Kurdish Media Watchdog Organization

25/04/2026

: ژن لە نێوان کەرامەتی مرۆیی و تەڵەی کاڵاکردنی میدیاییدا
تانیا تاهیر*

لەو کاتەوەی مرۆڤایەتی بەرەو شارستانییەت هەنگاوی ناوە، پێگەی ژن وەک پێوەرێک بۆ پێشکەوتنی هەر کۆمەڵگەیەک بینراوە. بەڵام ئەوەی ئەمڕۆ لە کایەی میدیایی و سۆشیاڵ میدیای کوردیدا دەیبینین، سەرهەڵدانی شەپۆلێکی مەترسیدارە کە تێیدا شکۆی ژن و پیرۆزیی خێزان دەکرێنە قوربانی "لایک" و "ڤیو". پرسی هاوسەرگیریی و هاوسەرگیری دووەم و تەڵاق، کە دەبوو لە ناوەندە یاسایی و کۆمەڵناسییەکاندا بە قووڵی لێکۆڵینەوەیان لێ بکرێت، هۆکار و دەرەنجامەکانیان ڕونبکرێتەوە. ئێستا لەبەردەم مایکەکاندا کراونەتە کەرەستەیەک بۆ بچووککردنەوەی ژن و کورتکردنەوەی لە چوارچێوەی ویست و ئارەزووەکانی پیاودا.

ژن وەک کەرامەت، نەک کەرەستە

کەرامەتی مرۆیی بنەمایەکی نەگۆڕە؛ چونکە خودی مرۆڤ بەهەردوو ڕەگەزەکەیەوە بوونەوەرێکە خاوەنی ئیرادە و مانا، نەک ئامرازێک بۆ پڕکردنەوەی کورتهێنانی دەروونی یان نمایشکردنی هێز. کاتێک لە میدیاکاندا پرسی هاوسەرگیری تەنها وەک "مافی پیاو بۆ چێژ" یان "هەڕەشەی تەڵاق بۆ ژن" نیشان دەدرێت، لێرەدا پرۆسەیەکی مەترسیداری بەکاڵاکردن ڕوو دەدات. لەم پرۆسەیەدا، ژن لە مرۆڤێکی خاوەن خەون، بیرکردنەوە و پێگەیکۆمەڵایەتییەوە، دادەبەزێنرێت بۆ ئاستی شتێکی مادی کە پیاو دەتوانێت وەک کاڵا مامەڵەی پێوە بکات.

تەڵەی میدیا و کاڵاکردنی ویست

میدیای بازرگانی، بۆ ڕاکێشانی زۆرترین بینەر، پەنا دەباتە بەر ورووژاندنی غەریزە نزمەکان. گەورەکردنی بابەتی فرەژنی و هاندانی پیاوان بۆ لێدوان لەو بارەیەوە، ئەمە بۆخۆی تەڵەیەکە بۆ تێکدانی هاوسەنگیی خێزان. ئەم دیاردەیە وا دەکات ویستی پیاو ببێتە سەنتەر و کەرامەتی ژن ببێتە پاشکۆ. ئەمە نەک هەر سووکایەتییە بە ژن، بەڵکو تێکشکاندنی پایەکانی ئەو کۆمەڵگەیەیە کە دەیەوێت لەسەر بنەمای ڕێزی دوولایەنە بژی. لە کاتێکدا کۆمەڵگەی کوردی هەمیشە بەوە ناسراوە کە ژن تێیدا "خانم" و "خاوەن ماڵ" بووە. دابەزاندنی ئەم پێگەیە بۆ ئاستی گفتوگۆی سەر شەقام و نمایشی تەلەفزیۆنی، گوزارشت لە بۆشاییەکی مەعریفی دەکات. کاتێک میدیا ڕێگە دەدات ژن وەک قوربانی یان وەک بابەتی کێبڕکێی نێوان پیاوان نیشان بدرێت، خەریکە مۆدێلێکی توندوتیژیی ڕەمزی بەرهەم دەهێنێت کە کاریگەرییەکەی لە توندوتیژیی جەستەیی خراپترە.

چارەسەر
بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی ئەم دیاردەیە و بۆ تێپەڕاندنی ئەم دۆخە، پێویستمان بە چەند هەنگاوێکی کردەیی هەیە:

یەکەم / هۆشیاریی میدیایی: پێویستە دەزگا میدیاییەکان پابەندی ئیتیکی کارکردن بن و ڕێگە نەدەن کەرامەتی مرۆڤ ببێتە قوربانی لایک و ڤیو.

دوەم/ ڕۆڵی ڕۆشنبیران ئەکادیمیست و پارێزەران و چالاکوانان: دەبێت ئەم زمانە بازاڕییە ڕەتبکەنەوە و گوتارێکی جێگرەوە بەرهەم بهێنن کە تێیدا ژن وەک هاوبەشێکی ڕاستەقینەی مێژوو و بونیادی شارستانییەت و پێشکەوتن و بناسێنرێت.

سێیەم/ پەروەردەی خێزانی: دەبێت لە ناو خێزانەکانەوە فێری نەوەی نوێ بکرێت کە هاوسەرگیری پەیمانێکی مرۆییە نەک مامەڵەیەکی بازرگانی، جیابونەوە و تەڵاقیش باشترین بژاردەی شەرعی و کۆمەڵایەتیە کاتێک دوو هاوسەر نەتوانن خێزانێکی تەندروست پێک بهێنن، نەک میکانیزمێک بۆ دەرخستنی هێز.
لەدوادێڕدا دەمەوێت بڵێم،

ژن لە کۆمەڵگەی ئێمەدا، پێویستی بە بەزەیی یان پیاهەڵدانی ساختە نییە، بەڵکو پێویستی بە پاراستنی ئەو کەرامەتە هەیە کە سروشت و یاسا و مێژوو پێی بەخشیوە یان خۆی بەخەبات بەدەستی هێناوە . وە ڕووبەڕووبوونەوەی ئەم شەپۆلە لە "کاڵاکردن"، ئەرکی هەموو کەسێکی ئازادیخوازە، چونکە تێکشکانی شکۆی ژن، سەرەتایەکە بۆ تێکشکانی شکۆی هەموو مرۆڤایەتی.

*چاودێری میدیایی و مامۆستا لە زانکۆی سلێمانی

23/04/2026

پانێڵی «میدیای کوردی و جەنگ لە نێوان بەرپرسیارێتی نیشتمانی و ئیتیکی ڕۆژنامەوانیدا» بڵاودەکاتەوە

1 like. "میدیای کوردیی و جەنگ لەنێوان بەرپرسیارێتی نیشتمانیی و ئیتیکی ڕۆژنامەوانیی-دا"

22/04/2026

بەبۆنەی 128ساڵڕۆی ڕۆژنامەگەریی کوردیی؛ مامۆستایان و توێژەرانی میدیایی زانکۆ و پەیمانگەکان «سوپاس و پێزانین»ی وەزیری خوێندنی باڵا و توێژینەوەی زانستی-یان پێدەدرێت

21/04/2026

میدیای کوردیی و دەسەڵاتی چوارگۆشە ‌
عەتا کەریم*
‌
هەرێمی كوردستان تاڕادەیەک لە بەردەم بەرتەسكبوونەوەی ئازادی و دیموكراسیدایە، بەو پێیەی «ئازادی وتن و رەخنەگرتن» لە كارە چەوت و نایاساییەكانی دامەزراوەكان یان زۆرێك لە سەركردە و سیاسیی و پیاوانی ئایینی « كە هیچیان كامڵ» نین ، زۆرجار باجدانی قورسی لەسەرە، ئەوەی باجەكەیش دەدات نووسەر و رۆژنامەنووس و راگەیاندنكار و چالاكوانانی مەدەنین.

