02/10/2026
රුපියල් 239කට වැඩි ඩීසල් විදුලියට ඉඩ හදන්න සූර්ය බලශක්තිය හකුළන අනුරගේ ආණ්ඩුව.
ශ්‍රී ලංකාවට අද ඇති විශාලතම බලශක්ති ප්‍රශ්නය වන්නේ සූර්ය බලශක්තියේ හෝ සුළං බලශක්ති ප්‍රභවයන්ගේ අඩුවක් නොවේ. ගැටලුව වන්නේ රටට තිබෙන ලාභදායී, දේශීය සහ පුනර්ජනනීය බලශක්ති හැකියාව වෙනුවට, ආනයනික ඉන්ධන මත රඳා පවතින මිල අධික තාප විදුලි බලාගාර ගොඩනැගීම සඳහා පුනර්ජනනීය බලශක්තිය වැනසීමයි. ඒ ජනපති අනුරගේ නල්ල මලේ පුනරුදය යටතේ ඇතිවී තිබෙන කිං කැකිල්ලේ පාලනයේ ප්‍රතිඵලයි.
ශ්‍රී ලංකාවේ rooftop solar ක්ෂේත්‍රය රාජ්‍ය මුදල් මත ගොඩනැගුණු ව්‍යාපෘතියක් නොවේ. 2026 ජූනි වන විට වහල මත ඉදිකරන සූර්ය බල ධාරිතාව ආසන්න වශයෙන් 2,502 MWක් දක්වා වර්ධනය වී තිබේ. එනම් නිවාස 150,779ක් මත ඇති විදුලි බල පද්ධති අද වන විට රටේ බලශක්ති පද්ධතියේම ස්ථායිතාව සිය දෙවුර මත දරාගෙන සිටියි. මහජන උපයෝගිතා කොමිසමේ දත්ත භාවිත කරමින් සිදු කළ ගණනය කිරීම් අනුව, එය රුපියල් බිලියන 300–445 අතර මහජන ආයෝජනයකි. මේ රජයේ මුදල් වියදම් නොකර, මහවැලි ජල ව්‍යාපෘතිය මෙන් 170%ක විදුලි බලයක් රටට දායාද කළ ව්‍යාපෘතියකි. මෙම සූර්ය බල පද්ධති නිසා ජාතික විදුලි බල පද්ධතියට මාසිකව බිලියන 20කට ආසන්න මුදලක් ඉතිරි වේ. ඉතාම අඩු මිල සූර්ය බලශක්තිය මගින් විස්ථාපනය කරන්නේ ඒකකයක් රුපියල් 99.77ක් වන ඩීසල් විදුලි ඒකකයක් බව අද අනුර කුමාර ජනතාවගෙන් සඟවයි.
ක්ෂේත්‍රයක් ශක්තිමත් කිරීම වෙනුවට, නව rooftop agreements සඳහා වසර 12ක සීමාවක් පනවමින්, ඉතාම විකෘති ගාස්තු ක්‍රමයක් යටතේ ක්‍රියාත්මක වන Net Plus පමණක් ක්‍රියාත්මක කිරීම නිසා මේ වන විට සියලු සූර්ය බල ව්‍යාපෘතිවල කටයුතු නැවතී ඇත. මීට අමතරව රජය නීති විරෝධී ආකාරයෙන් කිසිදු සූර්ය බල ව්‍යාපෘතියකට අයදුම්පත් භාර දිය නොහැකි ලෙස සිය වෙබ් අඩවිය පවා අවහිර කර ඇත. මේ තීරණය ක්‍රියාත්මක කරන්නේ ඒ සඳහා බලයක් නොමැති අමාත්‍යාංශය සහ ජාතික විදුලි සමාගම්, මහජන උපයෝගිතා කොමිසමේ උපදෙස් නීති විරෝධී ලෙස නොතකා හැරීමෙනි.
පසුගිය වසරේ ජනවාරි මස 31 වනදා ඒකකයක් රුපියල් 239ක් වන ඩීසල් විදුලි බලාගාරයට අනුමැතිය ලබා දීමට ජනාධිපතිවරයා පියවර ගත්තේ එහි මිල ඒකකයකට රුපියල් 20ක් යැයි සඳහන් කරමින් බව මෙහිදී සඳහන් කළ යුතුමය. මහජන උපයෝගිතා කොමිසම පසුගිය වසරේ අප්‍රේල් මස 3 වනදා මෙම රුපියල් 20 මිල ගණන සකස් කර ඇත්තේ ව්‍යාජ ආකාරයෙන් බව බලශක්ති අමාත්‍යාංශ ලේකම්වරයාට දැනුම් දී දින 9කින්, අප්‍රේල් මස 12 වනදා එකී දූෂිත බලාගාරයට ගිවිසුම් අත්සන් කිරීමට වත්මන් රජය කටයුතු කළේය. ඒ විදුලිබල මණ්ඩලය සහ ලංකා ට්‍රාන්ස්ෆෝමර් ආයතනය අතරය. වැදගත් කාරණයක් වන්නේ ඒ ආයතන දෙකෙහිම සභාපතිවරයා ලෙස ගිවිසුම් අත්සන් කරන්නේ තිලක් සියඹලාපිටිය මහතාම වීමය.
