12/02/2026
[English below]
🇲🇳 УЛС ТӨРИЙГ ХЭН САНХҮҮЖҮҮЛДЭГ ВЭ? МОНГОЛ УЛСЫН ЭХЛҮҮЛСЭН ШИНЭ АЛХАМ
2025 оны Авлигын төсөөллийн индексээр Монгол Улс нэлээд хэдэн оноогоор ухарсан нь олон нийтийн анхаарлыг татсан тун таагүй мэдээ байлаа. Энэ талаар хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдээр өргөн хүрээнд хэлэлцэгдэж, шүүмжлэл, дүгнэлтүүд өрнөсөөр байна.
Гэвч энэ нь бүх зүйл ухарсан гэсэн үг биш юм.
Сүүлийн арван жилийн хандлагыг харахад авлигатай тэмцэх бодлого, хариуцлагын тогтолцоо, институцийн тогтвортой байдалд дорвитой ахиц дутмаг байгааг илтгэнэ. Гэсэн хэдий ч системийн түвшинд эхэлж буй чухал өөрчлөлтүүд бий.
Саяхан Транспэрэнси Интернэшнл байгууллагаас нийтэлсэн “Улс төрийг хэн санхүүжүүлдэг вэ: Мөнгөний мөрийг цахимаар мөшгөх нь” нийтлэлд Монгол Улсыг улс төрийн санхүүжилтийн ил тод байдлыг бэхжүүлэх чиглэлээр бүс нутагтаа ахиц гаргаж буй орон хэмээн онцолсон байна.
ЯАГААД УЛС ТӨРИЙН САНХҮҮЖИЛТИЙН ИЛ ТОД БАЙДАЛ ЧУХАЛ ВЭ?
Тус нийтлэл нь 117 орныг хамарсан “Африк, Ази, Номхон далай, Латин Америк, Карибын тэнгисийн бүс нутгийн улс төрийн санхүүжилтийн дижитал ил тод байдал” судалгааны тайланд үндэслэн хэвлэгдсэн.
Уг тайлангаар:
• Судалгаанд хамрагдсан орнуудын ердөө дөрөвний нэг нь улс төрийн нам, нэр дэвшигчдийн санхүүжилтийн мэдээллийг цахимаар нээлттэй нийтэлдэг.
• Олон оронд мэдээлэл байгаа ч хайж, шинжлэх боломжгүй хаалттай форматтай хэвээр байна.
Ил тод бус санхүүжилт нь:
• Шударга өрсөлдөөнийг гажуудуулдаг.
• Төрд итгэх иргэдийн итгэлийг сулруулдаг.
• Бодлогын шийдвэрүүдийг далд ашиг сонирхолд автах эрсдэлд оруулдаг.
Иймээс улс төрд хэн, ямар эх үүсвэрээс мөнгө гаргаж байгааг мэдэх нь иргэдийн суурь эрх бөгөөд ардчиллын үндсэн баталгаа юм.
МОНГОЛ УЛСЫН ХЭРЭГЖҮҮЛЖ БУЙ АЛХАМ
Монгол Улсын Сонгуулийн ерөнхий хороо улс төрийн намуудын санхүүгийн тайланг цахим хэлбэрээр олон нийтэд ил тод болгох системийг хөгжүүлж эхэлсэн нь олон улсын түвшинд эерэгээр үнэлэгдэж байна.
Мөн 2025 оны 12 дугаар сарын 15 - 19 ний өдрүүдэд Катар Улсын Доха хотноо зохион байгуулагдсан Нэгдсэн Үндэстний Байгууллагын Авлигын эсрэг конвенцын Оролцогч талуудын 11 дүгээр бага хурлын үеэр Монгол Улс Албани, Гана, Норвеги улстай хамтран:
“Сонгуульд нэр дэвшигчид, улс төрийн намууд болон сонгуулийн кампанит ажлын санхүүжилтийн ил тод байдлыг нэмэгдүүлэх тухай” тогтоолыг санаачлан батлуулсан.
Энэхүү тогтоол нь НҮБ-ын Авлигын эсрэг конвенцын хүрээнд улс төрийн санхүүжилтийн ил тод байдлыг тусгайлан хөндсөн анхны шийдвэр болж, олон улсын түвшинд шинэ жишиг тогтоосон ач холбогдолтой юм.
