16/07/2026
🚨 ශ්රී ලංකාවේ නව ආබාධිතතා වර්ගීකරණ රාමුව (2025): සම්පූර්ණ විස්තරාත්මක සහ ව්යුහාත්මක විශ්ලේෂණය 🇱🇰✨
ආබාධ සහිත තැනැත්තන් සඳහා වූ ජාතික සභාව (NCPD)
සඳහා ආබාධිතතා වර්ගීකරණ කමිටුව විසින් 2025 මැයි 02 දින සකස් කරන ලද "ශ්රී ලංකාව සඳහා වන ආබාධිතතා වර්ගීකරණ රාමුව" මේ වන විට නිකුත් කර තිබෙනවා.
📊 ව්යුහාත්මක කාණ්ඩ 10 සහ උපකාණ්ඩ (Detailed Framework)
මෙම රාමුව යටතේ ආබාධිතභාවය ප්රධාන කාණ්ඩ 10කට සහ උපකාණ්ඩ රැසකට වර්ග කර දක්වා තිබෙනවා:
1. ශාරීරික / කායික ආබාධ (Physical Disabilities)
චලනය, සමායෝජනය, ශක්තිය හෝ දරාගැනීම කෙරෙහි බලපාන දුෂ්කරතා.
• 1.1 අත් පා (ගාත්රා) ආශ්රිත දුෂ්කරතා: අත් පා ඉවත් කිරීම්, විකෘතිතා, මිටි බව.
• 1.2 ස්නායු මාංශපේශිමය අක්රමිකතා: මාංශ පේශි ක්ෂය වීම, මස්තිෂ්ක අංශභාගය, ස්පයිනා බිෆිඩා, ෆයිබ්රොමියල්ජියා.
• 1.3 අංශභාගය: ඒක පාර්ශ්වික අංශභාගය, පපුවෙන් පහළ අංශභාගය, කොඳු ඇට පෙළ ආශ්රිත තුවාල.
• 1.4 සන්ධි සහ අස්ථි තත්ත්වයන්: දරුණු නිදන්ගත ආතරයිටිස්, පශ්චාත්-පෝලියෝ සහලක්ෂණය.
• 1.5 ශල්යකර්ම, රෝග හෝ අනතුරු නිසා අවයව ඉවත් කිරීම්: පිළිස්සුම් විරූපීතා, බරවා රෝගය, පියයුරු ඉවත් කිරීමෙන් පසු ඇති වන සංකූලතා, බඩවැල්/මුත්රා පාලනය නැති වීම.
• 1.6 සහජ අක්රමිකතා සහ ජානමය/වර්ණදේහ අසාමාන්යතා: තොල් සහ තල්ල පැලීම, සහජ හෘදයාබාධ, ස්නායු නාල දෝෂ, වක් වූ පාදය, කොඳු ඇට පෙළ ඇදවීම, ටර්නර් සහ එඩ්වඩ්ස් සින්ඩ්රෝමය.
2. සංවේදන ආබාධ (Sensory Disabilities)
පෙනීම සහ ඇසීම වැනි සංවේදනයන් සම්බන්ධ දුෂ්කරතා.
• 2.1 දෘශ්යාබාධිත බව: ඌන දෘෂ්ටිකත්වය (අර්ධ දෘශ්යාබාධිත බව ද ඇතුළුව).
• 2.2 අන්ධභාවය: දෑසෙහිම පෙනීම සම්පූර්ණයෙන්ම නොමැති වීම.
• 2.3 ශ්රව්යාබාධිත බව: මෘදු ශ්රව්යතාවයේ සිට බරපතල ශ්රව්යතාව දක්වා වන ශ්රවණාබාධ.
• 2.4 බිහිරි බව: දෙසවනෙහිම ඇසීම සම්පූර්ණයෙන්ම නොමැති වීම.
3. අඳබිහිරිභාවය (Deafblindness)
• විස්තරය: ඇසීම සහ පෙනීම යන ද්විත්ව සංවේදන අහිමි වීමයි. මෙය සුවිශේෂී ක්රියාකාරී අභියෝග ඇති කරන නිසා, කේවල සංවේදන ආබාධවලින් වෙනස්ව සලකා විශේෂිත මැදිහත් වීම් සිදු කරයි.
• 3.1 උපතින් ඇති වූ: CHARGE සින්ඩ්රෝමය, රුබෙල්ලා ආශ්රිත තත්ත්ව.
• 3.2 උපතින් පසු ඇති වූ: කම්පනය, වයස්ගත වීම හෝ රෝගාබාධ නිසා ඇති වන තත්ත්ව.