لەم هەرێمە ژینگە بۆ جۆرێك لە میدیا خوڵقێنراوە، كە دەسەڵاتی چوارەمیان كردۆتە، چوارگۆشە!، كە كار بۆ گۆشەی (1- خزمەتكردنی دیاریكراو، 2- هێرش و پەلەماردانی ئەوانی تر، 3- پیاهەڵدان و گەورەكردن، 4-پەردەپیادانی ناشرینەییەكان) دەكات و لەو چوارگۆشەیەدا دەسوڕێتەوە، لە جیاتی پیادەكردنی دەسەڵاتی چوارەمی خۆی، كە چاودێریكردن و بەدواداچوون و ئاشكراكردنی چەوتیەكانی دەسەڵاتەكانی دیكەیە.

نان و ئازادی بۆ رۆژنامەنوسان، بۆتە نان بەرامبەر بە ئازادی مەرجدار، كە ئەوەش ئەو میدیا و راگەیاندنە كەمەی لە هەرێمدان، زۆریان بە دەسەڵاتی چوارگۆشە رازین، دوور لە ئیتیكی كاری رۆژنامەنووسی و بەڵێننامەی ئاكاری رۆژنامەنووس كار دەكەن ، هێندە دڵخوازكارن دوور لە مافی دەسەڵاتی چوارەم، شەرعیەت و پاساو بۆ پێشێلكاری بەرامبەر بە رۆژنامەنوسان دەهۆننەوە، هاوبیركردنەوەی حزب و تەمویلكارانیان ئەدوێن و بڵاودەكەنەوە، كە داخستنی دامەزراوەی دیموكراسیش بە دەستكەوت دەچوێنن!! كوشتنی رۆژنامەنوس بە ئاسایی، وایان لێهاتووە هێندەی چاوگێڕن بۆ دەسەڵات، چاودێر نین بەسەر دەسەڵاتەوە، كە ئەركەكەیەتی!!.

ژینگەی ئازادیی لە كوردستان بەجۆرێكی لێكراوە، كە ئەوانەی رەخنەگریی جددی و پەرۆشی راستكردنەوەی هەڵە و چەوتی كەسانی نێو كۆی كایەكانن، كەمبن، لەكاتێكدا ئەو ئەركە لەسەر شانی زۆرینەیە و دواجاریش باجی چەوتیەكان لەسەر سیستم و كۆمەڵگە قورستر دەبێت، بەڵام ژینگەی لەبار بۆ فەزای ئازادی و دیموكراسیی لە بەرژەوەندی چەوتكارە زۆر و زەوەندەكانی هەرێمدا نییە و نابێت، بۆیە بەرەی ئەوان زاڵكراوە، بەجۆرێكە لەجیاتی رەخنە، برەو بە پیاهەڵدان دەدەن، لە جیاتی ئاشكراكردنی گەندەڵی، شەریك و تۆڕەكان فراواتر دەكەن، كەسان و قەڵەمێك پەروەردە دەكەن كە كاریان تەنیا پیاهەڵدان و جوانكردنی لێشاوی كارە ناشرینەكانیانە!!، ئەركیان وێناكردنی پاڵەوانە بۆ ترسنۆكەكانیش!!.

لەم هەرێمە ٢٦٧ گۆڤار، ٧٥٧ رۆژنامە مۆڵەتیان هەیە، بەڵام ئەوانەی ئێستا دەردەچن، لە پەنجاکانی دەست تێناپەڕن، ئەوانەی هەن، حزبین، رۆژنامەو گۆڤاری ئەهلی و ئازاد ئاوابوون، بەڵام هەزاران پەیج و ئەکاونتی سێبەر و تاریکی دەستلەپشتی پەنهان هەن و رۆڵیان فەزای فەزای میدیایە!!.
ئاوابوونی (954) رۆژنامەو گۆڤار لەهەرێم، کە پایەی دیموکراسی و ئازادیبوون، داخران و پایەی داڕمانی دیموکراسیە تەنگەژەی هەرێم بوون، دۆخی حوکمڕانی و سیاسی و بەڕێوەبردن دوور لە چاودێری دەسەڵاتی چواردایە، بەڵام کاراکتەرەکانی خاوەنی مەکینەی ئیعلامی زەبەلاحی بۆ جوانکاری لادان و ناشیرینەکان بەگەڕخراون.

داخران و هەڵوەرین، چونكە حاڵی میدیا و دەسەڵاتی چوارەم لە هەرێم پێچەوانەی تێڕوانینی بیرمەندی سیاسیی ئێرلەندی (ئیدمۆند بێرك 1729-1797) ە، کە لە نێو پەرلەمانی بەریتانیا وتی:« سێ دەسەڵات لەژێر سەقفی پەرلەماندا كۆبونەتەوە، بەڵام لەو لاوە لە هۆڵی پەیامنێران دەسەڵاتی چوارەم دانیشتوون، كە لە هەمووتان گرنگترن»، ئه‌م وتەیە و دۆخی هەرێمی بێ پەرلەمان و دەسەڵاتی چوار دەبینیت، لە نێوانی شەرم و بەزەییدا واقوڕماو دەمێنێت! كە دەسەڵاتی دووەم و چوارەم بێبایەخ كراون، كە دەسەڵاتی ئازادی و دیموكراسین، بەمجۆرە خاڵی كۆتایی لەبەردەم ئەو دوو دەسەڵاتە دادەنرێت، دەمانخاتە بەردەم پەرتەوازەیی دەسەڵات و ژینگەیەكی مەترسیداری ئازادی و رەخنەگرتن كە گەرەنتی مۆدێل و سیستمی هاوچەرخی دەوڵەتدارین، بەڵام ئەزمونەكەمان لەبەردەم پێچەوانەكەیدایە!

*ئەندامی بۆردی ڕاگەیاندنی یەکێتیی نیشتیمانیی کوردستان

21/04/2026

نەخوێندەواریی دەستەڵاتەکانی هەرێمی کوردستان بە شاهۆکاری پاشەکشێی میدیای کوردیی دەزانرێت

چمک، سلێمانی: «بەرپرسیارێتی میدیایی لە سەردەمی تەنگەژەدا لە سایەی پێوەرە یاسایی و پیشەییەکاندا» ناونیشانی پانێڵێکی ڕەخنەیی بوو لە پەیمانگەی ناشناڵ بۆ تەکنەلۆجیا ڕێکخرا.

