فیدراسیۆنی ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەده نی

10/06/2026

ئەنجومەنی بەرێوەبردن، کۆبوونەوەی مانگانەی خۆی ئەنجامدا

-رۆژی ٩.-٦.-٢٠٢٦ ئەنجومەنی بەڕێوەبردنی فیدراسیۆنی ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی، لە ئۆفیسی ڕێکخراوی ئازادبوون، لە شاری سلێمانی کۆبوونەوەی مانگانەی خۆی بە ئامادەبوونی تەواوی ئەندامان و هەریەک لە بەڕێزان ( شۆڕش ئەمین و ڕووناک رەفیق) ئەندامانی ئەنجومەنی بەدواداچوون، سازکرد.

لە کۆبونەوەکەدا گفتوگۆ لەسەر چەند تەوەرێک کرا:
- پێداچوونەوە بە بڕیارەکانی کۆبوونەوەی پێشوو، تەواو کردنی ئەو ڕێکارانەی مابوون بگیرێنەبەر.
- بڕیاردان لەسەر داوای دوو ڕێکخراو کە داوای ئەندامێتیان پێشکەش بە فیدراسیۆن کردووە.
- تەواوکاری راهێنان و پرسی هەڵسەنگاندنی ناوخۆیی.
- پرسی چەمچەماڵ و ئامادەکاری بۆ چالاکییەکی فراوان لەسەر کێشەکانی ئەو سنوورە.

دوای گفتوگۆ، بڕیاری پێوست لە بارەی هەموو پرسەکان درا.

23/05/2026

پەیامێکی کراوە و هاوبەش بۆ

- ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
- یەکێتیی ئەورووپا
- سەرۆکایەتییەکانی هەرێمی کوردستان
- حزبەکان لە هەموو کوردستان
- ڕای گشتیی جیهانی

