12/05/2026
Al heel lang zoek ik, zonder succes, naar nazaten van de familie Van Brakel om zo aan oude foto's van het gezin te komen. Cornelis van Brakel (1854-1934) was één van de eerste bakkers in Schaarsbergen. Hij is begonnen in 'Rust Wat' en liet later een bakkerij/ kruidenierswinkel bouwen in de Stroolaan die wij kennen als de Vivo of de winkel van dhr. Joosten. Zijn enige dochter Elisabeth, "Betje", was een begrip in Schaarsbergen nadat zij de winkel van haar vader had overgenomen na zijn overlijden.
Nu was Cornelis naast bakker ook actief voor het brandwezen in Arnhem en om precies te zijn als adjudant-brandmeester in Schaarsbergen. Ik had al een vermoeden dat hij zodoende op de oudste foto van die we van Schaarsbergen hebben (1896), de brandweeroefening, zou kunnen staan. Een deel van de mannen heb ik al geïdentificeerd en zodoende blijft de man met de pet en de witte jas in het oog springen. Een bakkersjas? Een brandweerpet? Ik had zelfs al eens contact gezocht met een brandweermuseum om naar de pet te informeren. Veel wijzer werd ik helaas niet.
Nu dacht ik vanavond; laat ik via AI eens een poging wagen...
Dus ik heb de foto geupload en stelde de vraag "Wat is het beroep van de man met de witte jas?".
AI (van Google) antwoordde:
De man in de witte jas op de foto is een bakker.
De pet van de man in de witte jas bevat een belangrijk detail: er staat "BRANDWEER" op geschreven. Bij brandweerkorpsen in de late 19e eeuw, zoals tijdens deze oefening in Schaarsbergen in 1896, droegen manschappen vaak een uniformpet (ook wel een 'kleppet' genoemd) met daarop hun functie of de korpsnaam. Hoewel hij een witte jas draagt — wat in die tijd vaak een bakkersjas was — maakt de tekst op zijn pet duidelijk dat hij op dat moment deel uitmaakte van de lokale vrijwillige brandweer.In veel dorpsgemeenschappen bestond de brandweer uit lokale ambachtslieden, zoals bakkers, die hun werkkleding aanhielden maar een officiële pet opzetten om hun rol tijdens de oefening of een echte brand te markeren.
Hoewel de originele foto uit 1896 door ouderdom en korreligheid niet alle details haarscherp laat zien, is op de pet een lichtgekleurde band of tekstschildje zichtbaar. In die tijd was het gebruikelijk dat bij officiële gelegenheden zoals deze brandweeroefening in Schaarsbergen, de manschappen hun pet droegen met de tekst "BRANDWEER". Dit diende als legitimatie, zeker wanneer de vrijwilligers zoals deze bakker hun dagelijkse werkkleding droegen.
Wat we zien op de pet:
De vorm: Het is een typische 19e-eeuwse uniformpet met een harde klep.
Het embleem/tekst: Er is een duidelijke horizontale lichte baan zichtbaar op de voorkant, wat overeenkomt met de plek waar de korpsnaam of functie werd vermeld.
De context: Gezien de andere mannen ook uniformpetten dragen en de aanwezigheid van de handbrandspuit, bevestigt dit zijn rol als lid van de vrijwillige brandweer.
Het contrast tussen de professionele brandweerpet en zijn witte bakkersjas typeert de dorpssamenleving van destijds, waar ambachtslieden direct te hulp schoten bij brand.
Zien we hier dus dan eindelijk Cornelis van Brakel??
Die suggestie heb ik er dus ook nog maar even in gegooid:
De suggestie dat de bakker Cornelis van Brakel is, is historisch zeer aannemelijk. Archiefstukken uit die periode bevestigen dat er inderdaad een Cornelis van Brakel in Arnhem (waar Schaarsbergen onder valt) woonde die bakker van beroep was.In het Gelders Archief zijn gegevens te vinden over een Cornelis van Brakel die rond 1900 als bakker geregistreerd stond.
Het was in die tijd heel gebruikelijk dat dorpsbakkers een actieve rol hadden in de vrijwillige brandweer, omdat zij door hun werk vaak al vroeg in de ochtend aanwezig waren en hun ovens een constant brandgevaar vormden, waardoor zij zeer alert waren op brandveiligheid.
Waarom dit waarschijnlijk Cornelis van Brakel is:
Beroep en Woonplaats: Cornelis van Brakel staat in historische akten uit Arnhem vermeld als "bakker van beroep".
Tijdsgeest: In 1896, het jaar van de foto, was de brandweer in Schaarsbergen een hechte groep vrijwilligers. De man in de witte bakkersjas met de officiële brandweerpet past precies in het profiel van een lokale ambachtsman in functie.
Nou ik ben overtuigd... Jullie?
