Ger TalkX

Ger TalkX Байгальд ээлтэй, эрүүл мэндэд чиглэсэн тогтвортой амьдралын хэв маяг, хөгжилд нийгмийн оролцоог дэмжих клуб. 🌱💡

06/08/2026

EXPRESSION OF INTEREST FOR "GREEN ZONE PAVILION" IS STILL OPEN.
Showcase your work to thousands of visitors, delegates, and partners from around the world.
Limited spaces available.
Please apply at https://cop17greenzone.com/submit-expression-of-interest
RESTORING LAND
RESTORING HOPE


Амьтдын эрхийг хуулиар хамгаалж буй улс, бүс нутгийн тоо нэмэгдсээр байна.1. АНУ-ын Хавай муж – Зэрлэг амьтдыг циркт аши...
06/08/2026

Амьтдын эрхийг хуулиар хамгаалж буй улс, бүс нутгийн тоо нэмэгдсээр байна.

1. АНУ-ын Хавай муж – Зэрлэг амьтдыг циркт ашиглахыг хориглосон

Үнэн: 2018 оны 12-р сард Хавай мужийн Засаг дарга Дэвид Иге (David Ige) захиргааны журам баталж, аюултай зэрлэг амьтад (заан, том муур, баавгай гэх мэт)-ыг цирк, карнавалд оруулахыг хориглосон.
Гол эх сурвалж:
Hawaii Department of Agriculture & Biosecurity албан ёсны мэдэгдэл (2018)
PETA, Humane Society of the United States
Animal Legal Defense Fund (2025–2026 оны шинэчлэлтээр Хавайг 8 муж улсын нэг гэж дурдсан)

2. Нидерланд улс – Гудамжны нохойг бүрэн шийдсэн, нохой бүрийг эзэнтэй болгосон

Үнэн: Нидерланд улс дэлхийн анхны (эсвэл хамгийн амжилттай) улс болж, гудамжны нохойг бараг бүрэн арилгасан. CNVR хөтөлбөр (Collect, Neuter, Vaccinate, Return), микрочип заавал хийх, хаяхад хатуу торгууль, амьтны цагдаа гэх мэт арга хэмжээгээр.
Гол эх сурвалж:
Dutch Review, Every Dog Matters EU, Seasia.co, iHeartDogs зэрэг олон эх сурвалж (2020–2026)
World Animal Protection-ийн үнэлгээ

3. Польш улс – Муур, нохойг гинжлэн тэжээхийг хуулиар хориглосон

Үнэн: 2026 оны 7-р сарын 24-нд Ерөнхийлөгч Карол Навроцки (Karol Nawrocki) хуульд гарын үсэг зурсан. Гинжлэх (түйвэрлэх)-ийг бүрэн хориглоно. Хууль нийтлэгдсэнээс хойш 12 сарын дараа хүчин төгөлдөр болно.
Гол эх сурвалж:
Notes from Poland (2026.07.24)
TVP World, Polskie Radio, Forsal.pl, TVN24
Польшийн Ерөнхийлөгчийн албан ёсны мэдэгдэл

4. Турк улсын Бужа (Buca) хот – Автомат усны сав суурилуулсан

Үнэн: Измир мужийн Бужа хотын захиргаа 2026 оны 8-р сарын эхээр паркуудад автомат усны сав (отomatik su kapları) суурилуулсан. Зуны халуунаас гудамжны нохой, муурыг хамгаалах зорилготой. (Өмнө нь 2020 онд ч ижил төстэй ажил хийж байсан.)
Гол эх сурвалж:
Sondakika.com, Egepostası, Hibya Haber Ajansı (2026.08.01)
Бужа хотын захиргааны мэдэгдэл, орон нутгийн мэдээ

УРГАМЛЫН СҮҮНИЙ КОМПАНИ АШИГТАЙ АЖИЛЛАЖ БАЙНАOatly компани саяхан 2026 оны хоёрдугаар улирлынхаа үр дүнг зарлалаа. Энэ н...
06/08/2026

