01/10/2026
Longer lives are one of the greatest achievements of our time. Global life expectancy today is 8.4 years higher than it was in 1995. Longer lives have transformed how long we work, participate, make decisions and rely on public institutions. But our systems and human rights protections have not kept pace. Older people continue to face age discrimination and gaps in the protection of their autonomy, health, security and participation.
As people live longer, our institutions must ensure they can continue to exercise their rights fully and equally at every age. The UN Human Rights Office has found that existing international human rights protections do not adequately address the specific barriers older persons face, and work is now underway at the Human Rights Council on a new legally binding international instrument. The task is to ensure that the rights people hold throughout their lives are effectively protected as people live longer.
දීර්ඝ ආයු කාලයක් ලැබීම අපගේ කාලයේ අත්කර ගත් ශ්රේෂ්ඨතම ජයග්රහණයකි. 1995 වසරට වඩා අද වන විට ලෝකයේ සාමාන්ය ආයු අපේක්ෂාව අවුරුදු 8.4 කින් ඉහළ ගොස් ඇත. මෙසේ මිනිසුන් වැඩි කාලයක් ජීවත් වීම නිසා ඔවුන් වැඩ කරන කාලය, සමාජයට දායක වන ආකාරය, තීරණ ගන්නා ආකාරය සහ රාජ්ය ආයතන මත පදනම් වන ආකාරය විශාල වෙනසකට ලක්ව තිබේ. නමුත් අපගේ සමාජ පද්ධති සහ මානව හිමිකම් ආරක්ෂණ ක්රමවේදයන් මෙම වෙනසට අනුකූලව තවමත් වර්ධනය වී නොමැත. වැඩිහිටි පුද්ගලයින් තවමත් වයස්ගත වීම නිසා සිදුවන වෙනස්කම් කිරීම්වලට මුහුණ දෙන අතර, ඔවුන්ගේ ස්වාධීනත්වය, සෞඛ්යය, ආරක්ෂාව සහ සමාජ සහභාගීත්වය වෙනුවෙන් ඇති හිමිකම් ආරක්ෂා වීමේ අඩුපාඩු තවමත් පවතී.
මිනිසුන් වැඩි කාලයක් ජීවත් වන විට, සෑම වයස් මට්ටමකදීම ඔවුන්ට හිමි හිමිකම් පූර්ණව සහ සමානව භුක්ති විඳීමට හැකි බව රාජ්ය ආයතන මගින් තහවුරු කළ යුතුය. දැනට පවතින ජාත්යන්තර මානව හිමිකම් ආරක්ෂණයන් මගින් වැඩිහිටි පුද්ගලයින් මුහුණ දෙන විශේෂිත බාධාවන් නිසි ලෙස ආවරණය නොවන බව එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් කාර්යාලය මගින් සොයාගෙන ඇත. එම නිසා, මානව හිමිකම් කවුන්සිලය හරහා මේ සඳහා නීතිමය වශයෙන් බැඳී පවතින නව ජාත්යන්තර සම්මුතියක් සකස් කිරීමේ කටයුතු මේ වන විට සිදුකෙරෙමින් පවතී. මෙහි ප්රධාන අරමුණ වන්නේ මිනිසුන්ගේ ආයු කාලය දීර්ඝ වන විට, ඔවුන්ගේ මුළු ජීවිත කාලය පුරාම පවතින අයිතිවාසිකම් සඵලදායී ලෙස ආරක්ෂා කරදීමයි.