Pels-Verschuerenorgel Appingedam

Website

Pels-Verschuerenorgel Appingedam Activiteiten rond het monumentale Pels-Verschuerenorgel in Appingedam. Concerten, filmavonden en culturele evenementen in MFC Kabzeel.

Het verhaal achter het Pels-Verschuerenorgel Appingedam ā€“ Deel 7Verborgen kleuren en het teruggekeerde doopvontWie de ke...
31/10/2026

Het verhaal achter het Pels-Verschuerenorgel Appingedam ā€“ Deel 7

Verborgen kleuren en het teruggekeerde doopvont

Wie de kerkzaal van Kabzeƫl in Appingedam binnenkomt, ziet meteen de bijzondere kleuren en vormen. Maar niet alleen het plafond en de glas-in-loodramen verdienen aandacht. Ook de kansel en het doopvont vertellen een bijzonder verhaal.

Architect Egbert Reitsma (1892ā€“1976) ontwierp de kerk, die in 1927 in gebruik werd genomen. Reitsma was niet alleen architect, maar ook kunstschilder en lid van de Groninger kunstenaarsvereniging De Ploeg. Zijn gevoel voor kleur en vorm is overal in de kerk terug te vinden.

Een verborgen schildering

De kansel is opgebouwd uit rechthoekige vormen, passend bij de stijl van de Amsterdamse School. Maar het meest bijzondere bevindt zich aan de voorzijde.

Tijdens de restauratie van de kerk in 2013ā€“2015 kwam achter een latere betimmering een oorspronkelijke, kleurrijke beschildering tevoorschijn. Een schildering van Reitsma zelf, die jarenlang aan het oog onttrokken was geweest!

Wie nu de kansel bekijkt, ziet dus opnieuw iets van het oorspronkelijke ontwerp uit 1927.

Een doopvont dat terugkeerde

Ook het doopvont heeft een bijzondere geschiedenis. Deze werd eveneens door Reitsma ontworpen en is vervaardigd uit hout, koper en gehamerd tin.

Jarenlang bevond het oorspronkelijke doopvont zich in Museum Stad Appingedam. Inmiddels heeft het zijn plaats in de kerk teruggekregen.

Het oorspronkelijke interieur weer zichtbaar

Daarmee is iets bijzonders bereikt. De beschildering van de kansel is teruggevonden en het doopvont is teruggekeerd. Twee onderdelen die laten zien hoe zorgvuldig Reitsma het interieur van deze kerk vormgaf.

Wie tegenwoordig in Kabzeƫl rondkijkt, ziet niet alleen een prachtig gerestaureerd gebouw, maar ook steeds meer van de oorspronkelijke ideeƫn van de architect.

En dat maakt deze kerk, met haar bijzondere Pels-Verschuerenorgel, zo de moeite waard om te ontdekken.

Volgende keer: We hopen dan meer te kunnen vertellen over het tijdelijke orgel dat een plaats krijgt in Kabzeƫl. Waar komt dit instrument vandaan en welke geschiedenis gaat erachter schuil?

Foto's ook dit keer van: Jan van Heerde

Bronnen o.a.: https://www.mfckabzeel.nl/, https://amsterdamse-school.nl/ en aanvullende informatie van Ties Wildeboer.

Het verhaal achter het Pels-Verschuerenorgel (6)De kleuren van KabzeƫlWie in de kerkzaal van Kabzeƫl in Museum Stad Appi...
08/10/2026

Het verhaal achter het Pels-Verschuerenorgel (6)

De kleuren van Kabzeƫl

Wie in de kerkzaal van Kabzeƫl in Museum Stad Appingedam omhoogkijkt, ontdekt een prachtig samenspel van kleuren, vormen en licht.

Architect Egbert Reitsma ontwierp de kerk in 1927 in de stijl van de Amsterdamse School. Het hoge gebogen plafond, de geometrische schilderingen en de glas-in-loodramen vormen samen een bijzonder geheel.

Tijdens een eerdere restauratie werden oorspronkelijke kleuren en beschilderingen teruggevonden. Kobaltblauw, oranje, groen en goudaccenten laten zien hoe kleurrijk het interieur oorspronkelijk was bedoeld.

En in die bijzondere omgeving klinkt vandaag nog altijd het Pels-Verschuerenorgel.

Kijk mee en ontdek de details van Kabzeƫl!

Volgende keer: We bekijken twee bijzondere onderdelen van het interieur van Kabzeƫl: de kansel en de doopvont. Ook daarin valt veel te ontdekken over de vormgeving van deze kerk.

