorial in Margraten stilgestaan bij Memorial Day. Eén van de mili...
24/05/2026

Vandaag wordt op Netherlands American Cemetery and Memorial in Margraten stilgestaan bij Memorial Day. Eén van de militairen die hier begraven ligt is Allan (Lee) W. Taylor.

Lee (1923) was scout in de Verenigde Staten. Hij kwam in dienst op 3 maart 1943 en diende in Normandië, België en Nederland. Hij sneuvelde tijdens gevechten terecht in Linnich op 22 december 1944 en werd begraven in Margraten. Lee ontving een Purple heart.

Zijn graf werd na de oorlog geadopteerd door Jacques van Leent, voortrekker uit Valkenburg. Jacques had contact gezocht met de familie van Lee. Ze beloofden hem dat hij de verkennersdas van hun zoon zou krijgen. Ze gaven deze mee aan Robert John, een Amerikaanse verkenner die deelnam aan de 6e Wereld Jamboree in Moisson, Frankrijk. Robert gaf daar de das aan aalmoezenier Höppener en gaf ook een zakje bloemenzaad mee om op het graf van Lee Taylor uit te strooien. Op de begraafplaats liggen meerdere Amerikaanse scouts begraven die hun leven gaven voor de bevrijding van Europa

https://vrijheid.scouting.nl/~documents/scouts-in-de-oorlog/geallieerden-scouts/geallieerden-lee-taylor/?layout=file

Scouting Limburg Nationaal Comité 4 en 5 mei Scouting America
Scouting St. Franciscus Oorlogsgravenstichting

Uit het archief van Scouting Alblasserdam kregen we oude logboeken en ledenbladen ‘De Molenwiek’ van rond de oorlog. De ...
22/05/2026

Uit het archief van Scouting Alblasserdam kregen we oude logboeken en ledenbladen ‘De Molenwiek’ van rond de oorlog. De groep heette toen de Louis Wesselsgroep, opgericht in 1936. Bij de Kit Carsonstam van de groep was voortrekker Pieter Twigt actief.

Op 30 maart 1940 nam hij tijdelijk afscheid van de stam, omdat hij zich als dienstplichtige moest meldden in Bergen op Zoom.
Tijdens de meidagen van 1940, toen Pieter elders ingezet werd, waren de stamleden actief bij de Dienst Luchtbescherming. Ze hielpen geëvacueerden en krijgsgevangenen en werden ingezet toen Alblasserdam op 11 mei 1940 hard werd getroffen door een Duits bombardement. Tijdens deze aanval vielen 28 burgers en werden 180 woningen en winkels vernield.

Na de mobilisatie en capitulatie kwamen alle Nederlandse militairen weer vrij. Op 15 juni 1940 werd Pieter voorgesteld als Baas van de stam en vlak daarna werd hij Oubaas tot het verbod op Scouting op 2 april 1941. Alle materiaal en de spaartegoeden werden in beslag genomen.

Nederlandse militairen werden in 1942 en 1943 alsnog opgeroepen om in krijgsgevangenschap te gaan. Na de beroepsmilitairen en aspirant-beroepsofficieren verscheen op 29 april 1943 in alle Nederlandse kranten een oproep aan de resterende voormalige Nederlandse militairen om zich te melden. Ook zij moesten nu in krijgsgevangenschap. Het bevel leidde tot de april-meistaking van 1943 die flinke delen van Nederland platlegde. Pieter meldde zich en kwam onder andere terecht in Altengrabow, Mühlberg en Brux. Hij moest grondwerk verrichten en werd als schilder en glazenmaker aan het werk gezet. In februari 1944 werd hij een maand opgenomen voor difteritis. Eind mei 1945 kwam hij weer thuis.

https://vrijheid.scouting.nl/~documents/scouts-in-de-oorlog/militair/militair-peter-twigt/?layout=file

Scouting Alblasserdam Nationaal Militair Museum Nederlands Instituut voor Militaire Historie Historische Vereniging West Alblasserwaard

Van sommige groepen die al voor de oorlog zeer actief waren, waren nog niet veel verhalen van scouts in de oorlog opgeno...
20/05/2026

Van sommige groepen die al voor de oorlog zeer actief waren, waren nog niet veel verhalen van scouts in de oorlog opgenomen in ons overzicht. Eén van deze groepen was Scoutinggroep Stadhouder Willem III/Lady Baden-Powell uit Apeldoorn.