لەو پانێڵەدا کە ڕۆژی سێشەممە (21ی نیسانی 2026) و لە یادی 128ساڵەی ڕۆژی ڕۆژنامەگەری کوردیی بۆ هەریەک لە پ.د.حەکیم عوسمان؛ ڕاگری پەیمانگەی ناشناڵ، پ.ی.د.شوان ئادەم ئەیڤەس؛ سەرۆکی ڕێکخراوی چاودێریی میدیای کوردی (چمک)، پ.ی.د.سارا موحسین؛ پەرلەمانتاری خولی شەشهەمی پەرلەمانی کوردستان ڕێکخرا؛ دەرفەت و ئاڵنگارییەکانی میدیای کوردیی تاووتوێکران.

لە دەستپێکی قسەکانییدا؛ سەرۆکی ڕێکخراوی چمک دووپاتییکردەوە کە 1525 کەناڵی میدیایی لە هەرێمی کوردستان مۆڵەتی فەرمییان لە وەزارەتی رۆشنبیریی و سەندیکای ڕۆژنامەنووسانی کوردستان وەرگرتووە، بەڵام زۆریی ئەو ژمارەیە دەربڕی فرەیی میدیایی ڕاستەقینە نییە و کەمتر کار لەسەر چۆنێتیی پەیامی میدیایی کراوە. هەروەک پ.ی.د.شوان ئادەم ئەیڤەس دووپاتییکردەوە کە «ڕاستە بە فەرمیی 30 تەلەڤزیۆنی ئاسمانیی، 132 تەلەڤزیۆنی ناوخۆیی، 180 ڕادیۆ، 267 ڕۆژنامە و 757 گۆڤار و 159 ماڵپەڕ تۆمارکراون، بەڵام بە سەدان میدیای دیکە هەن کە تۆمار نەکراون یان بەشێک لەوانەی تۆمارکراون ئێستا داخراون یان کارانین. هەربۆیە زۆریی و بۆریی بە ناوەڕۆکی پەیامی میدیاکانەوە دیارە کە هۆکارەکەی بۆ نەخوێندەواریی پەروەردەی میدیایی هەریەک لە دەستەڵاتەکانی: یاسادانان، ڕاپەڕاندن، دادوەریی، ڕاگەیاندن و ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنیی دەگەڕێتەوە کە نەیانتوانیوە بەشێوەیەکی پیشەیی دەستەبەری ئەرک و ماف و ئازادییەکانی کارکردنیان بکەن.» ئەوەیش بووەتەهۆی ئەوەی «میدیای کوردیی متمانەی وەرگران لەدەستبدات و وەک شەیتانێک هەوڵی بەشەیتانکردنی ئەوانیدیکە بدات و لە جیاکردنەوەی بۆچوونی کەسیی و ڕاستیی زانیارییەکان و دەربڕینی هەڵوێستی نیشتمانیی لە کاتی ڕووماڵی میدیایی ڕووداوکاندا سەرکەوتوو نەبێت.»

لەو سۆنگەیەوە؛ ڕاگری پەیمانگەی ناشناڵ ئاماژەی بە کەلێنە پیشەیی و ئەکادیمییەکان دا کە لە سەروەختی تەنگژەی نێوان ئێران و ئەمەریکادا زیاتر زەقبوونەوە و کەمتر گوێ بە ڕێبەر و پسپۆڕانی ئەمنیی، یاسایی و میدیایی درا و بۆچوونەکانیان بە هەند وەرنەگیران. تەنانەت ئەوانەی لە میدیاکانەوە وەک «شرۆڤەکار» ناسران و دەناسرێن هێندەی بە زەوق و سەلیقەی کارکردنی میدیایی خۆیان شرۆڤەیان بۆ تەنگژەکان دەکرد، هێندە پشتیان بە داتا و خوێندنەوەی داهاتوو نەدەبەست و زۆرتر کەوتنە ژێر کاریگەری سۆزی نەتەوەیی و بێلایەنیی خۆیان نەپاراست. هەروەک پ.د.حەکیم عوسمان دووپاتیکردەوە کە ئێستا لە هەموو کاتێک زیاتر میدیای کوردیی پێویستی بە «پەیماننامەی شەرەفی میدیایی» هەیە کە تایبەت بێت بە چۆنییەتی و چییەتی ڕووماڵکردنی جەنگ و ململانێ هەرێمیی و نێودەوڵەتییەکان.

لەو چوارچێوەیەدا؛ پ.ی.د.سارا موحسین وەک پەرلەمانتارێکی خولی شەشهەمی پەرلەمانی کوردستان ڕەخنەی لە دەزگە میدییاییەکان گرت کە لە دیاریکردنی هێڵە یاسایی و پیشەییەکاندا سەرکەوتوو نەبوون و زۆرجار زانیاریی مەترسییداریان بڵاوکردووەتەوە یاخوود شێواندوویانە و وەکخۆی نەیانگەیاندووە. ئەوەیش ئەو هەستەی لەلا درووستکردووە کە لە ڕاستییدا؛ هەرێمی کوردستان خاوەنی میدیا و میدیاگەری پیشەگەر نەبێت و لەژێر کاریگەریی خاوەن بەرژەوەندییەکاندا ڕووماڵی پرس و بابەتەکانی ڕۆژ بکەن و کەمتر گوێ بە بنەماکانی یاسا بەرکارەکان و پێوەرەکانی ڕێسا پیشەییەکانی ڕاگەیاندن بدەن.

لە کۆتایی پانێڵەکەدا؛ پانێڵیستەکان چارەسەری خراپ بەکارهێنانی پەیامی میدیاییان گەڕاندەوە بۆ پێویستیی دامەزراندنی ئەنجوومەنێکی نیشتیمانیی بۆ چاودێرییکردنی ناوەڕۆکی ڕاگەیاندن و ڕۆژنامەگەریی و هەموارکردنەوەی یاسا بەرکارەکان و پەرەپێدانی خولی ڕاهێنانی پەروەردەی میدیایی. هاوکات ئامادەبووانیش بە سەرنج و پرسیارەکانیان؛ ناوەڕۆکی تەوەرەکانیان دەوڵەمەنتر کرد.

