Orde van St. Lazarus - Nederland en België (2026)

03/10/2026

Franciscus – 800 jaar later

Achthonderd jaar geleden stierf Franciscus van Assisi.
Maar sommige mensen verdwijnen niet uit de geschiedenis. Zij blijven spreken, juist omdat hun stem ons telkens opnieuw terugbrengt naar wat wezenlijk is.

Franciscus koos voor de weg van eenvoud. Hij zag in iedere mens een broeder of zuster en herkende in de kwetsbare, zieke en uitgestoten mens niet iemand die op afstand geholpen moest worden, maar iemand die ons nabijheid vroeg. Zijn leven werd een getuigenis van vrede, verbondenheid en zorg voor de schepping.

Dat is ook vandaag geen geschiedenisles.

In een wereld waarin tegenstellingen groter lijken te worden, oorlogen voortduren en mensen tegenover elkaar komen te staan, klinkt de eenvoudige boodschap van Franciscus verrassend actueel: zoek niet eerst naar wat ons verdeelt, maar naar wat ons met elkaar verbindt.

Voor de Militaire en Hospitaal-Orde van Sint Lazarus van Jeruzalem krijgt dat een bijzondere betekenis. Onze traditie is geworteld in de zorg voor de zieke en kwetsbare mens. Het groene kruis herinnert ons eraan dat ridderlijkheid uiteindelijk geen kwestie is van eer of uiterlijk vertoon, maar van dienstbaarheid. Atavis et Armis – door de kracht van onze traditie én door wat wij vandaag daadwerkelijk doen.

Franciscus laat ons daarbij een belangrijke vraag na:

Wat betekent het om in onze tijd werkelijk naast een ander te staan?

Niet alleen wanneer het gemakkelijk is. Niet alleen wanneer iemand onze hulp kan gebruiken. Maar juist wanneer iemand kwetsbaar is, ziek, eenzaam, ontheemd of vergeten.

Misschien is dat wel de meest actuele betekenis van 800 jaar Franciscus: dat zorg begint waar de ander geen middel of probleem meer is, maar opnieuw een mens wordt.

Een mens met een naam.
Een mens met een verhaal.
Een mens die erbij hoort.

De wereld heeft vandaag behoefte aan mensen die niet alleen spreken over vrede, naastenliefde en gerechtigheid, maar die deze waarden belichamen in hun dagelijkse handelen. Mensen die bruggen bouwen waar anderen muren optrekken. Mensen die hun positie gebruiken om anderen ruimte te geven. Mensen die weten dat werkelijke kracht soms juist zichtbaar wordt in barmhartigheid.

Acht eeuwen na Franciscus blijft daarom één opdracht overeind:

ga naar de ander toe.
Zie hem.
Zie haar.
Blijf nabij.
En doe wat je kunt.

Dat is geen romantisch ideaal uit een ver verleden.
Het is een opdracht voor vandaag.

En misschien is dat precies waarom Franciscus na 800 jaar nog altijd dichtbij is.

Pieter Jan Bougie

14/09/2026

Kruisverheffing, 14 september

Vandaag viert de Kerk het feest van de Kruisverheffing. De oorsprong ligt in Jeruzalem. Op 13 september 335 werd de Heilig Grafkerk gewijd, en de dag daarna werd het kruishout omhooggehouden voor het oog van het volk. Verheffen was toen nog een letterlijke handeling: optillen, zichtbaar maken, zodat niemand het over het hoofd kon zien.

Voor een orde die de naam van Jeruzalem draagt, is dat geen ver verhaal. Onze wortels liggen buiten de muren van diezelfde stad, bij het hospitaal waar melaatsen werden opgenomen die binnen de poorten geen plaats meer hadden. Daar, aan de rand, is het groene kruis begonnen. Wie het vandaag op de mantel draagt, draagt dus geen overwinningsteken, maar het teken van een plek waar men bleef staan toen anderen wegkeken.

Daarin schuilt de eigenaardigheid van dit feest. Het kruis was een instrument van vernedering, en juist dat wordt omhooggeheven. Niet omdat het lijden mooi zou zijn, maar omdat er in de christelijke traditie geen weg omheen loopt. Wie de gebrokenheid van de wereld wegmoffelt, verliest ook het zicht op wat haar kan helen. Het kruis verheffen betekent: het niet wegstoppen.