УРГАМЛЫН СҮҮНИЙ КОМПАНИ АШИГТАЙ АЖИЛЛАЖ БАЙНА
Oatly компани саяхан 2026 оны хоёрдугаар улирлынхаа үр дүнг зарлалаа. Энэ нь тэдний сүүлийн хэдэн жилийнхээ хамгийн сайхан улирал болсон байна.
Уолл Стритийн шинжээчид ийм сайн үр дүн гарна гэж төдийлөн хүлээж байгаагүй тул хувьцааны үнэ мэдэгдэхүйц өссөн.
Хамгийн чухал нь энэ үр дүн зөвхөн нэг компанийн амжилт биш. Oatly-ийн өсөлт, ялангуяа Европ дахь Barista сүүний эрэлт ихэсч байгаа нь ургамлын гаралтай сүү аль хэдийнээ энгийн (амьтны) сүүтэй өрсөлдөхүйц болж байгааг харуулж байна. Хүмүүс амт, эрүүл мэнд, байгаль орчны төлөө ургамлын сүүг илүү сонгож эхэлсэн бөгөөд зах зээл үүнийг хүлээн зөвшөөрч эхэлж байна гэсэн дохио юм.

Сингапур улс лабораторийн аргаар гарган авсан үхрийн махыг худалдаалахыг зөвшөөрсөн дэлхийн анхны улс боллоо. Сингапурын...
06/08/2026

Сингапур улс лабораторийн аргаар гарган авсан үхрийн махыг худалдаалахыг зөвшөөрсөн дэлхийн анхны улс боллоо. Сингапурын Хүнсний агентлаг 2026 оны наймдугаар сарын 4-нд Aleph Farms компанийн Cultivated Thin-Cut Steak бүтээгдэхүүнийг худалдаалах зөвшөөрөл олгожээ.

Ингэснээр Aleph Farms нь лабораторийн аргаар гарган авсан үхрийн махыг хоёр өөр улсын зах зээлд худалдаалах зохицуулалтын зөвшөөрөл авсан дэлхийн анхны бөгөөд одоогоор цорын ганц компани болж байна. Aleph Farms компани анх 2022 оны есдүгээр сард зөвшөөрөл хүссэн бөгөөд ийнхүү бараг дөрвөн жилийн дараа Сингапурын зөвшөөрлийг авчээ.

Aleph Farms-ийн үүсгэн байгуулагч, гүйцэтгэх захирал Дидье Тубиа хэлэхдээ, хүнсний аюулгүй байдлыг хангахад амьтны гаралтай уургийн эх үүсвэрийг төрөлжүүлэх шаардлагатай гэжээ.

Амьтны гаралтай уураг өөрөө "хортой" биш боловч хэт их хэрэглэх, ялангуяа улаан мах болон боловсруулсан мах (хиам, зайдас, бекон, утсан мах гэх мэт)-ыг тогтмол их хэмжээгээр хэрэглэх нь олон архаг өвчний эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг болохыг ДЭМБ, Harvard T.H. Chan School of Public Health, American Heart Association зэрэг байгууллагуудын судалгаанууд харуулдаг.

Эрчимжсэн мал аж ахуйд антибиотикийн өргөн хэрэглээ нь антибиотикт тэсвэртэй нян үүсэх эрсдэлийг нэмэгдүүлж, шувууны томуу, гахайн томуу зэрэг халдварт өвчин, шинэ вирусийн тархалтын эрсдэлийг мөн өсгөдөг. Үүнээс гадна мах үйлдвэрлэл нь их хэмжээний газар, ус, тэжээл шаарддаг бөгөөд хүлэмжийн хийн ялгаруулалт, ой модны устгал, биологийн олон янз байдлын алдагдал зэрэг экологийн өндөр өртөг дагуулдаг. Энэ нь зөвхөн байгаль орчин төдийгүй эрүүл мэндийн зардал, уур амьсгалын өөрчлөлттэй холбоотой эдийн засгийн дарамтыг нэмэгдүүлж байна.