Van de groep ontvingen we het jubileumboek uit 2006, uitgegeven ter ere van hun vijfenzeventig jarige jubileum. Dit bleek een belangrijke bron, omdat in het boek veel namen opgenomen waren van verkenners, voortrekkers en leiders voor de oorlog, inclusief een overzicht van de leden op het moment dat de padvinderij op 2 april 1941 verboden werd. Zeven (oud) leden van de groep waren actief in het verzet, drie leden werden tewerkgesteld in Duitsland en twee leden kwamen terecht in Kamp Amersfoort,

Van de groep wisten we dat bij de eerste opkomst op zaterdag 21 april 1945 vijf verkenners ontbraken, die waren omgekomen door oorlogshandelingen van de Duitsers en één verkenner die direct na de bevrijding was verongelukt bij een ongeval met een Canadese truck. Drie van deze jongens hebben we een verhaal kunnen geven.
Verkenner Pieter van de Ree (schuilnaam Pietje) werd in het najaar van 1943 actief in het verzet. Hij was koerier voor de Landelijke organisatie voor hulp aan Onderduikers (LO). Hij werd na verraad door agent van politie Achterkamp, samen met zijn vader thuis gearresteerd op 18 december 1944. Vervolgens is hij overgebracht naar de Willem III-kazerne in Apeldoorn. Via de Kruisberg in Doetinchem ging hij naar Kdo Sandbostel, een satelliet kamp van concentratiekamp Neuengamme. Daar is hij overleden op 24 april 1945.

Verkenner Piet Wervers werd tewerkgesteld in Duitsland en is overleden op 6 november 1944 in Berlijn aan longtuberculose.

Verkenner Jilling Roorda is overleden op 20 oktober 1944 in Apeldoorn. Hij werd begraven op Begraafplaats Heidehof in Ugchelen. Het is nog niet bekend waaraan hij overleed, maar de groep noemde hem als één van de leden die in de oorlog is omgekomen.

vrijheid.scouting.nl/~documents/scouts-in-de-oorlog/verzet/verzet-pieter-van-der-ree/?layout=file
https://vrijheid.scouting.nl/~documents/scouts-in-de-oorlog/burgerslachtoffers/burgerslachtoffer-piet-wervers/?layout=file
https://vrijheid.scouting.nl/~documents/scouts-in-de-oorlog/burgerslachtoffers/burgerslachtoffers-jilling-roorda/?layout=file

https://www.facebook.com/groups/215579248901942/user/100064580266024/
CODA Oorlogsgravenstichting Nederland in de Tweede Wereldoorlog

Op 18 mei 1943 werd Piet Huurman in het Fort bij Rijnauwen gefusilleerd. Piet werd geboren op 10 juni 1917. In zijn vrij...
18/05/2026

Op 18 mei 1943 werd Piet Huurman in het Fort bij Rijnauwen gefusilleerd.

Piet werd geboren op 10 juni 1917. In zijn vrije tijd was hij actief bij Scouting Arrowe aan de Meerweg in Bussum.

Hij ging studeren TU Delft en heeft met Delftse vrienden belangrijk werk gedaan in het verzet. Hij nam deel aan verschillende spoorwegaanslagen, het tot zinken brengen van een mijnenveger in Rotterdam en andere sabotage daden. In de eerste maanden van 1943 vermenigvuldigde en verspreidde hij oproepen aan studenten om de loyaliteitsverklaring niet te tekenen. Door het verraad werd de hele groep op 9 maart 1943 gearresteerd in Hilligersberg. Huurman werd met de anderen op 18 mei 1943 gefusilleerd in Fort bij Rijnauwen. Hij was 25 jaar oud.

In het logboek van de Scoutinggroep werden na de oorlog de namen opgenomen van de scouts die vielen voor het vaderland. Zij waren trouw aan hun belofte; Fritjof Dudok van Heel, Zwier Regelink, Wim Schenk, Joop Beunders, Henk Suurenbroek en Piet Huurman. Naast de scouts die omkwamen in de oorlog waren ook de verzetsstrijders Bas Dudok van Heel, Jan van Ingen, Bob de Haan, Robert van Exter, Hans Weijer en Jan Rademaker lid van de Arrowegroep uit Bussum.

Stichting Herdenkingsmonument Fort bij Rijnauwen Verzetsmuseum Amsterdam Oorlogsgravenstichting Nationaal Comité 4 en 5 mei

vrijheid.scouting.nl/~documents/scouts-in-de-oorlog/verzet/verzet-piet-huurman/?layout=file

4 en 5 mei liggen weer achter ons. Dagen van herdenken en vieren – maar zoals generaal b.d. Mart de Kruijf het treffend ...
13/05/2026

4 en 5 mei liggen weer achter ons. Dagen van herdenken en vieren – maar zoals generaal b.d. Mart de Kruijf het treffend zei, zit daar nog iets tussen. Want als herdenken ons niet aanzet tot anders denken en doen, wordt het al snel een leeg ritueel.

Het leven van Martin Bouman laat zien wat dat “ertussen” betekent.
Hij was scout, hopman, iemand die jongeren waarden meegaf als verantwoordelijkheid en dienstbaarheid. Maar hij leefde die waarden ook zelf. Al vóór de oorlog kwam hij, ondanks zijn ziekte MS, in verzet tegen onrecht. Niet met grote gebaren, maar door te doen wat nodig was: helpen, informatie verzamelen, verantwoordelijkheid nemen.

