09/10/2026
Филиппиний туршлага, сургамжаас…
Азийн “Уул уурхай, эмэгтэйчүүдийн сүлжээ” (WAMA)-ний ээлжит уулзалтад оролцох үеэрээ байгалийн баялгийн ашиглалт, уугуул болон нутгийн иргэдийн эрх, эдийн засгийн хөгжлийн харилцан хамаарлын талаар туршлага судалж, санал солилцлоо.
Мөн Филиппиний Палаван мужийн хамгаалалттай бүс нутагт очиж, байгаль хамгаалал, байгалийн баялгийн ашиглалт, орон нутгийн иргэдийн эрхийн асуудлаар танилцан, зөвлөлдөх уулзалт хийлээ.
Филиппин улс Уугуул иргэдийн эрхийн тухай хуулиараа чөлөөтэй, урьдчилсан, мэдээлэлд үндэслэсэн зөвшөөрөл буюу FPIC-ийн зарчмыг хуульчилсан орон юм.
Зөвшөөрөл авах үйл явц нь зөвхөн гарын үсэг цуглуулах, уулзалт зохион байгуулах, бичиг баримт бүрдүүлэх төдий асуудал биш. Энэ бол тухайн газар нутагт амьдарч, байгаль дэлхийгээ хамгаалж ирсэн хүмүүсийн эрхийг хүндэтгэх, тэдэнд бүрэн, ойлгомжтой мэдээлэл өгөх, байр сууриа чөлөөтэй илэрхийлэх, шийдвэр гаргахад бодитой оролцох боломжийг хангах зарчим юм.
Филиппиний туршлагаас харахад эрхийг хуулиар баталгаажуулах нь чухал ч бодит амьдрал дээр хэрхэн хэрэгжиж байгаад анхаарах шаардлагатай. Хуульд тусгасан байх нь хангалтгүй бөгөөд иргэдийн эрх, зөвшөөрөл, оролцоо бодитой хэрэгжиж, зөрчил гарсан тохиолдолд хамгаалуулах боломжтой байх ёстой.
FPIC бол зүгээр нэг зөвлөлдөх уулзалтын аргачлал биш. Энэ бол мэдээлэл авах, оролцох, өөрийн амьдралд нөлөөлөх шийдвэрт дуу хоолойгоо хүргэх эрхийн үндсэн зарчим, хүний эрхийг хамгаалах чухал баталгаа юм.
Энэ зарчим нь Говийн бүсийн уул уурхай, түүний дагалдах дэд бүтцийн нөлөөллийн бүсэд амьдарч буй малчдын амьдрал, тулгарч буй бэрхшээл, эрхийн зөрчлөөс урган гарсан “Нүүдэлчдийн Улаан шугам” санаачилгын үндсэн зарчмуудын нэг билээ.
Бид малчдыг байгалийн баялгийн ашиглалтын үр шим хүртэгч төдий бус, газар нутаг, ус, бэлчээр, нүүдлийн зам, уламжлалт амьдралын хэв маягаа хамгаалах эрх эзэмшигч, шийдвэр гаргах үйл явцын бодит оролцогч байх ёстой гэж үздэг.
Иймээс бид дараах шаардлагыг дэвшүүлж ажиллах болно.
FPIC зарчмыг Монгол Улсын хууль тогтоомжид тодорхой, хэрэгжихүйц байдлаар тусгаж, эрх зүйн баталгааг бүрдүүлэх;
Малчид болон нутгийн иргэдийн газар нутаг, ус, бэлчээр, нүүдэллэж амьдрах эрхийг хүндэтгэж, хамгаалах;
Албадан нүүлгэн шилжүүлэлтээс сэргийлэх, зайлшгүй тохиолдолд хүний эрхэд нийцсэн нөхцөлийг хангах, шударга нөхөн олговор олгох, амьжиргааг сэргээх баталгааг бүрдүүлэх;
Байгалийн баялгийн ашиглалт, дэд бүтцийн төслүүдийн шийдвэр гаргалтад эмэгтэйчүүд, малчид, уугуул болон нутгийн иргэдийн бодитой оролцоог хангах;
Байгаль орчин, нийгэм, хүний эрхэд үзүүлэх нөлөөллийг ил тод үнэлж, хариуцлагатай засаглал, хяналт, хариуцлагын тогтолцоог бэхжүүлэх.