Иймээс дэлхий даяар хэрэглэгчдийн сонголт аажмаар өөрчлөгдөж, ургамлын гаралтай болон эсийн өсгөвөрт (cultivated) мах зэрэг шинэ төрлийн хүнсийг илүү их сонирхох болжээ. Эдгээр бүтээгдэхүүн нь уламжлалт махтай төстэй амт, бүтэц, шим тэжээлийг санал болгохын зэрэгцээ ус, газар ашиглалт, хүлэмжийн хийн ялгаруулалтын ул мөрийг мэдэгдэхүйц бууруулах боломжтой гэж олон судалгаа үзүүлж байна. Тиймээс хүнсний инноваци нь ирээдүйд хүн амын хэрэгцээг илүү тогтвортой, байгальд ээлтэй байдлаар хангах нэг чухал шийдэл гэж үзэгдэж байна.

Мах үйлдвэрлэлийн байгаль орчны өртөг: Амьтны аж ахуй яагаад дэлхийг сүйрлийн түвшинд хүргэж байна вэ. Судалгааны ажлаас...
05/08/2026

Мах үйлдвэрлэлийн байгаль орчны өртөг: Амьтны аж ахуй яагаад дэлхийг сүйрлийн түвшинд хүргэж байна вэ.

Судалгааны ажлаас....

Хураангуй
Хүн өдөр бүр хийдэг сонголтуудын дунд хоолны тавгаа юугаар дүүргэхээс илүү том байгаль орчны үр дагавартай цөөн зүйл бий. Амьтны аж ахуй нь байгаль орчны доройтолын гол шалтгаан бөгөөд тивийн хэмжээний газар ашиглалтыг өөрчилж, дэлхийн цэнгэг устай харьцуулбал хэт их хэмжээгээр хэрэглэж, гол мөрөн, далайг бохирдуулж, биологийн олон янз байдлын алдагдлыг түргэсгэж, манай гарагийн амьдралын дэмжлэг системийг сулруулж буй долоон гаригийн хил хязгаарын зөрчлийг ихээхэн хувь нэмэр оруулж байна. Эдгээр нөлөөллийг ойлгох нь байгаль орчны хямралыг бүхэлд нь ойлгоход зайлшгүй чухал, учир нь уур амьсгал, газар, ус, биологийн олон янз байдалд нэгэн зэрэг, ийм хүчтэй нөлөөлдөг өөр ямар ч салбар байхгүй — амьтдыг хоол хүнс, хувцас, бусад зорилгоор өсгөхөөс өөр.
1. Газар ашиглалт ба ой усталт
Амьтны аж ахуйн үр ашиггүй байдлыг илүү сайн харуулсан статистик байхгүй байж магадгүй — газар ашиглалтын статистик. Дэлхийн мөсгүй газрын талыг хөдөө аж ахуйд ашиглаж байгаа бөгөөд түүний ихэнх нь хүнийг илүү үр ашигтайгаар тэжээх ургамлын хоол хүнс биш, шууд буюу шууд бусаар амьтан өсгөхөд зориулагдсан байдаг. Амьтны аж ахуй нь хүний хоол хүнс үйлдвэрлэхэд ашиглагдаж буй газрын 87 хувийг эзэлдэг ч бидний илчлэгийн ердөө 18 хувийг л өгдөг, хуурай жингийн хувьд 12 хувийг өгдөг.
Амьтны аж ахуйн энэхүү газрын “өлсгөлөн” Амазонын ширэнгэн ойд маш сүйрэлтэй байдлаар илэрч байна. Үхрийн аж ахуй нь Амазонкийн бүх улс орнуудад ойн устгалтын хамгийн том шалтгаан бөгөөд энэ бүс нутагт одоогийн ойн устгалтын 80 орчим хувийг хариуцаж, дэлхийн хамгийн том ойн устгалтын шалтгаан болж байна. 1970 оноос хойш Бразилийн Амазонкт устгагдсан газрын 91 хувь нь үхрийн бэлчээр болсон бөгөөд Германаас том талбай бүхий 450,000 хавтгай дөрвөлжин км-ийн хуучин ширэнгэн ой одоо энэ зорилгоор ашиглагдаж байна. Бразил ганцаараа 200 сая орчим үхэртэй бөгөөд дэлхийн үхрийн махны экспортын зах зээлийн дөнгөж дөрөвний нэгийг нийлүүлдэг. Амазонкт нэг га газар цэвэрлэхэд үнэ цэнэтэй биологийн олон янз байдал устах, бүс нутгийн хөдөө аж ахуйд шаардлагатай хур тунадасны хэв маягийг алдагдуулах, Амазонкийг экологийн эргэлтийн цэгт ойртуулж, зарим хэсэг нь бүрмөсөн доройтсон саванна болж хувирах эрсдэлтэй тулгарч байна.

