24/08/2026
De oude veldnamen rond Borger
Lang voordat er kaarten met strakke lijnen en kadastrale nummers bestonden, had ieder stukje grond rond de Drentse esdorpen zijn eigen naam. Voor de invoering van het kadaster in 1832 kenden boeren hun land niet aan een nummer toe, maar aan een naam. Op de essen, in de groenlanden langs de beek, maar ook op kleine ontginningen in het veld en de heide had bijna elk perceel een eigen aanduiding. De naam is vaak net zo oud als wanneer het perceel is ontgonnen en noemen we tegenwoordig veldnamen.
Die namen waren veel meer dan alleen een herkenningspunt. Ze vertelden een verhaal over het landschap, over het gebruik van de grond en soms zelfs over de mensen die er werkten. In de vroege Middeleeuwen waren de eerste esdorpen kleine groene eilanden in een uitgestrekt en vaak ruig landschap. Een naam geven aan een stuk grond betekende toen ook: er een plek van maken, er rechten op laten gelden en duidelijk maken wie er gebruik van mocht maken.
In een boerenwereld waarin alles draaide om land, waren veldnamen onmisbaar. Ze hielpen bij het maken van afspraken: waar moest gemaaid worden, welk stuk land hoorde bij welke boerderij en waar liep de grens? Jonge boeren leerden de namen van de velden al vroeg. Een boerenzoon moest de omgeving uit zijn hoofd kennen en kon waarschijnlijk meer veldnamen rond Borger aanwijzen dan dat hij provincies op de kaart kon noemen.
De stukken grond waren vaak klein. De grootte werd niet altijd uitgedrukt in hectares, maar in oude maten zoals schatland, roe, mud, morgenland of dagwerk. Soms vertelde de maat hoeveel land iemand bezat, soms hoeveel arbeid erin ging zitten: de hoeveelheid die een boer op een dag kon ploegen of maaien.
Op de foto staan we in het veld 'de Daalkampen' en kijken we over de 'Witten' richting Borger. In de verte zien we de achterkant van de openbare lagere school, herkenbaar aan de lange schoorsteen, en daarboven nog net het puntje van de torenkerk. Het lijkt nu een rustig landschap, maar deze grond draagt eeuwen aan boerenarbeid met zich mee. Hier hebben generaties Borgerders geploegd, gezaaid, gehooid en geoogst. Ook de namen zelf vertellen iets over het landschap. Daalkampen verwijst waarschijnlijk naar lager gelegen stukken land: daal betekent dal of laagte. Witten verwijst vermoedelijk naar de lichte kleur van de grond: de bleke zandgronden van de Hondsrug. Zo had iedere veldnaam een betekenis.
Met het verdwijnen van het oude landbouwgebruik raakten veel veldnamen langzaam in de vergetelheid. Toch leven ze nog voort in oude verhalen, kaarten en herinneringen. Binnen Stichting Harm Tiesing is daarom een klein groepje mensen bezig om de veldnamen rond Borger opnieuw in kaart te brengen. Het doel is om deze namen en hun betekenissen later een plek te geven in ons historische magazine de Zwerfsteen, zodat ook toekomstige generaties kunnen lezen hoe het landschap vroeger werd beleefd.
Kent u nog een oude veldnaam rond Borger, of weet u waar een naam vandaan komt? Dan horen we dat graag.
En heb je meer interesse in dit soort verhalen? Word dan donateur van Stichting Harm Tiesing en ontvang het historisch tijdschrift de Zwerfsteen. Aanmelden kan via: https://stichtingharmtiesing.nl/aanmelden-als-donateur/