Voor ons als leden van de Militaire en Hospitaalorde van Sint Lazarus van Jeruzalem vertaalt zich dat vrij nuchter. Het kruis dat wij dragen is geen sieraad en geen onderscheiding. Het is eerder een opdracht die zichtbaar op de kleding is genaaid, en die vraagt wat zij altijd heeft gevraagd: aandacht voor wie ziek is, voor wie is uitgestoten, voor wie in onze tijd buiten de poort staat. De namen en de nood veranderen door de eeuwen heen, de richting van de blik niet.

Misschien is dat de mooiste betekenis van verheffing. Niet dat wij het kruis omhoog houden om er indruk mee te maken, maar dat het kruis ons optilt uit onze eigen kleine zorgen en ons de blik geeft die onze voorgangers in Jeruzalem hadden. Er is moed voor nodig om te kijken naar wat pijn doet. Er is trouw voor nodig om te blijven.

Atavis et Armis

24/08/2026

Wie er naast de koning staat

El Greco schilderde Lodewijk IX in glanzend harnas, kroon op het hoofd. In zijn handen de scepter met de fleur-de-lys en de staf met de zegenende hand. Beide tekens van zijn waardigheid liggen waar ze horen: bij hem.

Toch hangt die lelie niet boven de koning, maar boven de jongen naast hem. Ik keek er eerst overheen en dacht dat de page het teken droeg. Een oplettende lezer wees mij erop dat het andersom is. De catalogus is ondubbelzinnig: de koning houdt de regalia, de page draagt zijn helm.

Kijk dan naar hun ogen. Van de twee slaat alleen de jongen zijn blik neer. In de beeldtaal van het staatsieportret betekent dat rang: wie dient, kijkt niet vrijuit rond. Maar het gevolg is wel dat hij de enige is die iets van dichtbij ziet. De koning staart langs ons heen, naar iets wat wij niet kunnen zien. Zijn blik is voor de eeuwigheid. Die van de jongen is voor wat er nu is.

In de zorg wordt de koers uitgezet op de plek waar het overzicht is. Het werk gebeurt op de plek waar iemand kijkt. Aan het bed, in de nachtdienst, in het gesprek dat vijf minuten langer duurt dan gepland.

De vraag die dit schilderij mij stelt is niet of ik ver genoeg vooruitkijk. Die vraag is makkelijk. De vraag is wanneer ik voor het laatst omlaag heb gekeken, en of degene die dat wél de hele dag doet, ooit van mij gehoord heeft dat ik het zie.

El Greco, Saint Louis, roi de France, et un page, 1590-1597. Musée du Louvre. (Foto: Bougie Augustus 2026)

22/08/2026

Op zaterdag 22 augustus werkten leden van de Grootballije der Nederlanden en priorij van België mee aan de Arbeidsdag ter Hulpe, een actie van Het Groene Kruis in samenwerking met de Orde. Bestemming was de Madurodam Manege in Den Haag, waar kinderen en volwassenen met een beperking paardrijles krijgen. Dat vraagt om rustige dieren, om begeleiders die naast het paard meelopen en om een accommodatie die op orde is. Vooral dat laatste kost geld en menskracht, en juist daar blijft werk liggen. Daar lag onze opdracht. We hebben goten en putten schoongemaakt, poorten en kozijnen geschilderd, ramen gelapt en verder al die klussen aangepakt die zich pas aandienen wanneer je eenmaal bezig bent. Eenvoudig werk, van het soort dat niemand opmerkt zolang het gedaan is en dat meteen opvalt zodra het blijft liggen. De Orde van Sint-Lazarus is ontstaan uit de zorg voor mensen die door hun ziekte buiten de gemeenschap kwamen te staan. Die opdracht is niet veranderd, alleen de gedaante ervan. Charitas is bij ons nooit uitsluitend een bedrag op een rekening geweest. Onze dank gaat uit naar Het Groene Kruis voor de organisatie en naar de vrijwilligers van de manege voor de gastvrije ontvangst. Het volledige verslag met foto's: https://saintlazarus.nl/nieuws/arbeidsdag-madurodam

21/08/2026

Pas op voor de zeevolken.

In Nolans verfilming van De Odyssee klinkt door de hele film een waarschuwing tegen de zeevolken: mannen die moorden en plunderen en daa**ee de heilige wet van Zeus schenden, dat gastheer en gast elkaar eerbiedigen.