20/04/2026

میدیای نیشتیمانیی کورد و پێویستی پاراستنی ناوبانگی نەتەوەیی
سۆران نەقشبەندی*

ئەم نوسینە هەوڵێکی جدییە بەئامانجی گواستنەوەی میدیای کوردی لە ژینگەیەکی پەرتەوازە و حزبییەوە، بەرەو ئامرازێکی ستراتیژی لەپێناو گەیشتن بە دیپلۆماسیی کولتووری، براندسازیی نەتەوەیی و ئاسایشی ناوبانگ. سەرەڕای هەڵاوسان و زۆربوونی پەخش و وەشانی کوردی، نەبوونی دیدگایەکی هاوبەش بووەتە کۆسپ لە بەردەم نوێنەرایەتیکردنی شوناسی کوردی بۆ وەرگری جیهانی بەشێوەیەکی متمانەپێکراو و هەماهەنگکراو. بە پشتبەستن بە چەمکی "هێزی نەرم"ـی جۆزێف نای، کارەکانی سایمۆن ئەنهۆڵت لەسەر "براندسازیی نەتەوەیی"، و چوارچێوەی "ئاسایشی ناوبانگ"ـی نیکۆلاس جەی، هەوڵی نیشاندانی خەسارناسی میدیای کوردی دەدەین لەبەرامبەر لێشاوی زڕاندانی ناوبانگی نەتەوەییدا. ئەم نوسینە دەیسەلمێنێت کە دەبێت میدیای کوردی وەک سەروەتێکی کولتووریی نیشتمانی سەیر بکرێت، نەک وەک کەرتێکی تایبەت یان حزبی. هەروەها ئاماژە بە پێداچوونەوە بە داتاکانی ئامادەییی دیجیتاڵی کورد دەدات لە پلاتفۆرمە جیهانیەکان، و تیشکدەخاتە سەر وەشانێکی زەبەلاح، بەڵام بێهەماهەنگی و هاودەنگی لەدونیای ئۆنلایندا. دواجار هەوڵدەدەین ستراتیژییەکی یەکگرتوو پێشنیاربکەین،کە لەسەر بنەمای راگەیاندنی فرەزمان، پەیوەندییکردنی ئاکارییانە، بەرپرسیارێتیی گێڕانەوە و دروستکردنی "مەکۆی نیشتمانیی میدیای کوردی" داڕێژراوە. ئامانج لەمەش، بردنە دەرەوەی تێروانینی جیهانییە لەو چوارچێوە باوانەی کە کوردی تێدا کورتدەکەنەوە بۆ شەڕڤان یان هێمای ناسەقامگیری و گەڕەلاوژە، و گۆڕینیەتی بۆ وێنەیەکی مرۆڤدۆستانە، داهێنەرانە و دەوڵەمەند لە ڕووی پێکهاتەی نەتەوەیی و کولتوورییەوە. لەم چوارچێوەیەدا، "بێ چەککردنی میدیایی" لەپێناو ڕووبەڕووبوونەوەی ئەم پڕوپاگەندانە پێشنیاردەکەین، ئەویش لە ڕێگەی ڕاستیوتن، پیشەییبوون و متمانەوە، نەک وەڵامی پرۆپاگەندە بە پرۆپاگەندەیەکی تر.

١. پێشەکی: جیۆپۆلەتیکی گێڕانەوە
لە ژینگەی سیاسی هاوچەرخی سەدەی بیست و یەکەمدا، ناوبانگ و شکۆی نەتەوەیەک تەنیا لە ڕێگەی دیپلۆماسی و سیاسەتەوە دانەڕێژراوە، بەڵکوو ئەو پێکهاتانەش ڕۆڵی تێدادەگێڕن کە گەلێک لە ڕێگەیانەوە خۆی بۆ جیهان دەگێڕێتەوە. بۆ نەتەوە بێدەوڵەتەکان، ئەم ڕاستییە زۆر هەستیارتر و چارەنووسسازترە. بەبێ بوونی باڵیۆزخانەی سەروەر، دامەزراوەی دانپێدانراوی نێودەوڵەتی، یان گەیشتنی تەواوەتی بە مەکۆ نێودەوڵەتییەکان، ئەم نەتەوانە بە راستەوخۆ دەبێ پشت بە ژێرخانی مەدەنی ببەستن بۆ خستنەڕووی مێژوو، بەها و ئامانجەکانیان. دۆزی کورد، زۆر بەڕوونی ئەم راستیە دەسەلمێنێت. نەتەوەی کورد وەک یەکێک لە گەورەترین گەلە بێدەوڵەتەکانی جیهان دەناسرێن، ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا پێشبینیی دەکات ژمارەیان لەنێوان ٣٦ بۆ ٤٦ ملیۆن کەسدابێت، کەدابەشکراون لەنێوان لە تورکیا، عێراق، ئێران، سووریا و ڕەوەندی کوردی (دیاسپۆرا). سەرەڕای ئەم ژمارە گەورەیەی کە رەنگە ئێستە چەندین ملیۆن زیادیکردبێت، دەرکەوتنی کورد لە گوتاری نێودەوڵەتیدا هێشتا زۆر جار لە ڕێگەی گێڕانەوەی دەوڵەتانی سەردەستەی دیکە، ڕوماڵی ململانێکان، یان ڕوماڵی قەیرانە کورتخایەنەکانی وەک جەنگ و ململانێکانەوە ئاراستە دەکرێت، نەک لە ڕێگەی خۆنوێنەرایەتیکردنی بەردەوامی کوردییەوە. پێویستە میدیای کوردی وەک کۆڵەکەیەکی ستراتیژی بۆ دیپلۆماسیی کولتووری و براندسازیی نەتەوەیی مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت. چیتر کێشەکە نەبوونی میدیای کوردی نییە. دەزگاکانی ڕاگەیاندنی کوردی زۆرن، لە ڕووی تەکنەلۆژییەوە پێشکەوتوون و لە هەندێک حاڵەتیشدا زۆر کاریگەرن. کێشە قووڵەکە نەبوونی دیدگایەکی ستراتیژیی نەتەوەیی هاوبەشە کە ئەم دەزگایانە ببەستێتەوە بە گێڕانەوەیەکی یەکگرتووی نیشتمانییەوە. لە هەرێمی کوردستانی عێراق و سەرتاسەری جیهانی کوردیدا بەدایاسپۆراشەوە ، کە تێیدا یەکەمین میدیای بینراوی سەتەلایت سەرهەڵدەدات، لەزۆربەی حاڵەتەکاندا پەخشی میدیایی کوردیی لەژێر هەژمون و پێکهاتەی خاوەندارێتیی حزبیدا سەریهەڵداوە و گەشەیکردووە، ئەمەش متمانەی گشتیی کەمکردووەتەوە و دەرفەتی نیشاندانی دەنگێکی یەکگرتووی کوردی لە ئاستی نێودەوڵەتیدا لاوازکردووە. پرسیارە سەرەکییەکە لێرەدایە: چۆن دەکرێت میدیای کوردی لە ڕووی چەمک و ستراتیژییەوە دابڕێژرێتەوە بۆ برەودان بە گێڕانەوەیەکی یەکگرتووتری کوردی لە ڕوانگەی دیپلۆماسیی کولتوورییەوە؟

٢. چوارچێوەی تیۆری: هێزی نەرم و ئاسایشی ناوبانگ
بۆ تێگەیشتن لەگرنگی میدیا لەبراندسازیی و ناوبانگی نەتەوەیی، دەبێت سەیری بەریەککەوتنی نێوان پەیوەندییکردن و دەسەڵات بکەین.