بەڕێزان..
ئێمەی گەلی کورد لە ناوچەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، یەکێك لە کۆنترین و ڕەسەنترین نەتەوەکانی سەر ئەم زەوییەین. مێژووی ئێمە تەنها چەند سەدەیەک نییە، بەڵکو ڕەگ و ڕیشەی ئێمە دەگەڕێتەوە بۆ هەزاران ساڵ پێش ئێستا، ئەو کاتەی مرۆڤایەتی لەم ناوچەیەدا یەکەمین هەنگاوەکانی شارستانیەتی ناوە. جوگرافیای کوردستانی گەورە، کە لە زنجیرە چیاکانی قەوقاز و بەرزاییەکانی ئازەربایجانەوە دەست پێ دەکات و بە ناو جەرگەی چیاکانی زاگرۆس و تۆرۆسدا تێدەپەڕێت تا دەگاتە پێدەشتەکانی حەمرین، و لە هەمەدان و تەبرێزەوە درێژ دەبێتەوە بۆ بەرزاییەکانی جۆلان و حەلەب و کەناراوەکانی دەریای ناوەڕاست، شاهیدی ئەوەیە کە ئێمە بەشێکی سەرەکی و بزوێنەری مێژووی ئەم ناوچەیە بووین. ئێمە هەمیشە وەک گەلێکی ئاشتیخواز شانبەشانی نەتەوەکانی دیکە ژیاوین و جێدەستی ئێمە بەسەر کۆی پڕۆسەی گەشەکردنی مرۆییەوە لە ڕووی زانستی، فەلسەفی، سیاسی و کۆمەڵایەتییەوە دیار و بەرچاوە.
گەلی کورد لە مێژووی نوێدا، بەتایبەتی دوای کۆتاییهاتنی جەنگی یەکەمی جیهانی، گەورەترین زوڵمی مێژوویی لێ کراوە. لەو کاتەی نەخشەی نوێی جیهان دادەڕێژرا و مافی بڕیاردانی چارەنووس بۆ زۆربەی نەتەوەکانی ناوچەکە دەستەبەر دەکرا، بەرژەوەندییە سیاسی و ئابوورییەکانی وڵاتانی زلهێز و هاوکێشە ئیقلیمییەکان بوونە ڕێگر لەوەی کورد ببێتە خاوەنی کیانی نێودەوڵەتی و دەوڵەتی سەربەخۆی خۆی. بەپێچەوانەوە، گەلی کورد وەک میراتی دەوڵەتی عوسمانی بەسەر چەند دەوڵەت-نەتەوەیەکی ناوچەکەدا دابەش کرا، کە زۆربەی ئەو دەوڵەتانە لەسەر بنەمای نەتەوەپەرستیی توندڕەو دامەزرابوون. لەو ساتەوە، ناسنامەی کوردی ڕووبەڕووی سڕینەوە بووەتەوە و هەمیشە وەک نەتەوەیەکی "پلە دوو" مامەڵەمان لەگەڵ کراوە. مافە سەرەتاییەکانمان لەسەر خاک و ئاوی خۆمان پێشێل کراوە. ژن، منداڵ، پیر و گەنجی ئێمە بوونەتە قوربانیی گرتن، ئەشکەنجەدان، زیندانیکردن و جینۆسایدە یەک لە دوای یەکەکان. بەکارهێنانی چەکی کیمیایی و کۆکوژ لە دژی خەڵکی سڤیلی ئێمە، پەڵەیەکی ڕەشە بە نێوچەوانی مێژووی مرۆڤایەتییەوە، کەچی زۆرجار وڵاتانی زلهێز لەپێناو پاراستنی بەرژەوەندییە کاتییەکانی خۆیان، چاویان لە ئاست ئەم هەموو تاوانانە داخستووە.
لە ململانێ سیاسییەکاندا، کورد هەمیشە وەک کارتی فشار یان وەک هاوپەیمانێکی کاتی بەکار هێنراوە. هەر کاتێک بەرژەوەندیی وڵاتانی مەزن وا پێویستی کردبێت، باسی مافەکانی مرۆڤ و دیموکراسییان بۆ کورد کردووە، بەڵام کاتێک ململانێکان کۆتاییان هاتووە، کورد وەک قوربانییەک لەبەردەم دەسەڵاتە ستەمکارەکاندا جێ هێڵدراوە. سەرەڕای ئەم هەموو ناپاکی و نادادییە، کورد هەرگیز نەبووەتە سەرچاوەی ترس و تیرۆر بۆ جیهان. بەپێچەوانەوە، ئێمە سەلماندوومانە کە هێزی هەرە کاریگەرین لە تێکشکاندنی توندڕەوی و تیرۆری نێودەوڵەتی. پێشمەرگە و شەڕڤانانی کورد لە جیاتی هەموو جیهان جەنگی داعشیان کرد و سنووریان بۆ تاریکی دانا، ئەمەش نیشانەی ئەوەیە کە کورد کلیلی چارەسەری ئاشتییانە و سەقامگیرییە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا.