4. බුද්ධිමය ආබාධ (Intellectual Disabilities)
ළමා වියේදී ඇති වන බුද්ධිමය ක්රියාකාරිත්වයට සහ හැසිරීම් හැඩගස්වා ගැනීමට බලපාන තත්ත්ව.
• 4.1 සාමාන්ය බුද්ධිමය ආබාධ: මෘදු බුද්ධි ඌනතාවයේ සිට බරපතල බුද්ධි ඌනතාවන් දක්වා.
• 4.2 ජානමය සහලක්ෂණ: ඩවුන් සින්ඩ්රෝමය (Down Syndrome), ෆ්රැගයිල් එක්ස්, ප්රේඩර්-විලි සින්ඩ්රෝමය.
5. මනෝ සාමාජීය / මානසික සෞඛ්ය ආබාධ (Mental Health Disabilities)
සමාජීය සහ ක්රියාකාරී සහභාගීත්වයට බාධා පමුණුවන තත්ත්ව.
• 5.1 අන්තරීය භින්නෝන්මාද ආබාධ: කෙටිකාලීන, දීර්ඝ හෝ බරපතල භින්නෝන්මාද තත්ත්ව.
• 5.2 මනෝභාවීය ආබාධ: ප්රධාන මානසික අවපීඩන ආබාධය (Depression), ද්විධ්රැව ආබාධය (Bipolar Disorder).
• 5.3 කාංසාව ආශ්රිත ආබාධ: පශ්චාත් කම්පන ආතති ආබාධය (PTSD), භීතිකා ආබාධ, ග්රස්ති අනිවාර්යතා අක්රමිකතාව (OCD).
• 5.4 වෙනත් තත්ත්ව: පෞරුෂ ආබාධ, භීතිකා ආබාධ.
• 5.5 ස්නායු සංජානන ආබාධ: ඩිමෙන්ෂියාව, මතකය නැති වීම, විඝටන ආබාධ.
6. ස්නායු වර්ධන ආබාධ (Neurodevelopmental Disorders)
වර්ධනයේ මුල් අවධියේදී හටගන්නා, පුද්ගලික, සමාජීය හෝ අධ්යාපනික ක්රියාකාරිත්වයට බලපාන තත්ත්ව.
• 6.1 ඔටිසම් අන්තරීය ආබාධ (ASD): මින් පෙර ක්ලැසික් ඔටිසම්, ඇස්පර්ගර් සහලක්ෂණය හෝ PDD-NOS ලෙස හැඳින්වූ සියල්ල දැන් ඔටිසම් අන්තරීය ආබාධ (ASD) යටතට ඒකාබද්ධ කර ඇත.
• 6.2 වෙනත් ස්නායු වර්ධන ආබාධ: රෙට් සින්ඩ්රෝමය, ළමා වියේ විඝටන ආබාධ.
• 6.3 ඌන අවධානම් අධි ක්රියාකාරීත්ව ආබාධය (ADHD): අවධානය, ආවේග පාලනයට බලපාන තත්ත්වයක්.
• 6.4 වර්ධන සමායෝජන ආබාධ: ඩිස්ප්රැක්සියා (චාලක, වාචික සහ මුඛ).
• 6.5 වර්ධන ප්රමාදයේ ආබාධය (GDD): සාමාන්යයෙන් අවුරුදු 5ට අඩු දරුවන්ගේ ක්ෂේත්ර දෙකක හෝ වැඩි ගණනක ඇති වන ප්රමාදයන්.
7. නිශ්චිත ඉගෙනුම් ආබාධ (Specific Learning Disabilities)
සාමාන්ය බුද්ධිය තිබියදීත්, මොළයේ අවබෝධ කර ගැනීමේ ක්රියාවලිය ආශ්රිත ගැටලු නිසා ඇති වන බාධා.
• 7.1 ඉගෙනුම් ආබාධ උදාහරණ: ඩිස්ලෙක්සියා (කියවීම සම්බන්ධ), ඩිස්කැල්කියුලියා (ගණිතය සම්බන්ධ), ඩිස්ග්රැෆියා (ලිවීම සම්බන්ධ).
8. සන්නිවේදන සහ කථන ආබාධ (Communication & Speech Disabilities)
කථනයේ පැහැදිලි බව, චතුරතාව හෝ භාෂා ප්රකාශනය/ග්රහණය පිළිබඳ ගැටලු.
• 8.1 භාෂා ආබාධ: භාෂා ප්රකාශනයේ හෝ ප්රතිග්රහණයේ ප්රමාදය.
• 8.2 චතුරතා ආබාධ: ගොත ගැසීම.
• 8.3 උච්චාරණය සහ කටහඬ ආශ්රිත ආබාධ: ගොළු බව (වරණීය සහ ඉන්ද්රීය හේතු සහිත), ස්වරාලය ආශ්රිත ධ්වනි විකෘතිතා.
