18/06/2026
Speech van Chaja P***k bij het plaatsen van de stolpersteine voor haar oom en tante, Samson en Sophia P***k.
18 juni 2026
Oom Sam
Stolpersteine
Beste buren,
hier, op nummer 49 heb ik, in het huis van Sam P***k en zijn vrouw Sophia, de eerste acht maanden van mijn leven doorgebracht. Toen viel er een brief van de bezetter in de bus waarin mijn moeder werd bevolen ons beiden te melden voor Westerbork. Mijn moeder had de brief nog niet uitgelezen of ze is naar beneden gerend om de buurvrouw te smeken mij naar goede vrienden van mijn ouders te brengen. En heeft haar tenslotte kunnen overhalen dat te doen. Daarna is zijzelf ondergedoken, daarna zijn waarschijnlijk ook Sam en Sophia ondergedoken.
Mijn vader moest al eerder onderduiken omdat zijn verzetsgroep was verraden.
Ik ben de bewoners van de Thorbeckelaan oneindig dankbaar voor hun initiatief de Joodse bewoners van deze straat te herdenken, de mensen die zijn weggehaald en gedeporteerd naar concentratiekampen om nooit meer terug te keren. Hun namen op de Stolpersteine zullen daardoor in herinnering blijven en niet vergeten worden. Zoals nu de steen voor mijn oom Sam zijn naam in herinnering zal houden.
Sam P***k was de oudste broer van mijn vader, ze scheelden 16 jaar, maar waren zeer verbonden. Ook door het verzet waarin ze beiden, ondanks hun Joodse uiterlijk, actief waren.
Begin 1941 is mijn zwangere moeder bij Sam en Fietie ingetrokken, evenals mijn grootmoeder, de moeder van Sam en mijn vader, en evenals Albert Kupferschmidt, de jongste en zo geliefde broer van onze – ik sta hier met mijn na de oorlog geboren broer Hans – onze oom Albert Kupferschmidt.
Dit wil ik u nog vertellen. Nadat mijn vader en Sam waren verraden en opgepakt door de bezetter, kwamen ze beiden terecht in Westerbork. Het voorportaal van de dood. Het verzet heeft nog geprobeerd mijn vader uit Westerbork terug te halen, (waarom alleen mijn vader weet ik niet) ze stonden al klaar met een auto en vervalste papieren, maar mijn vader wilde zijn broer Sam niet achterlaten.
Ze moeten veel van elkaar hebben gehouden.
Sam heb ik niet bewust gekend. Ik koester een foto van hem waarop hij naar mij kijkt, ik ben dan nog een baby, hij heeft zo’n lie