لە کاتی زیادبوونی ئاڵۆزییەکانی نێوان (ئەمریکا-ئیسرائل-ئێران)، جارێکی دیکە گەلی کورد بووەوە بە قوربانیی سەرەکی. لە ڕووی ماددی، مەعنەوی، ئابووری و سیاسییەوە زۆرترین زیانمان بەرکەوت، لە کاتێکدا ئێمە وەک نەتەوە لایەنگیری هیچ جەمسەرێکی ئەو شەڕە نەبووین. ئەوەی ئازارەکەی دوو هێندە کرد، لێدوانەکانی (دۆناڵد ترەمپ، سەرۆکی ئەمریکا)یە. ناوبراو لە چەندین بۆنە و چاوپێکەوتندا بە شێوەیەکی دوور لە عورفی دیپلۆماسی و سیاسی، وەسفی کوردەکانی کرد. تۆمەتبارکردنی نەتەوەیەک کە ژمارەیان لە جیهاندا نزیکەی ١٠٠ ملیۆن کەسە، بەوەی کە "تەنها بۆ پارە شەڕ دەکەن" یان "چەکیان بردووە بۆ خۆیان"، سووکایەتییەکی گەورەیە بە مێژوو و قوربانییەکانی ئەم گەلە. ئەم جۆرە لێدوانانە لەسەر زاری سەرکردەی وڵاتێک کە خۆی بە پارێزەری دیموکراسی دەزانێت، زۆر مەترسیدارە.
ئەم جۆرە گشتاندنە لە قسەکردندا، تەنها سووکایەتی نییە، بەڵکو ڕێگەخۆشکردنە بۆ دوژمنانی کورد تا جارێکی دیکە دەستیان بۆ جینۆسایدکردنی ئێمە بچێتەوە. لە ڕووی یاسای نێودەوڵەتییەوە، ئەم گوتارانە پێشێلکردنی ڕوونی "ڕێککەوتننامەی نێودەوڵەتی بۆ نەهێشتنی هەموو شێوازەکانی جیاکاریی ڕەگەزی (ICERD)"ە. بەتایبەتی ماددەی چوارەمی ئەو ڕێککەوتننامەیە دەوڵەتان پابەند دەکات بە قەدەغەکردنی هەر جۆرە پڕوپاگەندەیەک کە سووکایەتی بە گرووپێکی ئیتنی بکات. هەروەها ئەمە پێشێلکردنی ماددەی ٢٠ی "پەیماننامەی نێودەوڵەتیی مافە مەدەنی و سیاسییەکان (ICCPR)"ە، کە هاندانی ڕق و کینەی نەتەوەیی بە تاوان دەناسێنێت. ناکرێت سەرۆکی وڵاتێکی وەک ئەمریکا، کە هاوپەیمانی سەربازیی ئێمە بووە لە دوای ٢٠٠٣ لە جەنگی عێراق و لە جەنگی دژی داعشدا، بەم شێوەیە مامەڵە لەگەڵ کەرامەتی نەتەوەیەکدا بکات. ئەگەر کێشەیەک لە ڕادەستکردنی چەک بە هێزێکی دیاریکراو هەبووە، پێویستە ناوی ئەو لایەنە بهێنرێت، نەک هەموو گەل تۆمەتبار بکرێت.
ئێمە وەک کۆمەڵێک ڕێکخراو و کەسایەتی لە هەرێمی کوردستان، هەمیشە هەوڵمان داوە بنەماکانی مافی مرۆڤ و دیموکراسی بچەسپێنین. بەردەوام ڕەخنەمان لە دەسەڵاتدارانی ناوخۆ گرتووە و داوای ڕێزگرتن لە یاسامان کردووە. بەڵام جێی داخە کە زلهێزەکان هەمیشە لەپێناو بەرژەوەندییەکانیان، پشتگیرییان لەو لایەنە سیاسییانە کردووە کە هۆکاری بێکاری، نادادی و بێمووچەیی خەڵکی کوردستانن. ئێمە لێرەدا نیگەرانیی قووڵی خۆمان لە ئاست بێدەنگیی حکومەتی هەرێمی کوردستان و حیزبە کوردییەکان دەردەبڕین. پێویست بوو ئەوان بە فەرمی و بە توندی وەڵامی ئەو تۆمەتانەی ترەمپیان بدایەتەوە، نەک بابەتەکە بۆ ململانێی ناوخۆیی و حیزبی بەکار بهێنن. بێدەنگی لە ئاست سووکایەتیکردن بە نەتەوە، نیشانەی لاوازیی سیاسی و بێباکی پێشاند دەدات بەرامبەر بە کەرامەتی نیشتمانی.
بۆیە ئێمە وەک نوێنەری بەشێک لە ڕای گشتیی کوردستان، ئەم داواکارییانە ئاڕاستە دەکەین:

یەکەم: پێویستە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لەسەر ئاستی باڵای دامەزراوەیی، داوای لێبوردن لە گەلی کورد بکات. ئەو ناوزڕاندن و بێڕێزییەی بەرامبەر بە کورد کراوە، پێویستە ڕاست بکرێتەوە و بە ڕوونی ئاماژە بەوە بکرێت کە کورد هاوبەشێکی ستراتیژی و گرنگی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتییە، نەک کۆمەڵێک "بەکرێگیراو".

دووەم: داوا لە حکومەتی هەرێمی کوردستان و سەرۆکایەتیی هەرێم دەکەین، لە ڕێگەی کەناڵە دیپلۆماسییەکانەوە هەڵوێستێکی فەرمی و جدییان هەبێت. ناکرێت لە ئاست سووکایەتیکردن بە شکۆی نەتەوەیی بێدەنگ بن.

سێیەم: داوا لە هەموو لایەنە سیاسییەکانی هەر چوار پارچەی کوردستان دەکەین، بێدەنگی بشکێنن و یەکدەنگ بن لە دژی هەر جۆرە گوتارێکی ڕەگەزپەرستانە کە دژی کورد بەکار دەهێنرێت. پێویستە بەرژەوەندیی باڵای نەتەوەیی بخەنە سەرووی بەرژەوەندیی حیزبی.

چوارەم: داوا لە وڵاتانی ئەورووپا، ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان و ئەو کەسایەتییە جیهانییانە دەکەین کە دۆستی کوردن، بێنە دەنگ. بێدەنگی لە ئاست تاوانبارکردنی میللەتێکی ستەملێکراو، دەبێتە هۆی شەرعیەتدان بە زوڵمی زیاتر. ئێمە داوا دەکەین ڕێز لە مێژوو و قوربانییەکانی کورد بگیرێت و وەک نەتەوەیەکی خاوەن ماف مامەڵەمان لەگەڵ بکرێت.

ئەم پەیامە دەنگی هەزاران مرۆڤی خەمخۆر و ئازادیخوازە کە دەیانەوێت ڕاستییەکان بگاتە جیهان. ئێمە چاوەڕێی وەڵامی جدی و کردەیی لە لایەنە پەیوەندیدارەکان دەکەین تاوەکو چیتر کەرامەتی نەتەوەیەک نەبێتە قوربانیی یارییە سیاسییەکانی سەرکردە بێباکەکان.

فیدراسیۆنی ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی
٢٣ ئایاری ٢٠٢٦

21/05/2026

19/05/2026

ئەنجامدەرانی ئەشکەنجە سەر بەھەر ھێزێکی ئەمنی و سەربازی بن وەک(دژە تیرۆر ، ئاسایش ، کۆماندۆ ، زێرەڤانی ، پێشمەرگە ، پاسەوانی سنوور، پۆلیس ..... )و لە ھەر پلەو پۆستێکدا بن پێویستە لێپرسینەوە و ڕێکاری یاساییان لە دژ بگیرێتەبەر وەک تۆمەتبار و هیچ جۆرە پارێزبەندییەک (حصانة) ڕێگر نابێت لەبەردەم یاسادا بەپێی مادەی ٣٣٣ لە یاسای سزادان لێکۆڵینەوەیان لەگەڵدا ئەنجام بدرێت و دادگایی بکرێن.

19/05/2026

٥٠ خێزانی ھەڵەبجە بێ بەش دەکرێن لە قەرەبوو کردنەوە.

..

هەندێک خێزان ئاوارەبوون و مافی قەرەبووکردنەوەیان ھەیە، هەندێکی دیکەش سودمەند بوون و قەرەبووەکەیان وەرگرتووە، لێرەدا ئێمە تەنها باس لە شێوازی قەرەبووکردنەوەکە دەکەین .

بە گوێرەی ڕاپۆرتی ژمارە ١١٥ی دیوانی چاودێری دارایی لە ڕێکەوتی ٢٠١٥/٥/٥ سەبارەت بە دۆسیەی ٤٠٢ خێزان لە سنوری پارێزگای سلێمانی کە ئاوارەی ووڵاتی ئێران بوون .