-verschuerenorgel

Het verhaal achter het Pels-Verschuerenorgel (5)De speeltafel: het commandocentrum van het orgelWie in de kerkzaal van K...
24/09/2026

Het verhaal achter het Pels-Verschuerenorgel (5)

De speeltafel: het commandocentrum van het orgel

Wie in de kerkzaal van Kabzeƫl naar het Pels-Verschuerenorgel Appingedam kijkt, ziet de speeltafel misschien niet eens. Hij staat op een klein plateau, helemaal linksboven bij het orgel. De ruimte is er bijzonder krap. Maar vanaf deze plek bestuurt de organist het hele instrument.

De speeltafel heeft twee klavieren, een pedaalklavier voor de voeten en een groot aantal registerwippers en knoppen. Daarmee bepaalt de organist welke klanken te horen zijn. Fluiten, prestanten en tongwerken zoals Trompet, Dulciaan en F***t geven ieder hun eigen kleur aan de muziek.

Boven de registerwippers zitten witte knopjes voor de zogenoemde vrije combinatie. Daarmee kan de organist vooraf een andere combinatie van registers klaarzetten en tijdens het spelen snel van klank wisselen. Handig bijvoorbeeld wanneer bij een voorspel of begeleiding ineens een andere klank nodig is.

En dan is er nog het registercrescendo. Met een houten pedaal bij het pedaalklavier kan de organist het orgel geleidelijk laten groeien van heel zacht tot het volle werk. Vooral in grote romantische orgelwerken kan daarvan gebruik worden gemaakt.

Maar kijk ook eens achter de speeltafel. Daar wordt zichtbaar hoeveel techniek er achter al die toetsen en knoppen schuilgaat. Elektrische schakelingen vormen de verbinding tussen de speeltafel en het orgel. Elektromagneten zorgen onder andere voor de koppels. Daarmee kunnen registers van het ene klavier ook op het andere klavier worden gebruikt en kunnen registers van beide klavieren aan het pedaal worden gekoppeld.
Zo kan de organist afzonderlijke klanken combineren, maar ook verschillende delen van het orgel samenvoegen tot een indrukwekkend vol geluid.

Aan de voorkant twee klavieren, een pedaal en heel veel knopjes. Aan de achterkant een wereld van elektrische techniek. De speeltafel is met recht het commandocentrum van het Pels-Verschuerenorgel.

Met dank aan Ties Wildeboer, vaste organist van Kabzeƫl, voor de uitleg.

Volgende keer: van de techniek van het orgel naar de kerkzaal zelf. We kijken naar de kleuren van Kabzeƫl, met bijzondere aandacht voor het plafond, de preekstoel en het glas-in-lood.

Het verhaal achter het Pels-Verschuerenorgel (4)Waarom dit orgel zo bijzonder isWie naar het Pels-Verschuerenorgel Appin...
15/09/2026

Het verhaal achter het Pels-Verschuerenorgel (4)

Waarom dit orgel zo bijzonder is

Wie naar het Pels-Verschuerenorgel Appingedam in Kabzeƫl kijkt, ziet een indrukwekkend instrument. Maar wat maakt juist dit orgel zo bijzonder?

Het huidige orgel werd in de jaren 1946-1949 gebouwd door de firma B. Pels & Zoon uit Alkmaar. Door geldgebrek kon het instrument destijds niet helemaal volgens de plannen worden voltooid. Dat gebeurde pas in 1968, toen de firma Verschueren uit Heythuysen het orgel uitbreidde en voltooide. Sindsdien spreken we van het Pels-Verschuerenorgel.

Bijzonder is vooral de eigen klankwereld van het instrument. Het orgel werd gebouwd in een periode waarin orgelbouwers op zoek waren naar nieuwe klanken en mogelijkheden. De latere aanvullingen door Verschueren gaven het orgel meer draagkracht voor de gemeentezang en maakten tegelijkertijd meer verschillende registraties mogelijk.

Maar wie alleen naar het imposante front kijkt, ziet nog maar een klein deel van het orgel. Achter die zichtbare pi**en bevindt zich een indrukwekkend binnenwerk met honderden grote en kleine orgelpi**en. Op de foto's nemen we u deze keer ook even mee naar die normaal verborgen wereld.

En die veelzijdigheid is nog altijd te horen. Dat bleek ook tijdens het concert van Peter van der Zwaag op 29 augustus. Met muziek van onder anderen Bach, Langlais, Andriessen, Vaughan Williams en Widor liet hij heel verschillende kanten van het instrument horen.

Maar het Pels-Verschuerenorgel is geen museumstuk. Het wordt nog iedere week gebruikt tijdens de kerkdiensten van de NGK Delfzijl/Appingedam en wordt regelmatig bespeeld tijdens concerten en andere muzikale activiteiten.

Juist de combinatie van zijn geschiedenis, karakteristieke klank en nog altijd levende functie maakt dit orgel bijzonder Ć©n het behouden waard.