Бид Др. Сайлеш Рао-гийн бүтээл, эрдэм шинжилгээний ажлуудаас та бүхэндээ хуваалцахаар зорьж байна.  Доктор Сайлеш Стэнфо...
05/08/2026

Бид Др. Сайлеш Рао-гийн бүтээл, эрдэм шинжилгээний ажлуудаас та бүхэндээ хуваалцахаар зорьж байна.

Доктор Сайлеш Стэнфордын их сургуулийн цахилгааны инженерийн доктор, системийн инженер юм. Тэрээр 20 гаруй жил интернетийн харилцаа холбооны технологийн салбарт ажиллаж, өндөр хурдны дохио боловсруулалт, HDTV, дижитал холбооны технологид хувь нэмэр оруулан, 22 эрдэм шинжилгээний өгүүлэл, 10 АНУ-ын патент, 3 Канадын патент эзэмшсэн. Техникийн салбарын амжилтаараа AT&T Bell Laboratories-ийн таван Exceptional Contribution Award, Distinguished Member of the Technical Staff, Intel Principal Engineer Award (2003), IIT Madras Distinguished Alumnus Award (2013) хүртжээ.

2006 онд уур амьсгалын өөрчлөлтийн асуудалд анхаарлаа бүрэн шилжүүлж, Climate Healers ашгийн бус байгууллагыг байгуулсан. Түүнээс хойш амьтны аж ахуй, уур амьсгалын өөрчлөлт, газар ашиглалт, веганизм болон экологийн тогтолцооны талаар ном, судалгааны өгүүлэл, байр суурийн баримт бичгүүд туурвисан бөгөөд “Animal Agriculture is the Leading Cause of Climate Change”, “Engineers’ Solutions to Scientists’ Warnings”, “Birthing a Post Pandemic Vegan World” зэрэг ажлууд нь түүний гол бүтээлүүдийн нэг юм.

Рао мөн Cowspiracy: The Sustainability Secret, What the Health, A Prayer for Compassion, They’re Trying to Kill Us, The End of Medicine, The Land of Ahimsa, Milked, Christspiracy, I Could Never Go Vegan зэрэг баримтат киноны гүйцэтгэх продюсерээр ажилласан. Тэрээр Karmaveer Puraskaar Global Indian Award (2008), Shining World Award for Earth Protection (2020), Homo Ahimsa Award (2021), Winsome Constance Kindness Medal (2022) зэрэг шагнал хүртэж, 2023 онд The Guardian сониноос Climate Hero хэмээн нэрлэгджээ.

Түүнтэй хийсэн подкастыг дараах холбоосоор хүлээн авч үзээрэй. https://www.youtube.com/watch?v=co5BzMDt9sU&t=345s

ХООЛ ИДЭХДЭЭ БАЙГАЛЬ ОРЧИНД ЯМАР НӨЛӨӨ ҮЗҮҮЛЖ БАЙГААГАА ЦЭСНЭЭСЭЭ ХАРЖ БОЛНО Английн Бристол хотын The Canteen ресторан ...
04/08/2026

ХООЛ ИДЭХДЭЭ БАЙГАЛЬ ОРЧИНД ЯМАР НӨЛӨӨ ҮЗҮҮЛЖ БАЙГААГАА ЦЭСНЭЭСЭЭ ХАРЖ БОЛНО

Английн Бристол хотын The Canteen ресторан хоолны цэсэндээ тухайн хоолыг үйлдвэрлэх явцад үүсэх хүлэмжийн хийн ялгарлыг нүүрсхүчлийн хийн эквивалент буюу CO₂e хэмжээгээр тооцон харуулдаг байна. Ингэснээр үйлчлүүлэгчид зөвхөн үнэ, амт, орц найрлагад бус, сонгож буй хоол нь уур амьсгалд ямар нөлөө үзүүлж болохыг харгалзан шийдвэр гаргах боломжтой болжээ.