Dan blikt Odysseus terug op zijn list bij Troje. “One man’s idea, one man’s trick… to break Zeus’s Law forever. We live in a world of palaces, trades, language, blinded with beauty… until we broke it.”

Daar valt het kwartje. Odysseus en zijn mannen zijn zelf de gevreesde zeevolken geworden. Ze dachten te horen bij de wereld van paleizen, handel, taal en schoonheid. Ze dachten dat de dreiging ergens anders vandaan kwam. Maar met hun eigen keuzes hebben ze de orde afgebroken die ze meenden te verdedigen.

Richard Steenvoorde OP legt dat moment naast de eerste encycliek van paus Leo XIV, Magnifica Humanitas. Wat voor wereld bouwen we met onze keuzes? Wat gebeurt er met een beschaving die zichzelf zo fanatiek beveiligt en verrijkt dat ze de waarden sloopt die haar tot beschaving maakten? Gastvrijheid is daarbij de lakmoesproef: hoe ontvangen we de vreemdeling die aan onze kust aankomt?

De gevaarlijkste zeevolken zijn niet altijd de vreemdelingen die naderen. Soms zit het gevaar in wat wij zelf aan het worden zijn.

Die ontdekking hoeft niet het einde van het verhaal te zijn. We kunnen nog van koers veranderen. En misschien, net als Odysseus, nog thuiskomen.

Geïnspireerd op “Beware of the Sea Peoples” van Steenvoorde OP (Dominican Dispatches, 3 augustus 2026). Ik heb het ingekort en in eigen woorden herschreven; de oorspronkelijke analyse blijft van hem. Volledige tekst: dominicandispatches.substack.com
Foto: artikel en AI

18/08/2026

Het teken van het kruis. Bij de gedachtenis van de heilige Helena, 18 augustus.

Helena werd omstreeks het midden van de derde eeuw geboren in Drepanum in Bithynië, van eenvoudige en heidense afkomst. Ambrosius bericht dat zij waardin was in een herberg toen zij het oog trok van de officier Constantius Chlorus. Uit hun verbintenis werd in Naissus, het huidige Niš, Constantijn geboren.

In 293 dwongen de eisen van de tetrarchie Constantius haar te verstoten voor Theodora, de stiefdochter van keizer Maximianus. Verbannen van het hof en gescheiden van haar zoon onderging zij die vernedering zwijgend. Toen Constantijn later tot keizer werd uitgeroepen, haalde hij zijn moeder terug en gaf haar de titel Augusta. De eer steeg haar nooit naar het hoofd: zij kocht gevangenen vrij, hielp a**en en ballingen, en verscheen in de liturgie gekleed als ieder ander.

Als oude vrouw ging zij op boetetocht naar het Heilige Land. Zij liet de geboortebasiliek in Betlehem bouwen en de kerk op de Olijfberg, en aan haar wordt de vondst van het ware Kruis toegeschreven.

Zij zocht geen symbool, zij zocht hout. Zij liet graven op de plaats waar geleden was. Wij dragen dat teken op onze mantel, en de vindplaats ervan is sindsdien niet veranderd: bij de zieke, bij de uitgestotene, bij de mens die men liever vergeet.

Atavis et Armis.

17/08/2026

https://charitasfloresnederland.nl/

Flores is voor onze Orde geen plaats op de kaart. Al jaren zetten wij ons samen met partners in dit gebied in voor de bestrijding van lepra, voor opsporing, behandeling en het doorbreken van het stigma dat de ziekte omgeeft. Wij kennen de mensen daar. Wij werken met hen samen. Nu zij getroffen zijn door een zware aardbeving, weten wij ons met hen verbonden.

Er wordt gezocht naar vermisten, wegen zijn geblokkeerd en veel mensen wachten op medische hulp, drinkwater en onderdak. De komende dagen zal duidelijker worden waar de nood het grootst is. Als Orde beraden wij ons op wat wij vanuit onze mogelijkheden kunnen bijdragen.

Wilt u meehelpen? Via onze charitypagina komt uw gift terecht bij het werk ter plaatse.