Volgende keer kijken we niet alleen naar het orgel, maar nemen we plaats achter de speeltafel: de plek waar de organist al die verschillende klanken tot leven brengt.

Terugblik orgelconcert Peter van der ZwaagAfgelopen zaterdag 29 augustus was organist Peter van der Zwaag te gast in Kab...
02/09/2026

Terugblik orgelconcert Peter van der Zwaag

Afgelopen zaterdag 29 augustus was organist Peter van der Zwaag te gast in Kabzeƫl in Appingedam.

Peter van der Zwaag, organist van de Grote of Jacobijnerkerk in Leeuwarden, liet met een breed programma van Bach tot Widor de veelzijdigheid van het Pels-Verschuerenorgel horen. Daarnaast klonken werken van onder anderen Jean Langlais, Hendrik Andriessen, Albert de Klerk, Folkert Grondsma, Jan Zwart, Ralph Vaughan Williams en Flor Peeters.

Tijdens de avond gaf Peter ook toelichting op de gespeelde werken en waren door zijn keuze van registraties heel verschillende klankkleuren van het orgel te horen.

Onze vaste organist Ties Wildeboer, die het Pels-Verschuerenorgel als geen ander kent, vatte het na afloop mooi samen:
ā€œHet orgel kwam volledig aan bod qua mogelijkheden.ā€

Op de foto's zien we Peter achter de speeltafel en tijdens een van zijn toelichtingen.

In de video een muzikale impressie van het concert.

Wij danken Peter van der Zwaag voor zijn komst naar Appingedam en zijn bijdrage aan de concertserie rond het Pels-Verschuerenorgel.

Aanstaande zaterdag!Nog twee dagen en dan klinkt het Pels-Verschuerenorgel Appingedam in Kabzeƫl weer in concert.Zaterda...
27/08/2026

Aanstaande zaterdag!

Nog twee dagen en dan klinkt het Pels-Verschuerenorgel Appingedam in Kabzeƫl weer in concert.

Zaterdagavond neemt Peter van der Zwaag, organist van de Grote of Jacobijnerkerk in Leeuwarden, plaats achter de speeltafel.

šŸ“… Zaterdag 29 augustus
šŸ•— Aanvang 20.00 uur ā€“ kerk open vanaf 19.30 uur
šŸ“ Gereformeerde Kerk KabzeĆ«l, Dijkstraat 77, Appingedam
šŸŽŸļø Vrije bijdrage ā€“ richtbedrag ā‚¬ 20,- per persoon

We hopen u zaterdag te mogen verwelkomen!

Nog 4 dagenā€¦Aanstaande zaterdag is het zover: Peter van der Zwaag geeft een concert op het Pels-Verschuerenorgel Appinge...
25/08/2026

Nog 4 dagenā€¦

Aanstaande zaterdag is het zover: Peter van der Zwaag geeft een concert op het Pels-Verschuerenorgel Appingedam in Kabzeƫl.

Inmiddels is het definitieve programma bekend ā€“ en dat belooft een bijzonder gevarieerde avond te worden. Van Johann Sebastian Bach tot Charles-Marie Widor, met onderweg muziek van onder anderen Jean Langlais, Jehan Alain, Ralph Vaughan Williams, Hendrik Andriessen, Jan Zwart en Albert de Klerk.

Peter van der Zwaag is organist van de Grote of Jacobijnerkerk in Leeuwarden en won onder meer tweemaal de eerste prijs tijdens het Internationale Orgelconcours Jan Pieterszoon Sweelinck.

En de afsluiting?
De beroemde Toccata uit Symphonie nr. 5 van Widor.

šŸ“… Zaterdag 29 augustus
šŸ•— 20.00 uur ā€“ kerk open vanaf 19.30 uur
šŸ“ Gereformeerde Kerk KabzeĆ«l, Dijkstraat 77, Appingedam
ā˜• Koffie en thee in de pauze
šŸŽŸļø Vrije bijdrage ā€“ richtbedrag ā‚¬ 20,- p.p.

Van harte welkom!

Het verhaal achter het Pels-Verschuerenorgel (3)Egbert Reitsma ā€“ de architect achter KabzeĆ«lWie KabzeĆ«l van buiten bekij...
18/08/2026

Het verhaal achter het Pels-Verschuerenorgel (3)

Egbert Reitsma ā€“ de architect achter KabzeĆ«l

Wie Kabzeƫl van buiten bekijkt, ziet een opvallend kerkgebouw van baksteen. De buitenkant is relatief sober, maar eenmaal binnen wacht een kleurrijke verrassing. Dat contrast is geen toeval.