Тус ресторан хоолны найрлага, түүхий эдийн гарал үүсэл, тээвэрлэлт, боловсруулалт болон хоол бэлтгэх үе шаттай холбоотой ялгарлыг тооцож, хоол бүрийн нийт нүүрстөрөгчийн ул мөрийг гаргадаг.
Харьцуулалтын зорилгоор үхрийн махан бургерийг авч үзвэл нэг порц нь ойролцоогоор 3 кг CO₂e ялгаруулдаг гэж тооцжээ. Энэ нь ургамлын гаралтай ижил төрлийн хоолтой харьцуулахад хүлэмжийн хийн ялгарлын зөрүү хэр их байдгийг хэрэглэгчдэд ойлгомжтой харуулах боломж олгож байна.

Ийм аргачлал нь хоолны цэсэнд “байгаль орчны мэдээлэл” гэсэн шинэ хэмжүүрийг нэмж байгаа хэрэг юм. Өөрөөр хэлбэл хэрэглэгчид хоол сонгохдоо үнэ, илчлэгийн зэрэгцээ тухайн сонголтын уур амьсгалын ул мөрийг харгалзан үзэх боломжтой болж байна.

Энэ нь хүнсний үйлдвэрлэл, хэрэглээний шийдвэрийг зөвхөн эдийн засгийн үнэ цэнээр бус, байгаль орчинд үзүүлэх бодит нөлөөллөөр нь үнэлэх хандлага дэлгэрч буйн нэг жишээ юм.
Мөн The Canteen өөрийн мэдээлэлдээ 2022 онд меню дээрээ нүүрстөрөгчийн ялгарлын мэдээлэл оруулсан Их Британийн анхны газруудын нэг болсон гэж дурдсан байна.
Жич. зарим үйлчлүүлэгчид үүнийг хувь хүний сонголт руу дайрч байна гэж үздэг ч хэрэглэгчиддээ бодит мэдээллийг өгөх нь чухал гэж үзэн үүнийг хэрэгжүүлж байгаагаа мэдэгдсэн байна.

МОНГОЛЧУУД ИЛҮҮ ЭРҮҮЛ, ИЛҮҮ ТЭСВЭР ТЭВЧЭЭРТЭЙ БАЙЖЭЭ  XIII зууны дунд үед Папын элч Плано Карпини Монголд очиж, Historia...
04/08/2026

МОНГОЛЧУУД ИЛҮҮ ЭРҮҮЛ, ИЛҮҮ ТЭСВЭР ТЭВЧЭЭРТЭЙ БАЙЖЭЭ

XIII зууны дунд үед Папын элч Плано Карпини Монголд очиж, Historia Mongalorum номондоо монголчуудын гадаад төрхийг нарийн тэмдэглэжээ. Тэрээр: “Тэд бусад хүмүүсээс ялгаатай… Ихэнх нь нарийн бэлхүүстэй, дунд зэргийн өндөртэй…”гэж бичсэн байдаг.
Монгол цэргүүд өдөр тутмын амьдралдаа бага хэмжээний хоол иддэг байсан, дайны үед олон хоног болгоогүй хоол идэж явдаг, байнга морь унаж, хүнд нөхцөлд амьдардаг тул бие нь хатуужиж, тэсвэржиж, илүүдэл өөх багатай, нарийн бэлхүүстэй болдог байсан гэж үзжээ.
Монгол Улсын хүн ам 45 жилийн хугацаанд 2 дахин гаруй өссөн бол хүнсэнд болон эргэлтэд оруулж буй малын тоо 3.5 дахин нэмэгджээ. Энэ нь бэлчээрийн даац, сүргийн бүтэц болон экспортын бодлогод анхаарал хандуулах цаг болсныг харуулж байна. (1980 онд хүнсэндээ 5.8 сая малыг хэрэглсэн бол 2025 онд 20.6 сая сая хэрэглэж 3.55 дахин өсчээ, ҮСХ)