ДАРААГИЙН ШАТ: ИЛ ТОД БАЙДЛЫГ БОДИТ БОЛГОХ НЬ
Улс төрийн намын санхүүжилтийг ил тод болгох нь зөвхөн тайлан нийтлэх асуудал биш. Энэ нь:
• Өгөгдлийг нээлттэй, хайлт хийх боломжтой хэлбэрээр нийтлэх,
• Хараат бус хяналтыг бэхжүүлэх,
• Ашиг сонирхлын зөрчлийг илрүүлэх механизмыг сайжруулах гэсэн системийн шинэчлэл юм.
Ил тод байдал бодитоор хэрэгжиж чадвал:
• Ардчиллын чанар сайжирна.
• Хуулийн засаглал бэхжинэ.
• Төрд итгэх иргэдийн итгэл нэмэгдэнэ.
Ил тод байдал бол зүгээр нэг уриа биш, ардчиллын баталгаа юм.
https://www.transparency.org/en/news/who-pays-for-politics
📘 117 орныг хамарсан судалгааны тайланг бүрэн эхээр унших👇:
https://www.transparency.org/en/publications/digital-disclosure-political-finance-africa-asia-pacific-latin-america-caribbean
🇲🇳 WHO FUNDS POLITICS? MONGOLIA’S NEW STEP FORWARD
Mongolia’s decline by several points in the 2025 Corruption Perceptions Index attracted significant public attention and was undoubtedly discouraging news. It has been widely discussed in the media, with various analyses and critiques continuing to emerge.
However, this does not mean that everything has regressed.
Looking at the trend over the past decade, it indicates a lack of substantial progress in anti-corruption policy, accountability systems, and institutional stability. Nevertheless, important systemic changes are beginning to take shape.
Recently, Transparency International published an article titled “Who Funds Politics? Following the Money Trail Online,” which highlights Mongolia as a country making progress in strengthening transparency in political finance within its region.
WHY IS TRANSPARENCY IN POLITICAL FINANCE IMPORTANT?
The article was published based on the report “Digital Disclosure of Political Finance in Africa, Asia and the Pacific, Latin America and the Caribbean,” which covers 117 countries.
According to the report:
• Only one quarter of the countries assessed publish political party and candidate finance data online.
• In many countries, information exists but remains in closed formats that are not searchable or analyzable.
Lack of transparency in political financing:
• Distorts fair competition.
• Undermines public trust in government.
• Exposes policymaking to the risk of undue influence by hidden interests.
Knowing who funds politics and from what sources is therefore a fundamental right of citizens and a core safeguard of democracy.
MONGOLIA’S CURRENT STEPS
The General Election Commission of Mongolia has begun developing a system to publish political parties’ financial reports online, making them publicly accessible. This initiative has been positively recognized at the international level.
Furthermore, during the 11th session of the Conference of the States Parties to the United Nations Convention against Corruption, held from 15–19 December 2025 in Doha, Qatar, Mongolia, together with Albania, Ghana and Norway, initiated and secured the adoption of a resolution titled:
“Promoting transparency in the financing of candidates for election, political parties and electoral campaigns.”
This resolution represents the first decision within the framework of the UN Convention against Corruption to specifically address transparency in political finance, setting a new international benchmark.
THE NEXT STEP: TURNING TRANSPARENCY INTO PRACTICE
Making political party financing transparent is not merely about publishing reports. It requires systemic reforms, including:
• Publishing data in open and searchable formats.
• Strengthening independent oversight.
• Improving mechanisms to detect conflicts of interest.
If transparency is effectively implemented:
• The quality of democracy will improve.
• The rule of law will be strengthened.
• Public trust in government will increase.
Transparency is not simply a slogan; it is a safeguard of democracy.
📘 Read the full report covering 117 countries:
https://www.transparency.org/en/publications/digital-disclosure-political-finance-africa-asia-pacific-latin-america-caribbean
Research shows most countries still hide political finance data, leaving voters in the dark. The report calls for open, digital disclosure to expose who…