٢.١ هێزی نەرم و سەرنجڕاکێشان
جۆزێف نای "هێزی نەرم" بە توانای راکێشانی رەزامەندی ئەوانی دیکە لەقەڵەمدەدات لە ڕێگەی سەرنجڕاکێشانەوە، نەک لە ڕێگەی زۆرلێکردن یان پارەدان. کولتوور، بەهاکان و سیاسەتی گونجاو هەموویان بەشدارن لەم سەرنجڕاکێشانەدا، بۆیە سیستەمەکانی میدیا لە ڕیزبەندی پێشەوەی ئەو ئامرازانەدان کە هێزی نەرم لە ڕێگەیانەوە کار دەکات.

٢.٢ براندسازیی نەتەوەیی وەک ستراتیژ
سایمۆن ئەنهۆڵت پێی وایە "شوناسی کێبڕکێکار" تەنیا پشت بە دروشمەکان نابەستێت، بەڵکوو پشت بە گونجانی پەیوەندییکردن دەبەستێت لەگەڵ شێوازی ڕەفتار، دامەزراوەکان و راستگۆیی و متمانە. براندی نەتەوەیی لە ڕێگەی چیرۆکخوانییەکی متمانەپێکراوەوە دروست دەکرێت کە پاڵپشت بێت بە دەسکەوتە بەرچاوەکان نەک پیاهەڵدانی وەهمی. بۆ کورد، ئەمە بەو واتایە دێت کە میدیا نابێت تەنیا بە شێوەیەکی ڕەمزی ئاهەنگ بۆ کوردبوون بگێڕێت؛ بەڵکوو دەبێت وێنەیەکی گشتی و متمانەپێکراو لە کۆمەڵگەی کوردی، بەهاکان، داهێنان و ڕەوایەتیی دۆزەکەی دروستبکات.

٢.٣ ئاسایشی ناوبانگ
نیکۆلاس جەی. کەڵ بە چەمکی "ئاسایشی ناوبانگ" ئەم گفتوگۆیە فراوانتر دەکات. بە بڕوای ئەو، دیپلۆماسیی گشتی کردەیەکی ستراتیژییە. ئاسایشی ناوبانگ ئاماژەیە بۆ ئەو ناسنامەیەی کە لە ئەنجامی ناسران، تێگەیشتن و بەهاداربوون لای ئەوانی ترەوە دروستدەبێت. ئەو گەلەی خاوەنی ئاسایشی ناوبانگە، پەراوێزخستنی، بەشەیتانکردنی، یا شێواندنی وێنەکەی کارێکی قورسە و بێ باج تێناپەڕێت. ئەم چوارچێوەیە بۆ دۆزی کورد زۆر گونجاوە، چونکە کورد لە مێژە ڕووبەڕووی گێڕانەوەی دوژمنکارانە بووەتەوە کە لە ڕێگەی شەڕانگێزی، دەستەواژەی جوداخوازی، یان ناسەقامگیرییەوە وێنایدەکەن. بۆیە ئێستە کاتیەتی، کە خۆی چیرۆکەکانی خۆی بگێڕێتەوە و ئەم ئاسایشی ناوبانگە خۆی بیپارێزێت.

٣. دیمەنی میدیای کوردی: توانا لە بەرامبەر یەکگرتووییدا
بە درێژایی سێ دەیەی ڕابردوو، ژینگەی میدیای کوردی گەشەیەکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە. تەلەڤیزیۆن، ڕادیۆ، ڕۆژنامە، دەزگا دیجیتاڵییەکان و تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان ئێستا کایەیەکی پەیوەندییکردنی فراوانیان پێکهێناوە، بەڵام ئەمە نەبۆتە دەستکەوتێکی گرنگ، ئەویش بەهۆی پەرتەوازەیی و نەبونی گێڕنەوەیەکی یەکگرتوو، کە ئاوێنەی راستەقینەی بونی کورد بێت

٣.١ چەندێتی میدیایی بەس نیە
بەپێی ئامارە ناوخۆییەکان ، لە ساڵی ٢٠٢٥، هەرێمی کوردستان خاوەندارێتی لە ٣٠ کەناڵی ئاسمانی و ١٢٨ کەناڵی بینراوی ناوخۆیی و سەدان رادیۆی زمانە جیاوازەکان کردووە. تەنانەت ئەگەر هەموو ئەم دەزگایانەش هاوسەنگ نەبن لە ڕووی تواناو کاریگەرییەوە، چەندێتی و قەبارەکە خۆی دەریدەخات کە ژێرخان و توانایەکی گەورەی وەشان وپەخشکردن بوونی هەبووە. بەڵام ئەم فراوانبوونە تەنها چەندێتییە، یەکگرتووییەکی ستراتیژیی ونەتەوەیی لێ نەکەوتووەتەوە. توێژینەوەیەکی پەیمانگای ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ ساڵی ٢٠٢٤ جەخت لەوە دەکاتەوە کە لەهەرێمی کوردستاندا میدیای پشتیوانیکراو لەلایەن حزبەوە باڵادەستە، کە زۆر جار خزمەت بە ئامانجە سیاسییەکانی حزب دەکات نەک وەک دامەزراوەیەکی سەربەخۆی خزمەتگوزاریی گشتی.

٣.٢ باجەکانی پەرتەوازەیی
ئەم پەرتەوازەییە سێ دەرەنجامی نەرێنی خراپی بۆ براندسازیی نەتەوەیی کورد هەیە:

١. لاوازکردنی متمانە: بینەرانی نێودەوڵەتی، توێژەران و کارەکتەرە دیپلۆماسییەکان بە گومانەوە سەیری دەزگا حزبییەکان دەکەن.

٢. لاوازکردنی یەکدەنگی: گێڕانەوەی دژبەیەک سەبارەت بە کارە لەپێشینەکانی کورد، حوکمڕانی و شوناس، هەر وێنەیەکی گەورەتری نیشتمانی کاڵ دەکاتەوە.

٣. لاوازکردنی کاریگەریی ستراتیژی: ئیکۆسیستەمێکی گەورەی میدیایی دەکرێت وەک هێزێکی پەیوەندییکردنی نیشتمانی شکستبهێنێت، ئەگەر کارەکتەرەکانی کەمترین چوارچێوەی ئامانجی هاوبەشیان نەبێت.

٤. ئامادەییی دیجیتاڵی و سنوورەکانی پێوەری هاشتاگ
لە سەردەمی دیجیتاڵیدا، کورد بە شێوەیەکی بەرفراوان لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکاندا ئامادەیی هەیە. بەڵام پێویستە ئەم ئامادەییە بە وریاییەوە بپێورێت. بەداخەوە بەهۆی پەرتەوازەییەوە یاخود نەبونی یەکگرتویی دیجیتاڵیەوە کە هێشتا نازانرێت چ هاشتاگێک بکرێتە پێوەر بۆ دەستنیشانکردنی ئاستی کارایی کورد لە پلاتفۆرمەکاندا، هیچ سەرچاوەیەکی گشتیی متمانەپێکراو بونی نییە، کە بتوانێت یەک وێنای گشتیی ورد لەسەر ئاستی جیهان بخاتەڕوو سەبارەت بەوەی چەند جار هاشتاگە گشتیەکانی وەک یان لە سەرانسەری ئینتەرنێتدا بەکارهێنراون.