Монголчууд махыг маш бага, харин сүү, цагаан идээг голлон улирлын онцлогтойгоор хэрэглэж байсан, тэгэхдээ тухайн үедээ (...
04/08/2026

Монголчууд махыг маш бага, харин сүү, цагаан идээг голлон улирлын онцлогтойгоор хэрэглэж байсан, тэгэхдээ тухайн үедээ (ХIII зуун) европынхноос даруй тав дахин бага хооллож байжээ. Муухан хоолтой монголчууд уруудаж доройтолгүй харин ч дэлхийн эзэн болж явсан байх юм.

- ШУ-ы доктор, профессор Г.Лхагваа (МОНГОЛЧУУДЫН УЛАМЖЛАЛТ ХООЛЗҮЙ, № 174, 1999)

🇨🇭 Швейцарь хүнсний шошгонд амьтантай харьцсан байдлыг мэдээлэх журмыг хэрэгжүүлж эхэллээШвейцарь улс 2025 оны 7 дугаар ...
04/08/2026

🇨🇭 Швейцарь хүнсний шошгонд амьтантай харьцсан байдлыг мэдээлэх журмыг хэрэгжүүлж эхэллээ

Швейцарь улс 2025 оны 7 дугаар сарын 1-нээс амьтны гаралтай зарим хүнсний бүтээгдэхүүний үйлдвэрлэлд амьтанд өвдөлт учруулсан арга хэрэглэсэн эсэхийг шошго, мэдээлэл дээр заавал тэмдэглэх шинэ журмыг хэрэгжүүлж эхэлсэн байна.

Шинэ шаардлага нь мах, сүү, өндөг болон foie gras зэрэг бүтээгдэхүүнд хамаарах бөгөөд үйлдвэрлэлийн явцад амьтанд тодорхой өвдөлттэй үйлдлийг мэдээ алдуулалтгүйгээр хийсэн тохиолдолд хэрэглэгчдэд мэдээлэхийг шаарддаг. Тухайлбал, үхрийн эвэр тайрах, үхэр болон гахайг кастрац хийх, гахайн сүүл тайрах, тахианы хошуу тайрах зэрэг үйлдлүүд багтана.

Мөн галуу, нугасыг хүчээр тэжээж үйлдвэрлэсэн foie gras болон түүнээс гаралтай бүтээгдэхүүнийг ийм аргаар үйлдвэрлэснийг шошгон дээр тодорхой мэдээлэх ёстой. Хүчээр тэжээх арга нь Швейцарьт 40 гаруй жилийн турш хориглогдсон боловч зарим улс оронд зөвшөөрөгдсөн хэвээр байгаа юм.

Швейцарийн эрх баригчдын тайлбарласнаар энэхүү зохицуулалтын гол зорилго нь хэрэглэгчдэд илүү ил тод мэдээлэл өгч, худалдан авалтынхаа талаар мэдээлэлтэй сонголт хийх боломжийг бүрдүүлэх явдал юм. Шинэ шаардлагыг бүрэн хэрэгжүүлэхэд хоёр жилийн шилжилтийн хугацаа олгосон байна.

Анхаарах нь: “Швейцарь улс хүнсний бүтээгдэхүүнүүдэд амьтантай хэрхэн хандсан хандлагыг заавал тайлагнах хууль батлав” гэж ерөнхийлөхөөс илүү “амьтны гаралтай тодорхой хүнсний бүтээгдэхүүний шошгонд өвдөлттэй үйлдвэрлэлийн арга хэрэглэсэн эсэхийг мэдээлэх шаардлага хэрэгжиж эхэллээ” гэж бичвэл эх сурвалжийн мэдээлэлтэй илүү нийцнэ.

Эх сурвалж: Швейцарийн Холбооны Хүнсний аюулгүй байдал, мал эмнэлгийн алба (FSVO); SWI swissinfo.ch.

Address

Khan-Uul, Dunjingarav
Ulaanbaatar
17024

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Ger TalkX posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share