Toen de oorlog uitbrak, groeiden die keuzes uit tot moedige daden. En uiteindelijk zelfs tot het hoogste offer, toen hij zichzelf aangaf om anderen te redden.

De Kruijf riep scouts op – en eigenlijk ons allemaal – om diezelfde houding in het dagelijks leven te laten zien. Niet alleen in grote heldendaden, maar juist in het kleine: iemand helpen, je uitspreken, opstaan tegen onrecht. Dit deed hij tijdens de informatiedag voor scouts die hielpen bij de Nationale Herdenking op de Dam in Amsterdam, te gast bij de Provincie Utrecht.

Misschien is dat wel de echte betekenis van herdenken.
Dat we, net als Martin, niet alleen terugkijken… maar er ook naar handelen. 💬

Lees het hele verhaal van Martin Bouwman hier: https://vrijheid.scouting.nl/~documents/scouts-in-de-oorlog/verzet/verzet-martin-bouman/?layout=file



Oorlogsbronnen Scouting Regio de Baronie Scouting Limburg Scouting Regio Drie Rivieren Utrecht Scouting Regio Utrechtse Heuvelrug

Tijdens de meidagen van 1940 kwamen 24 (oud) scouts als militair om tijdens de gevechten. Zes scouts sneuvelden bij de G...
11/05/2026

Tijdens de meidagen van 1940 kwamen 24 (oud) scouts als militair om tijdens de gevechten. Zes scouts sneuvelden bij de Grebbeberg, vier scouts kwamen om tijden de gevechten in Rotterdam en vier scouts kwamen om in Den Haag of bij de strijd om de vliegvelden Ypenburg en Valkenburg.

Nationaal Comité 4 en 5 mei Oorlogsgravenstichting Scouting Rhenen Scoutingregio Rond de Rotte

Anton Tellegen was voortrekker bij de Rambonnetstam en vaandrig (scoutsleiding) bij groep 1 in Zwolle. Deze groep werd n...
10/05/2026

Anton Tellegen was voortrekker bij de Rambonnetstam en vaandrig (scoutsleiding) bij groep 1 in Zwolle. Deze groep werd na de oorlog Vaandrig Lengtongroep genoemd als eerbetoon aan een andere vaandrig die omkwam in het verzet.

Antoon ging medicijnen studeren. Toen er in 1938 een tekort aan militaire artsen was, meldde Tellegen zich aan. Tijdens de meidagen van 1940 werd Tellegen overgeplaatst naar het hoofdkantoor van het Rode Kruis in Den Haag. Hij raakte zwaar gewond toen Duitse jachtbommenwerpers duikvluchten op de stad uitvoerden, juist op het moment dat hij op zijn motor door de stad reed in een poging Wassenaar te bereiken. Hij raakte ernstig gewond toen hij de macht over het stuur verloor. Pas op 4 oktober 1940 werd hij uit het ziekenhuis ontslagen en werkte hij korte tijd bij de Geneeskundige en Gezondheidsdienst in Amsterdam. Daarna ging hij als huisarts werken in Zeist.

Op 15 mei 1942 kregen beroepsofficieren de oproep om zich binnen drie dagen bij de Duitse instanties te melden. Antoon ging vrijwillig mee om de geneeskundige verzorging te regelen. Op grond van de Conventie van Genève mocht een arts nl niet in krijgsgevangenschap gevoerd worden.

Toen hij in augustus 1942 terugkeerde, werd hij in zijn woonplaats Zeist actief in het verzet. Hij zette een medische organisatie op binnen de Ordedienst, hielp mensen aan een onderduikadres, en op zijn motorfiets bracht hij berichten naar Amsterdam en Utrecht en verkende hij Duitse stellingen. In zijn woning in Zeist verbleven (Joodse) onderduikers en werden papieren vervalst. Ook verzorgde hij de distributie van Vrij Nederland in het district Zeist.
Hij werd op 7 oktober 1943 thuis gearresteerd nadat tijdens een verhoor een andere verzetsstrijder zijn naam noemde. Antoon werd op 23 oktober 1943 in de duinen bij Overveen gefusilleerd, samen met 5 medeverzetsstrijders.

https://vrijheid.scouting.nl/~documents/scouts-in-de-oorlog/verzet/verzet-antoon-tellegen/?layout=file

Vaandrig Lengtongroep Zwolle Rode Kruis
Den Haag in de tweede wereldoorlog

Adres

Zeewolde

Website

Meldingen

Wees de eerste die het weet en laat ons u een e-mail sturen wanneer Scouts in de oorlog nieuws en promoties plaatst. Uw e-mailadres wordt niet voor andere doeleinden gebruikt en u kunt zich op elk gewenst moment afmelden.

Snelkoppelingen

Delen

Type