٤.١ شیکردنەوەی تایبەت بە پلاتفۆرمەکان
ئەوەی داتاکان دەریدەخەن، ئامادەییەکەی زەبەلاحە لەسەر ئاستی پلاتفۆرمەکان. بۆ نمونە لە تیکتۆک (TikTok)، لاپەڕەکانی سەنتەری داهێنانی ئەو پلاتفۆرمە بۆ ساڵی ٢٠٢٦ دەریدەخەن کە هاشتاگی نزیکەی ٧٧.٦٧ ملیار بینەری هەیە و هاشتاگی نزیکەی ١٦٤.٦٩ ملیار بینەری هەیە. لە ئینستاگرام، ئامرازەکانی شیکاریی لایەنی سێیەم (وەک IQ Hashtags) مەزەندە دەکەن کە نزیکەی ١١.١ ملیۆن پۆست و نزیکەی ٦.٤ ملیۆن پۆستی هەیە. ئەم جیاوازییانە لە ڕووی ئەکادیمییەوە زۆر گرنگن. تیکتۆک "بینین" هەژمار دەکات، ئامرازەکانی ئینستاگرام "پۆست" مەزەندە دەکەن، بەداخەوە سەرەڕای لاوازی توانای کورد لەسەر سەکۆی ئێکس (X) کۆی گشتیی هەمیشەیی پێشکەش ناکات تاکو بزانین لەوێ چۆنە. بۆیە هەر ژمارەیەکی کۆکراوە کە هەموو پلاتفۆرمەکان لەخۆبگرێت، دەبێتە چەواشەکاری، بۆیە ئێمەش لێرەدا ئەو کارە ناکەین. دروستترین دەربڕین ئەوەیە کە بڵێین: بەڵگە گشتییەکانی تایبەت بە پلاتفۆرمەکان بە ڕوونی ئاماژە بە ئامادەیییەکی دیجیتاڵیی زەبەلاحی کوردی دەدەن، کە بەداخەوە بەهۆی پەرتەوازیەوە ئەم ئامادەییە سەرمایەگوزاری نەتەوەیی تێدانەکراوە.

٤.٢ لە ئامادەیی ڕواڵەتییەوە بۆ دروستکردنی کاریگەری
لە ڕووی ستراتیژییەوە، ئەم ئامادەییە گرنگی خۆی هەیە. دەریدەخات کە شوناسی کوردی پێشتر توانای گەڕان و بڵاوبوونەوەی خێرای ئۆنلاینی هەیە. بەڵام ئامادەیی بە تەنیا و بەبێ ستراتیژ کاریگەری دروستناکات. بەبێ هەماهەنگی، دەستڕاگەیشتنی میدیای دیجیتاڵی دەبێتەهۆی پەرتەوازەکردنی زیاتری پەیام و گێڕانەوەکان و ناتوانێت بە هەمان خێرایی گێڕانەوە یەکگرتووەکان گەورە بکات، ئەمەش بەزیانی وێنای نەتەوەیی کۆتایی دێت.

٥. بێ چەککردنی میدیایی و مرۆڤاندنەوەی وێنەی کورد
ئەو ئاڵنگارییەی ڕووبەڕووی نوێنەرایەتیکردنی وێنای کورد دەبێتەوە بەتەنیا پەرتەوازەیی نییە، بەڵکو چوارچێوەی قاڵبدراو و نەخوازراویشە (Stereotype). شوناسی کوردی لە میدیای نێودەوڵەتیدا زۆرجار تەنیا لە ڕێگەی نائارامیی و شەڕەوە دەبینرێت، لێرەدا ئەرکی میدیای نەتەوەییە کە ئەم ناوبانگە نەخوازراوانە پاکبکاتەوە و ئاسایشی ناوبانگی نەتەوەیی لەرێگەی مرۆڤاندنی پەیامەکانی نەتەوەکەوە بپارێزێت.

٥.١ ئەویدی و ناوبانگی جەنگاوەری باش
ڕوماڵکردنی بەرگریی سەربازیی کورد، بەتایبەتی لە کاتی شەڕی دژی داعش، سەرسامی و ناسینێکی جیهانیی لێ کەوتەوە. بەڵام لە هەمان کاتدا شوناسی کوردی خستە ناو چوارچێوەیەکی ئەمنییەوە. کوردەکان وەک شەڕڤانی ئازا ناسران، بەڵام مەرج نییە وەک کۆمەڵگەیەکی ئامادە و مەدەنی تەواو ناسرابن کە خاوەنی ڕەهەندی کولتووری، ڕۆشنبیری، مرۆڤدۆستانە و داهێنەرانە بن. ئەم کورتکردنەوەیە لە ڕووی ستراتیژییەوە شوناسی کورد زۆر سنورداردەکات. ئەو نەتەوەیەی تەنیا لە ڕێگەی ململانێوە دەناسرێت، لەوانەیە سۆزی کاتی بەدەست بهێنێت (رێک وەکو ئەوەی بەسەر کورددا هات)، رەنگە دوای جەنگ لە ناو گێڕانەوەکانی تایبەت بەناسەقامگیریدا گیربخوات و بەئاسانی نەتوانرێت ئەم وێنایە راستبکرێتەوە.

٥.٢ ستراتیژە دروستەکە: بێچەککردنی میدیایی
بەدەربڕێنی پرۆفیسۆر کاڵ، "بێچەککردنی میدیایی" (Media Disarmament) بە واتای تەسلیمبوون لە ململانێی گێڕانەوە میدیایەکاندا نایەت. بەڵکوو بە واتای ڕەتکردنەوەی وەڵامدانەوەی پڕوپاگەندە بە پڕوپاگەندەیەکی تر دێت. بە واتای هەڵبژاردنی ڕاستی، بەڵگە، پیشەییبوون و پەیوەندییکردنی ئاکارییانەیە لە جیاتی تۆڵەسەندنەوە یان زمانێکی زبرو نەشیاو. میدیای کوردی دەبێت بە دۆکیۆمێنت و بەڵگەنامە وەڵامی ئەو ستریۆتایپ یان چوارچێوە لەقاڵبدراوانە بداتەوە. دەبێت وێنەی گشتیی ژیانی کوردی فراوانتربکات بە خستنەڕووی چیرۆکەکانی دیرۆک، کولتوور، ئەدەبیات، ژینگەپارێزی، سەرکردایەتیی ژنان، پەروەردە، کارسازی و پێکەوەژیانی مەدەنی.