“Хил хязгааргүй алхам” ТББ нь Баыналийн нөөцийн эрхийн санаачлага (RRI)-тэй хамтран малчид, уугуул болон нутгийн иргэдийн эрхийг хамгаалах чиглэлээр ажиллаж байна.
Бид FPIC, нүүдэллэж амьдрах эрх, нүүлгэн шилжүүлэлт, нөхөн олговрын асуудлаар эрх эзэмшигчид болон холбогдох талуудад зориулсан гарын авлага боловсруулах ажлаа дуусгах шатандаа явж байна. Энэхүү ажлаар дамжуулан эрхийн талаарх ойлголтыг нэмэгдүүлж, малчид болон нутгийн иргэд эрхээ мэддэг, хамгаалуулж чаддаг, шийдвэр гаргах үйл явцад бодитой оролцдог байхад хувь нэмэр оруулахыг зорьж байна.
Байгалийн баялгийг ашиглах шийдвэрт тухайн нутагт амьдарч, түүнийг хамгаалж ирсэн хүмүүсийн эрх, дуу хоолой, зөвшөөрөл заавал байх ёстой.
Эрхийг хүндэтгэе. Оролцоог баталгаажуулъя. Зөвшөөрлийг бодит болгоё. Хариуцлагатай хөгжлийг хамтдаа бүтээе.
#ХилХязгааргүйАлхам #НүүдэлчдийнУлаанШугам #МалчдынЭрх #УугуулИргэдийнЭрх #БайгальОрчныШударгаЁс
Lessons from the Philippines…
During the WAMA network meeting in the Philippines, we exchanged experiences on natural resource use, Indigenous Peoples’ and local communities’ rights, and sustainable development. We also visited a protected area in Palawan to discuss conservation and community rights.
The Philippines recognizes Free, Prior and Informed Consent (FPIC) in its Indigenous Peoples’ Rights Act. FPIC is not simply about signatures, meetings, or paperwork. It means respecting the rights of people who live on and care for the land, providing clear information, ensuring free expression, and enabling meaningful participation in decisions that affect their lives.
Laws alone are not enough. Rights, consent, and participation must be effective in practice, with access to protection and remedies when rights are violated.
FPIC is a human-rights safeguard and a fundamental principle of the right to information, participation, and a voice in decisions that shape people’s lives.
This principle is central to the Nomads’ Red Line Initiative, which grows from the lived experiences and rights concerns of herders affected by mining and related infrastructure in Mongolia’s Gobi region. Herders must be recognized not merely as beneficiaries, but as rights-holders whose land, water, pasture, migration routes, and nomadic way of life must be protected.
We call for:
Clear, enforceable FPIC safeguards in Mongolian law.
Protection of herders’ rights to land, water, pasture, and nomadic life.
Prevention of forced displacement, with fair compensation and livelihood restoration where relocation is unavoidable.
Meaningful participation of women, herders, Indigenous Peoples, and local communities.
Transparent environmental, social, and human-rights impact assessments, with effective accountability and remedies.
Steps Without Borders (SWB) works with the Resource Rights Initiative (RRI) to protect herders’, Indigenous Peoples’, and local communities’ rights. We are also finalizing a practical guide on FPIC, the right to maintain a nomadic way of life, displacement, and compensation.
Decisions about natural resource extraction must respect the rights, voices, and consent of the people who live on and have cared for the land.
Respect rights. Guarantee participation. Make consent meaningful. Build a more responsible future together.