• 8.4 ඩිසාර්තියා: පැටලුණු හෝ මන්දගාමී කථනය.
• 8.5 ඇෆේසියාව/ඩිස්ෆේසියාව: භාෂාවක් කතා කිරීමට හෝ තේරුම් ගැනීමට මොළයට සිදු වූ හානි නිසා ඇති වන බලපෑම්.
9. ස්නායු ආබාධ (Neurological Disorders)
ස්නායු පද්ධතිය ආශ්රිත නිදන්ගත හෝ වරින් වර ඇති වන ආබාධ.
• 9.1 අපස්මාර ආබාධ: අපස්මාරය සහ සායනිකව හඳුනාගත් ඒ හා සමාන තත්ත්ව.
• 9.2 මස්තිෂ්ක වාහිනී තත්ත්ව: චලනය, කථනය හෝ සංජානනයට බලපාන ආඝාත (Stroke) ආශ්රිත දුෂ්කරතා.
• 9.3 වර්ධනය වන ස්නායු රෝග තත්ත්ව: බහු ස්ක්ලෙරෝසිස් (MS), පාකින්සන් රෝගය, හන්ටිංටන් රෝගය.
• 9.4 කම්පනකාරී/පසුව හටගන්නා ලද මොළයේ හෝ සුෂුම්නාවේ තුවාල: ඔක්සිජන් හිඟවීමෙන් මොළයට සිදු වන හානි, මොළයේ පිළිකා, විෂ වීම්, ALS, ඇටැක්සියාව.
• 9.5 ස්නායු-චර්මීය සහ ස්නායුක කශේරුක ආබාධ: ස්නායු තන්තුමය ගැටිති, කශේරුකා ආශ්රිත විකෘතිතා හෝ කුදුභාවයන්.
10. නිදන්ගත රෝග ආශ්රිත ආබාධ (Chronic Illness-Related Disabilities)
වෙනත් කාණ්ඩවලින් ආවරණය නොවන, එදිනෙදා ජීවිතයට, අධ්යාපනයට හෝ රැකියාවට සැලකිය යුතු බලපෑමක් කරන දිගුකාලීන සෞඛ්ය තත්ත්වයන්.
• 10.1 පරිවෘත්තීය දුෂ්කරතා: සංකූලතා සහිත දියවැඩියාව, නිදන්ගත වකුගඩු රෝගය.
• 10.2 ප්රතිශක්තිකරණ තත්ත්ව: එච්.අයි.වී./ඒඩ්ස් (HIV/AIDS), ස්වයං ප්රතිශක්තිකරණ ආබාධ.
• 10.3 නිදන්ගත වේදනාව/අධික තෙහෙට්ටුවේ සහලක්ෂණය: ෆයිබ්රොමියල්ජියා, නිදන්ගත තෙහෙට්ටුවේ සහලක්ෂණය, මයෝඇල්ජික් එන්සෙෆලොමයිලයිටිස්.
• 10.4 වෙනත් තත්ත්ව: පශ්චාත්-දිගු කොවිඩ් තත්ත්වය, ක්රියාකාරීත්වයට බලපාන පිළිකා.
• 10.5 නිදන්ගත හෘදශ්වසන තත්ත්ව: COPD (නිදන්ගත අවහිරතා පෙනහළු රෝගය), උග්ර ඇදුම, හෘදයාබාධ.
• 10.6 රුධිර විද්යාත්මක සහ ජානමය රුධිර ආබාධ: තැලසීමියාව, දෑකැති සෛල රෝගය, හිමෝෆීලියාව.
🔴 බහු ආබාධ (Multiple Disabilities): ඉහත කාණ්ඩ දෙකක් හෝ කිහිපයක් එකවර සැලකිය යුතු ලෙස පවතින අවස්ථා (උදා: බුද්ධිමය ආබාධය + ශ්රවණාබාධය).
ගෝලීය ප්රමිතීන් සහ නව දැනුම සමඟ අනුකූලව පවත්වා ගැනීම සඳහා මෙම වර්ගීකරණ රාමුව සෑම වසර 5කට වරක්ම සමාලෝචනය කර යාවත්කාලීන කිරීමට නියමිතය.
ආබාධ සහිත පුද්ගලයන්ගේ අයිතිවාසිකම් සහ ඔවුන්ගේ ක්රියාකාරී දායකත්වය අගයන මෙවැනි විද්යාත්මක රාමුවක් රට තුළ ක්රියාත්මක වීම අප ලැබූ විශාල ජයග්රහණයකි! මෙම තොරතුරු හැකිතාක් බෙදාහැර අපේ ප්රජාව දැනුවත් කරමු. 🤝💙