මේ අන්ත දූෂිත ක්‍රියාවලිය සිදුවන විටත් අප්‍රේල් මස 10 වනදා සිට පද්ධතියෙන් නීති විරෝධී ලෙස සියලු සූර්ය බලාගාර මෙන්ම කුඩා ජල විදුලි බලාගාරත් විසන්ධි කිරීමට රජය පියවර ගෙන තිබුණේය. වික්ටෝරියා බලාගාරයේ පාලනය බිඳ වැටීම නිසා පෙබරවාරි මස ජාතික විදුලි පද්ධතිය බිඳ වැටීම සූර්ය බලය නිසා සිදුවූ බවට ජනමතයක් ගොඩනැගීමට, ධුරයෙන් පන්නා දැමීමට සිදුවූ කුමාර ජයකොඩි පියවර ගත්තේය.
මේ වන විට ජනාධිපතිවරයාගේ ඩීසල් හිතවාදී දූෂිත ප්‍රතිපත්තිය හේතුවෙන් 2025දී 887 MWකින් වැඩි වූ සූර්ය බලය 2026 මුල් මාස 9 තුළ 214 MWක් දක්වා කඩා වැටී ඇත.
මහජන උපයෝගිතා කොමිසමේ තොරතුරු අනුව 2026 අප්‍රේල්–ජූනි සැලැස්ම අනුව West Coast සහ සොභාධනවී යන තාප බලාගාර ධාරිතාව පවත්වාගැනීම වෙනුවෙන් වන වියදමින් ආසන්න වශයෙන් 44%ක් ලබාගන්නා නමුත්, විදුලි නිෂ්පාදනයෙන් ඔවුන්ගේ කොටස ආසන්න වශයෙන් 3%ක් පමණි. වෙස්ට් කෝස්ට් බලාගාරය සඳහා මාසික ධාරිතා වියදම රු. බිලියන 1.4ක් පමණ වන අතර සොභාධනවී බලාගාරය සඳහා මසකට රු. බිලියන 1.2කට ආසන්න වේ. එනම් ඩීසල් බලය ලබාගැනීමට බලශක්තිය ලබාගත්තත් නැතත් මේ බලාගාරවලට වසරකට රුපියල් කෝටි 312ක් ගෙවනු ලබයි. මේ වසරේ දින අනූවක කාලයකදී සොභාධනවී බලාගාරය ක්‍රියාත්මක වී ඇත්තේ පැය 6ක් පමණි. මෙම බලාගාරය පසුගිය වර්ෂයේ භාවිත කළේ සමස්ත වසරෙන් 5%ක කාලයක් පමණි. ඊටත් වඩා බරපතළ ප්‍රශ්නය අනුර කුමාර රජය අලුතෙන්ම ඉදිකිරීමට සැරසෙන සහස්ධනවී බලාගාරයයි.
318 MW ඩීසල් බලාගාරයක් ලෙස වසරකට පූර්ණ ධාරිතාවෙන් දින 15ක් පමණක් ක්‍රියාත්මක වුවත්, වාර්ෂිකව අප ධාරිතාව සඳහා ගෙවන මිල රු. බිලියන 17.9කට ආසන්නය. එම දින 15ක විදුලි නිෂ්පාදනය 114.5 GWh පමණ වන අතර බලශක්ති වියදම තවත් රු. බිලියන 8.8ක් පමණ වෙයි. ඒ අනුව වාර්ෂික වියදම රු. බිලියන 26.7කට ආසන්න වන අතර නිපදවන ඒකකයක මිල අවම වශයෙන් රු. 233ක් පමණ වේ. මහජන උපයෝගිතා කොමිසම විසින් අගෝස්තු 2026දී භාවිත කළ විනිමය අගයන්ට අනුව එම මිල රු. 239/kWh පමණ දක්වා ඉහළ යයි.
වහල මත ඉදිකරන සූර්ය බල පද්ධතියක ඒකකයක සාමාන්‍ය ගෙවීම රු. 28.70/kWhකි. නව සූර්ය බල පද්ධති සඳහා ලැබෙන මිල රු. 15.81 සිට 23.11 දක්වා වේ.
එනම් රටේ ජනතාව තමන්ගේ මුදලින් වහල මත බල පද්ධති සවි කර, ඉන්ධන ආනයනයක් නොකර, බිලියන සිය ගණනක් ධාරිතාව පවත්වාගැනීම වෙනුවෙන් නොගෙවා රටට විදුලිය ලබාදෙන විට, එමෙන් 10 ගුණයකට වඩා මිල අධික ඩීසල් විදුලිය මිලට ගැනීමට සියලු මහජන විරෝධතා නොසලකා කටයුතු කරන්නේ එමගින් ජනතා විමුක්ති පෙරමුණේ කළු ගිණුමට මුදල් ලැබෙන නිසාද යන ප්‍රශ්නය අපට නැගීමට සිදුවේ.
සංඛ චන්දිම අභයවර්ධන