بە گوێرەی ڕاپۆرتەکە ئەو خێزانانە قەرەبوو دەکرێنەوە کە لە ساڵانی (١٩٧٥-١٩٩١) ئاوارەی ووڵاتی ئێران بوون و دوای ئەو بەروارە گەڕاونەتەوە.

ھەر بە گوێرەی ڕاپۆرتەکەی دیوانی چاودێری دارایی لە قۆناغی ٣ی پرۆسەی قەرەبووکردنەوەکەدا ٢١٩ چەکی قەرەبووکردنەوە ئامادە کراوە، بە مەبەستی دابەشکردنی بەسەر ئاوارە گەڕاوەکاندا، پاش ئەوەی دۆسیەی ئەو خێزانانە لە لایەن بەڕێوبەرایەتی کۆچ و کۆچبەرانی سلێمانییەوە ڕەوانەی نوسینگەی کۆچ وکۆچبەران لە ھەولێر کراوە و لە فلتەری لیژنەکانی بەدواداچوون و قەرەبووکردنەوە دەرچوون، بەڵام بە نوسراوێکی دەست نوسی بریکاری وەزارەتی ناوخۆ دۆسیەی (٥٠) پەنجا خێزانی هەڵەبجەیی لادەبرێن و دۆسیەیِ دیکە دەخریتە شوێنیان؛ لەسەر بەرپرسیارێتی بەڕێوبەرایەتی کۆچ و کۆچبەرانی سلێمانی لە کاتی بوونی ھەر کەموکورتییەک و ناتەواوییەک لە بەڵگە و دۆکیۆمێنتەکان، پاش ووردبینی کردنی دۆسیەکان کەم وکورتی و ناتەواویەکی زۆر لە دۆسیەکانیان ‌بەدی کراوە، لە چەند خاڵێک خراوەتە ڕوو :

١-ھەندێک لەو خێزانانەی قەرەبوو کراونەتەوە ھیچ بەڵگە و دۆکیۆمێنتێک لە دۆسیەکانیاندا نەبووە کە بیسەلمێنێت ئاوارەبوون، تەنھا لەسەر پشتگیری بەڕێوبەرایەتی کۆچ و کۆچبەرانی سلێمانی قەرەبوو کراونەتەوە، ھەرچەندە لە لایەن لیژنەی قەرەبوو لە نوسینگەی کۆچ و کۆچبەران لە ھەولێر ئەو دۆسێیانە بە ڕەد کراوە گەڕاونەتەوە.

٢- ھەندێک لەو خێزانانە ساڵی گەڕانەوەیان دوای ساڵی ١٩٩١ بەڵام لەسەر دۆسییەکانیان دەستکاری بەرواری گەڕانەوە کراوەو ساڵی گەڕانەوەیان کراوە بە ١٩٩١، ئەوەش بەمەستی پێشخستنی مامەڵەکەیان.

٣- قەرەبووکردنەوە لەسەر بنەمای زنجیرەیی ساڵ بووە، واتە ھەموو ئەوانەی ساڵی ١٩٩١ گەڕاونەتەوە پێویستە قەرەبوو بکرێنەوە دواتر قەرەبووی ئەوانە بکرێتەوە ساڵی ١٩٩٢ گەڕاونەتەوە .

ھەر لە ڕاپۆرتەکەی دیوانی چاودێری دارایی بە ووردی ناوەکانی ھێناوە و باسی دۆسیەکان و کەموو کورتیەکانی کردوە.

رێکخراوی ھەڵوێست بەردەوام دەبێت لەسەر ئەم دۆسییە....