De kerk werd in 1927 ontworpen door de Groninger architect Egbert Reitsma (1892ā€“1976). Reitsma werd geboren in Ulrum, als zoon van een aannemer, en ontwikkelde zich tot een architect die vooral bekend werd door zijn bijzondere kerkgebouwen en expressieve gebruik van baksteen.

Hij werkte in de stijl van de Amsterdamse School. Kenmerkend daarvoor zijn niet alleen het vele baksteen, maar ook bijzondere vormen, versieringen in het metselwerk, markante gevels en steile dakpartijen. Verschillende van die kenmerken zijn ook aan Kabzeƫl terug te zien.

Reitsma had bovendien nauwe banden met de Groninger kunstwereld en was actief lid van kunstenaarsvereniging De Ploeg. Zijn gevoel voor kleur is misschien wel het duidelijkst zichtbaar wanneer u Kabzeƫl binnenstapt. Achter de sobere buitenmuren gaat een verrassend kleurrijk interieur schuil.

Het gebouw is tegenwoordig een rijksmonument en werd tijdens de renovatie en restauratie van 2013ā€“2015 in oude glorie hersteld.

Bekijk vooral de foto's eens goed. De vormen, het metselwerk en de daklijnen vertellen ieder een stukje van Reitsma's verhaal.

Volgende keer: we gaan naar binnen en kijken omhoog...

šŸŽ¼ Orgelconcert Peter van der Zwaag ā€“ 29 augustusOp zaterdag 29 augustus verwelkomen we organist Peter van der Zwaag in d...
11/08/2026

šŸŽ¼ Orgelconcert Peter van der Zwaag ā€“ 29 augustus

Op zaterdag 29 augustus verwelkomen we organist Peter van der Zwaag in de Gereformeerde Kerk Kabzeƫl in Appingedam.

Peter is organist van de Grote of Jacobijnerkerk in Leeuwarden. Voor dit concert heeft hij een programma samengesteld met werken van Jean Langlais, Jehan Alain, Albert de Klerk en Hendrik Andriessen ā€“ componisten wier muziek prachtig aansluit bij het karakter en de bouwtijd van het monumentale Pels-Verschuerenorgel Appingedam.

šŸŽ¹ Zaterdag 29 augustus 2026
šŸ•— Aanvang: 20.00 uur ā€“ kerk open vanaf 19.30 uur
šŸ“ Gereformeerde Kerk KabzeĆ«l, Dijkstraat 77, Appingedam
ā˜• In de pauze koffie en thee
šŸŽŸļø Vrije bijdrage ā€“ richtbedrag ā‚¬ 20,- per persoon

Van harte welkom!

Het verhaal achter het Pels-Verschuerenorgel (2)Van oude kerk naar nieuw kerkgebouwOm het verhaal van het Pels-Verschuer...
07/08/2026

Het verhaal achter het Pels-Verschuerenorgel (2)

Van oude kerk naar nieuw kerkgebouw

Om het verhaal van het Pels-Verschuerenorgel goed te begrijpen, moeten we eerst terug in de tijd. Niet naar het orgel zelf, maar naar de kerk waarin het uiteindelijk een plaats kreeg.

De oorspronkelijke Gereformeerde Kerk uit 1868 bleek in de jaren twintig te klein geworden voor de groeiende gemeente. Daarom werd besloten een nieuw kerkgebouw te bouwen. In 1927 ontwierp de Groninger architect Egbert Reitsma een kerk in de stijl van de Amsterdamse School.

Van buiten oogt het gebouw sober, maar wie binnenkomt ontdekt een verrassend kleurrijk interieur. Juist die combinatie maakt Kabzeƫl tot een bijzonder rijksmonument. Sinds de restauratie is het gebouw weer in oude glorie te bewonderen en vormt het een bijzondere plek voor kerkdiensten, concerten en andere culturele activiteiten.

Op de foto's ziet u de eerste gereformeerde kerk uit 1868 en daarnaast het kerkgebouw uit 1927. Zo krijgt u een indruk van de ontwikkeling van de Gereformeerde gemeente in Appingedam.

Volgende keer: Wie was architect Egbert Reitsma en waarom wordt hij gezien als Ć©Ć©n van de belangrijkste Groningse kerkarchitecten van de vorige eeuw?

Adres

Dijkstraat 77
Appingedam
9901AP

Website

Meldingen

Wees de eerste die het weet en laat ons u een e-mail sturen wanneer Pels-Verschuerenorgel Appingedam nieuws en promoties plaatst. Uw e-mailadres wordt niet voor andere doeleinden gebruikt en u kunt zich op elk gewenst moment afmelden.

Snelkoppelingen

Delen

Categorie

Non-profit Organisaties in de buurt

Andere Non-profitorganisatie in Appingedam

Alles Zien