🔗 https://charitasfloresnederland.nl/

15/08/2026

15 augustus

Op 15 augustus 1945 kwam er een einde aan de Tweede Wereldoorlog. Niet in mei, maar in augustus. Pas op die dag was de oorlog voorbij voor het gehele Koninkrijk.

Het duurde lang voordat dat besef in Nederland doordrong. Wie terugkeerde uit de kampen, van de Birmaspoorlijn, uit de romusha-arbeid of van een schip dat nooit thuiskwam, trof een land aan dat zijn eigen bevrijding al had gevierd en zijn eigen wonden telde. Er was werk te doen, er was schaarste, en er was weinig ruimte voor verhalen die van te ver kwamen. Velen zwegen. Sommigen hun leven lang.

Vandaag doorbreken wij dat zwijgen door stil te zijn. Om acht uur bij het Indisch Monument, en op honderd andere plaatsen, staan mensen naast elkaar met een kleine witte bloem op de borst.

Herdenken is geen terugkijken. Het is een plaats vrijhouden aan tafel voor wie er niet meer zijn, en erkennen wat hun kinderen en kleinkinderen hebben meegedragen.

Wij gedenken hen die vielen, hen die overleefden, en hen die daarna verder moesten leven met wat zij hadden gezien.

15/08/2026

Maria Tenhemelopneming

Op 15 augustus viert de Kerk dat Maria met ziel en lichaam is opgenomen in de heerlijkheid van God.

Het is een merkwaardig feest. Wij gedenken geen daad, geen wonder, geen woord. Wij gedenken dat een mens is thuisgekomen. Een vrouw uit Nazareth, die niets bijzonders bezat dan haar bereidheid, en die daa**ee alles heeft veranderd.

Wat dit hoogfeest zegt over haar, zegt het uiteindelijk over ons. Dat het lichaam meetelt. Dat wat wij hebben gedragen, geleden en liefgehad niet achterblijft als een afgelegde jas, maar meegaat. Voor wie waakt bij een sterfbed is dat geen theologisch fijnzinnigheidje maar de kern van de zaak.

In veel streken worden op deze dag kruiden gezegend en samengebonden. Wat op de akker groeide, tot een bundel gemaakt, bewaard boven de deur voor de dagen dat het tegenzit. Een eenvoudig gebaar, en precies wat dit feest bedoelt: het gewone leven wordt opgenomen in het heilige.

Maria zong ooit dat de geringen worden verheven. Wie haar wil eren, doet er goed aan dat lied niet alleen te zingen, maar te dienen.

02/08/2026

Een middag in Coulommiers
Deze zomer bezocht ik de commanderie van Coulommiers in Seine-et-Marne, een van de best bewaarde middeleeuwse ordehuizen ten noorden van de Loire. Geel gras op het binnenhof, één wilg in het midden, een boomgaard achter de kapel die iemand nog altijd bijhoudt.
Aan de weg staat “Templiers”, en dat is de naam die het beste verkoopt. Maar het is maar de helft van het verhaal. Na de opheffing van de Tempelorde in 1312 gingen de huizen van Coulommiers en Bibartault over naar de Hospitaalridders. Toen hun commanderij van Maisonneuve tijdens de Honderdjarige Oorlog verwoest werd, verhuisde de zetel naar Coulommiers, waar die tot in de achttiende eeuw bleef. Dit erf was dus vier eeuwen lang een huis van een hospitaalorde.
Dat raakt aan onze eigen wortels. De Orde van Sint-Lazarus ontstond bij een hospitaal buiten de muren van Jeruzalem, waar leprozen werden opgenomen: ridders die hun eigen orde hadden moeten verlaten toen zij de ziekte kregen, en die hier niet werden weggestuurd maar verzorgd.
Zo’n commanderie was in de eerste plaats een adres. Wie aankwam, een pelgrim onderweg, een zieke, een a**e die geen kant meer op kon, klopte aan en werd binnengelaten. Niet omdat hij ergens recht op had, maar omdat dat was waar het huis voor bestond.
Vandaag staat er een bordje op het erf: entrée payante. Begrijpelijk, want een monument kost geld. En toch bleef ik er even bij staan.
Atavis et Armis

Orde van St. Lazarus - Nederland en België

03/10/2026

14/09/2026

24/08/2026

22/08/2026

21/08/2026

18/08/2026

17/08/2026

15/08/2026

15/08/2026

02/08/2026

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share

Listing takedown request