17. 5. 2026

18/05/2026

کەرامەتی مرۆڤ ھێڵی سوورە... ئەشکەنجەدان تا ئاستی لەناوبردنی جەستەیی و دەروونی
ئەومامەڵەیەی لە پشت دەرگا داخراوەکانی ھەندێک لە ناوەندەکانی دەستبەسەرکردندا ڕوودەدات، نەک ھەر پێشێلکردنی یاسایە، بەڵکو داماڵینی تەواوی مرۆڤایەتییە. کاتێک تۆمەتبارێک یان دەستگیرکراوێک ڕووبەڕووی ئەشکەنجەیەکی دڕندانە و ڕێکخراو دەبێتەوە کە دەگاتە ئاستی شێواندنی جەستەیی و دەروونی ، ئێمە چیتر لەبەردەم جێبەجێکردنی یاسادا نین، بەڵکو لەبەردەم تاوانێکی دژی مرۆڤایەتین.پێویستە دامودەزگای دادوەری لە کاتی بوونی ھەر بانگەشەیەکی ئەشکەنجەدان یاخود ھەڕەشە کردن دەستبەجێ لێکۆڵینەوەیەکی ورد و شیاو بە پەلە ئەنجام بدات بۆ گەیشتن بە دادپەروەری، چونکە ئەشکەنجەدان بەھەموو شێوەکانیەوە(جەستەیی و دەروونی) بەپێی یاسا نیودەوڵەتی و ناوخۆییەکان تاوانێکی گەورەیە، وە ھیچ پاساوێک نییە بۆ ئەشکەنجەدان تەنانەت لەخراپی بارودۆخی ئەمنی و جەنگیش.
ڕێکخراوی DHRD
١٧ی ئایار ٢٠٢٦

09/05/2026

گفتوگۆی فیدراسیۆن و چالاکوانانی چەمچەماڵ

ئەمڕۆ شەمە ٩ی ئایاری ٢٠٢٦، لە ئۆفیسی ڕێکخراوی ئاران، بەشی دووەمی کارەکانی فیدراسیۆن بەڕێوەچوو، کە تایبەت بوو بە سازدانی گفتوگۆیەک لەگەڵ چەند چالاکوانێکی چەمچەماڵ، لەسەر دۆخی خزمەتگوزارییەکان و رەوشی دوای ڕووداوی لافاوەکەی چەمچەماڵ.
ئامادەبوان بە وردی باسیان لە بارودۆخی چەمچەماڵ لە ڕووی خزمەتگوزاری و هەنگاوەکانی ئاسایی بونەوەی باری شارەکە دوای ئەو کارەساتە گەورەیەی بەهۆی لافاوەکەی مانگی کانوونی یەکەمی ساڵی رابردوو بەسەریدا هات کرد.

ئەندامانی فیدراسیۆن بە وردی گوێبیستی چالاکوانان بوون و پاش گفتوگۆ و ڕا گۆڕێنەوە، هەردوو لا هاوڕابوون لەسەر ئەوەی کە هەرچی زووە ئەو رێوشوێنانەی بۆ ڕێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی لافاو گیراونەتەوە بەر تەواو بکرێن و ئەو هاوکاریانەی بۆ چەمچەماڵ کۆکراونەتەوە بۆ بواری گرنگی شارەکە خەرج بکرێن.
ئەندامانی فیدراسیۆن چالاکوانانیان دڵنیاکردەوە کە ئەوان بە تەنیانین، بەڵکو فیدراسیۆن و چالاکوانانی شارەکانی دیکەش دەنگیان دەخەنە پاڵ دەنگیان و هەموو بە یەک دەنگ بەرگری لە مافە مەدەنیەکانی خەڵک دەکەین.
هەردوولا ڕێککەوتن لەسەر ئەوەی لە ماوەکانی داهاتوودا چالاکی هاوبەشی بەرفراوان بۆ گفتوگۆکردن لەسەر رەوشی چەمچەماڵ و ناوچەکانی تر ئەنجام بدەن و وەک یەک تیم کار بکەن.

09/05/2026

ئەنجومەنی گشتی کۆبوونەوەی ئاسایی وەرزی ئەنجام دەدات

ئەمڕۆ شەمە، ٩ی ئایاری ٢٠٢٦، ئەنجومەنی گشتی فیدراسیۆنی ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی بە ئامادەبوونی زۆرینەی ئەندامەکانی، لە ئۆفیسی ڕێکخراوی ئاران بۆ پەرەپێدانی کلتوری مەدەنی لە شاری چەمچەماڵ کۆبوونەوەی وەرزی ئەنجامدا.