٦. بەرەو پەیامی یەکگرتوی میدیای کوردی
داهاتووی میدیای کوردی، رەنخنەگرتن نیە لە پەرتەوازەیی، بەڵکوو پێویستی بە دیدگایەکی دامەزراوەییی بونیادنەر هەیە. لەسەر بنەمای ئەم لێکۆڵینەوەیە، سێ کۆڵەکە پێشنیار دەکەین، کە دەتوانێت کاریگەری لەسەر نزیکبونەوە لە یەکگرتویی پەیامی میدیای کوردی هەبێت:

کۆڵەکەی یەکەم: کۆڕبەندی نیشتمانیی میدیای کوردی
بە پشتبەستن بەو پێشینانەی کە لەلایەن زانکۆی سلێمانی و ڕێکخراوی چاودێریی میدیای کوردی (CHMK) لە ساڵی ٢٠٢٥ خراونەتەروو، پێویستە مەکۆیەکی نیشتمانی دابمەزرێت. ئەم مەکۆیە نابێت وەک سانسۆر کار بکات، بەڵکوو دەبێت ببێتە "ئەنجومەنێکی هەماهەنگیکار" بۆ داڕشتنی کۆدێکی ئاکاری بۆ بەرپرسیارێتیی کاری میدیای نەتەوەیی و نیشتمانی.

کۆڵەکەی دووەم: دیپلۆماسیی فرەزمان
ئەگەر بڕیار بێت دیپلۆماسیی و ئاڵوگۆڕی کولتوریی کوردی بگاتە بینەرانی نەک تەنها کوردزمان، بەڵکوو عەرەب، فارس، تورک، ئەورووپی و خەڵکی جیهانیش بگرێتەوە، ئەوا دەبێت ناوەڕۆکی پەخش و وەشانی دیجیتاڵی بە شێوەیەکی بەرچاو بە زمانەکانی کوردی، عەرەبی، ئینگلیزی، تورکی و فارسی دەرکەوێت.

کۆڵەکەی سێیەم: تێکەڵکردنی ڕەوەندی کوردی (دیاسپۆرا)
دەبێت میدیای کوردی ڕەوەندی کوردی وەک باڵیۆز سەیر بکات و پێداویستییەکانیان بۆ دابین بکات بۆ ئەوەی چیرۆکی کورد لە وڵاتانی خانەخوێدا بە باشترین شێوە بگێڕنەوە.

٧. پێشنیازە ستراتیژییەکان بۆ ساڵی ٢٠٢٦ و دواتر:
١.٧ دەزگای بەدواداچوونی ڕاستییەکان: دروستکردنی دەستەیەکی نەتەوەیی بێلایەن بۆ پووچەڵکردنەوەی زانیارییە هەڵە و چەواشەکارییە هەرێمییەکان بە خێرایی و بە بەڵگەوە.
وەبەرهێنان لە ناوەڕۆکی نەرم: گواستنەوەی بەشێک لە بودجەی میدیایی لە بەرنامە سیاسییەکانەوە بۆ سینەمای ئاستبەرز، دۆکیۆمێنتاریی گەشتیاری و بەرنامەی کلتوری و هونەری جیاجیا کە مرۆڤدۆستی و میواندۆستیی کورد دەخەنە ڕوو.

٢.٧ گەیاندنی پشتئەستوور بە داتا: بەکارهێنانی زیرەکیی دەستکرد و شیکارییە پێشکەوتووەکان بۆ تێگەیشتن لەوەی جیهان لە چی دەگەڕێت سەبارەت بە کورد و ناوەڕۆکەکان بەداتاوە تۆکمەبکەن.

٣.٧ بەدامەزراوەییکردنی میدیای خزمەتگوزاریی گشتی: گۆڕینی لانی کەم یەک پەخشکاری گەورە لە مۆدێلی حزبییەوە بۆ مۆدێلێکی خزمەتگوزاریی گشتیی سەربەخۆ (هاوشێوەی BBC) بۆ بونیادنانی متمانەی نێودەوڵەتیی درێژخایەن.

٨. دەرەنجام: دەنگی نەتەوەیەک
میدیای کوردی لەسەر رێگەی وەرچەرخانێکی گرنگی مێژوویییە. لە ئێستادا خاوەنی توانای دەستڕاگەیشتنێکی بەرفراوان، ژێرخانێکی تەکنیکی پێشکەوتوو، ئامادەییی دامەزراوەیی و بینرانێکی دیجیتاڵیی فرەلایەنە. بەڵام توانا بە تەنیا کاریگەری دروستناکات. بەبێ هەماهەنگیی ستراتیژی، تەنانەت سیستەمە میدیاییە بەهێزەکانیش ناتوانن سەرکەوتوبن و بمێننەوە.

ئەم نوسینە پێداگری لەسەر ئەوە دەکات، کە پێویستە میدیای کوردی وەک ئامرازێکی سەرەکی بۆ دیپلۆماسیی کولتووری و ئاسایشی ناوبانگ دابڕێژرێتەوە. بە پشتبەستن بە ئەدەبیاتی هێزی نەرم، لەبری ئەوەی ڕێگە بدرێت تێڕوانینی جیهان لەسەر کورد تەنیا لە ڕێگەی ململانێ، شەڕ، یان ناسەقامگیریی هەرێمییەوە پێناسەبکرێت، دەتوانێت وێنەیەکی کامڵتر لەدۆزی کورد و هەلومەرجە سایسی و کلتوری و ژیاریەکانی پیشانبدات: نەتەوەیەک خاوەنی مێژوو، ئەدەب، خۆڕاگری، میواندۆستی، داهێنان و قووڵاییی کولتووریی بێت، زۆر ئاسانتر دەتوانێت پردی پەیوەندی لەگەڵ گەلاندا دروستبکات. ئەگەر بە شێوەیەکی جدی کاری لەسەر بکرێت، ستراتیژییەکی یەکگرتووی میدیای کوردی دەتوانێت ببێتە یەکێک لە گرنگترین ئامرازە بەردەستەکان بۆ براندسازیی نەتەوەییی کورد لە سەدەی بیست و یەکەمدا. بەکورتی ئەم هەوڵە یارمەتیی جیهان دەدات کورد وەک خۆی و بەدروستی بناسێت وەکچۆن هاوکاریش دەبێت تاکو کورد بە دەنگێکی ڕوونتر و زوڵالتر و یەکگرتووتر لە ڕووی نەتەوەیی و نیشتمانییەوە، لەگەڵ جیهان بدوێت.

سەرچاوەکان:

Anholt, S. (2007). Competitive Identity: The New Brand Management for Nations, Cities and Regions. Palgrave Macmillan.
Britannica. (2026). Kurd. Encyclopaedia Britannica.
Cass, P. (2017). Al Jazeera, a classic example of soft power. Pacific Journalism Review.
CHMK. (2025). The second CHMK national forum on media reform held at University of Sulaimani. Kurdish Media Watchdog Organization.
Cull, N. J. (2022). Public diplomacy and the road to reputational security: Analogue lessons from U.S. history for a digital age. Gates Forum / AidData.
IQ Hashtags. (2026). , Instagram hashtag analysis.
Kurdistan24. (2025, November 21). Kurdistan Region now home to 30 satellite and 128 local TV channels.
Middle East Institute. (2024, January 26). Partisan press: The dominance of party-backed media in Iraq’s Kurdistan Region.
Nye, J. S. (2004). Soft Power: The Means to Success in World Politics. PublicAffairs.
TikTok Creative Center. (2026). Creative Center: Keyword Insights for .
University College London & BBC World Service. (2025). Global reach, national impact: The soft power impact of the BBC World Service.