کۆبوونەوەکە هاوکات بوو لەگەڵ تێپەڕبوونی یەک ساڵ بەسەر بەستنی دوا کۆنفرانسی فیدراسیۆن کە مانگی ئایاری ساڵی رابردوو بەسترا و تیایدا پەیکەری نویێ فیدراسیۆن هەڵبژێردرا.

لە کۆبوونەوەکەدا، گفتوگۆ کرا لەسەر ئەنجامی دوو قۆناغی خۆهەڵسەنگاندن کرا، کە فیدراسیۆن پێش ماوەیەک بۆ دەرکەوتنی ئاستی کارایی ئەندامەکانی ئەنجامی دا.

هەر لە کۆبوونەوەکەدا پێداچوونەوەکرا بە فۆڕمی هەڵسەنگاندن و سەرنجەکان ئاڕاستەی بەشی تایبەتمەندکرا.

08/05/2026

05/05/2026

ئەم بەڵێنەش وا دەرنەچوو!

لای ھەمووان ڕوونە داواکاری خەڵکی ھەڵەبجە لە دوای بە پارێزگابوونی شارەکە، کردنەوەی خاڵی سنوری سازان و بە فەرمی ناساندنییەتی وەک مەرزێکی نیودەوڵەتی، بۆ ئەم پرسەش لە ساڵی ٢٠١٥ وە ھەوڵەکان لەسەر ئاستی پەرلەمانی کوردستان و حکومەتی ھەرێمی کوردستان و ئەنجومەنی نوێنەرانی عیراق و حکومەتی عیراق چڕکراونەتەوە.

دوای چەندین ھەوڵ و سەردانی دەیان شاند تا ڕادەیەک کۆدەنگییەک دروست بوو، چ لەلایەن کۆماری ئیسلامی ئێرانەوە، چ لە لایەن بەرپرسانی حکومەتی عیراقەوە، ھەر بۆییە لە ڕێکەوتی ٢٠١٩/٨/١٠ حکومەتی ئێران ڕەزامەندی دا لەسەر چاککردن و بەستنی پردی سازان، دواتر و لە ڕێکەوتی ٢٠٢١/٨/٢٥ حکومەتی عیراق ڕەزامەندیدا لەسەر کردنەوەی مەرزەکە و لەسەر بوجەی پەرەپێدانی پارێزگاکان بوجەیەکی تایبەت دابینکرا بۆ دروستکردنی پردەکە و ڕێگاکەی.

پاشان لە ڕێکەوتی ٢٠٢٣/٩/٤ مەرزی سازان وەک ھەشتەمین دەروازەی سنوری ھەرێمی کوردستان لە لایەن بەڕێز (محمد شیاع سودانی) سەرۆک وەزیرانی عیراق ناسێندرا .

پاشان لە رێکەوتی ٢٠٢٤/٤/٢٦ پارێزگاری ھەڵەبجە (نوخشە ناصیح) لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەنوسیدا بە ئامادەبوونی پارێزگاری کرماشان ڕایگەیاند لە مانگی پێنج یان زووتردا بەردی بناغەی ئەو پرۆژەیە دادەنرێت، بەڵام دوای پێنج مانگ لە قسەکانی پارێزگاری ھەڵەبجە لە بەردەم کەناڵەکانی ڕاگەیاندندا، حکومەتی ھەرێمی کوردستان ئاماژەی بەوەدا مەرزی سازان دەناسێنین، بێئاگا لەوەی حکومەتەکانی ھەرێم و عیراق ناساندویانە و بودجەی پرۆژەکەش لە ساڵانی ڕابردوو ڕەزامەندی لەسەر دراوە.

لە کۆتایدا دەتوانین بڵێین کۆنگرە ڕۆژنامە نوسیەکان و لێدوان و بەڵێنەکان، ھەموویان تەواوبوون ئەوەی وەک خۆی ماوە و دەستکاری نەکراوە پرد و ڕێگای سازانە.

4. 5. 2026