*چاودێری میدیایی و خاوەن بڕوانامەی ماستەر لە دیبلۆماسییەتی کولتووریی لە ئیتالیا

19/04/2026

تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان و کاریگەرییە سیاسییەکانی لەماستەرنامەیەکدا تاووتوێکران

چمک، سلێیمانی: «کاریگەریی تۆڕەکۆمەڵایەتییەکان لە پێکهێنانی هۆشیاری و بەشداری سیاسیی لە هەرێمی کوردستاندا»؛ ناونیشانی ماستەرنامەیەکە پێشکەش بە ئەنجوومەنی کۆلیجی زانستە مرۆڤایەتییەکانی لە زانکۆی سلێمانی کرا.

ئەو ماستەرنامەیە کە لەلایەن ڕووناک ڕەفیق حەمەئەمین ئامادەکراوە؛ ڕۆژی یەکشەممە (19ی نیسانی 2026) له‌ هۆڵی بەشی ڕاگەیاندن لەبەردەم سەرپەرشتیار و سەرۆک و ئەندامانی لیژنەی گفتوگۆدا: پ.ی.د.بەرهەم خالید ئەحمەد، پ.د.پاڤێ جەمیل ئەحمەد؛ پ.ی.د.کاوە ڕەزا محەمەد و پ.ی.د.کارزان محەمەد ئەحمەد گفتوگۆی ناونیشان و ناوەڕۆکەکەی کرا.

دوای سێ كاتژمێر له‌ گفتوگۆی ئه‌ندامانی لیژنه‌ و به‌رگریی توێژه‌ر و سه‌رپه‌رشتیار؛ «ماسته‌رنامه‌كه‌ په‌سه‌ند كرا.»

15/04/2026

لە ماستەرنامەیەکدا؛ ژیریی دەستکرد و ڕۆڵی لە کارلێکی جەماوەری میدیا نوێ-دا تاووتوێکرا

چمک، سلێیمانی: «ڕۆڵی زیرەکی دەستکرد لە پرۆسەی کۆمیونیکەیشن و کارلێکی وەرگر لە میدیای نوێدا»؛ ناونیشانی ماستەرنامەیەکە پێشکەش بە ئەنجوومەنی کۆلیجی زانستە مرۆڤایەتییەکانی لە زانکۆی سلێمانی کرا.

ئەو ماستەرنامەیە کە لەلایەن سیڤا محەمەد کاکەمحەمەد ئامادەکراوە؛ ڕۆژی چوارشەممە (15ی ئاداری 2026) له‌ هۆڵی بەشی ڕاگەیاندن لەبەردەم سەرپەرشتیار و سەرۆک و ئەندامانی لیژنەی گفتوگۆدا: پ.ی.د.بەرهەم خالید ئەحمەد، پ.د.فوئاد عەلی ئەحمەد؛ پ.ی.د.وریا ڕۆستەم محەمەد و پ.ی.د.هەتاو حەمەساڵح حسێن گفتوگۆی ناونیشان و ناوەڕۆکەکەی کرا.

دوای سێ كاتژمێر له‌ گفتوگۆی ئه‌ندامانی لیژنه‌ و به‌رگریی توێژه‌ر و سه‌رپه‌رشتیار؛ «ماسته‌رنامه‌كه‌ په‌سه‌ند كرا.»

13/04/2026

توێژینەوەی میدیایی و ناكارایی سەنتەرەكانی
https://chmk.org/ku/media-research-and-its-nonactive-centers/

09/04/2026

بەمزووانە ماستەرنامەی نەبەز ئەنوەر جەمال بەناونیشانی «ڕەنگدانەوەی سیاسەتی تایبەتمەندێتیی لە ماڵپەڕە ئەلکترۆنییە کوردییەکاندا» بڵاودەکاتەوە کە لەلایەن
پ.ی.د.شوان ئادەم ئەیڤەس لە بەشی تەکنیکی میدیا لە کۆلیژی تەکنیکی کارگێڕیی زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی سەرپەرشتییکراوە

31/03/2026

لەماستەرنامەیەکدا؛‌ ساختەهەواڵی سۆشیالمیدیا و لێکەوتەکانی لەسەر دڵەڕاوکێی سیاسیی تاووتوێکرا

چمک، سلێمانی: «لێکەوتەکانی ساختەهەواڵی سۆشیال میدیا لەسەر دڵەڕاوکێی سیاسی لەلای خوێندکارانی زانکۆ»؛ ناونیشانی ماستەرنامەیەکە پێشکەش بە ئەنجوومەنی کۆلیجی تەکنیکی کارگێڕیی زانکۆی پۆلیتەکنیکی سلێمانی کرا.

ئەو ماستەرنامەیە کە لەلایەن لەنجە ئیبراهیم مەحموود ئامادەکراوە؛ ڕۆژی سێشەممە (31ی ئاداری 2026) لەبەردەم سەرپەرشتیار و سەرۆک و ئەندامانی لیژنەی گفتوگۆدا: پ.ی.د.کارزان محەمەد ئەحمەد، پ.ی.د.باقر داود حسێن‌، پ.ی.د.کاوە عیزەدین عەبدولڕەحمان، پ.ی.د.هەتاو حەمەساڵح حسێن گفتوگۆی ناونیشان و ناوەڕۆکەکەی کرا.

دوای سێ كاتژمێر و نیو لە گفتوگۆی ئه‌ندامانی لیژنه‌ و به‌رگریی توێژه‌ر و سه‌رپه‌رشتیار؛ «ماسته‌رنامه‌كه‌ په‌سه‌ند كرا.»

30/03/2026

میدیا و ڕۆڵی لە بنیاتنانى ناسنامەى نیشتمانىی هەرێمى کوردستان لە ماستەرنامەیەکدا تاووتوێکرا

چمک، سلێیمانی: «ڕۆڵى میدیا لە بونیادنانى ناسنامەى نیشتمانى لە هەرێمى کوردستان: کوردستان٢٤ بەنمونە »؛ ناونیشانی ماستەرنامەیەکە پێشکەش بە ئەنجوومەنی کۆلیجی ئاداب لە زانکۆی سەلاحەدین کرا.

ئەو ماستەرنامەیە کە لەلایەن شەیما بایز حیدەر ئامادەکراوە؛ ڕۆژی دووشەممە (30ی ئاداری 2026) له‌ هۆڵی بەشی ڕاگەیاندن لەبەردەم سەرپەرشتیار و سەرۆک و ئەندامانی لیژنەی گفتوگۆدا: پ.د.سامان جەلال مەولود، پ.د.کاروان محەمەد حسێن؛ پ.ی.د.عەبدولسەمەد عەبدولقادر حسێن و پ.ی.د.شیلان یاسین خدر گفتوگۆی ناونیشان و ناوەڕۆکەکەی کرا.

دوای سێ كاتژمێر له‌ گفتوگۆی ئه‌ندامانی لیژنه‌ و به‌رگریی توێژه‌ر و سه‌رپه‌رشتیار؛ «ماسته‌رنامه‌كه‌ په‌سه‌ند كرا.»