24/03/2026
24 Mas :JOUNEN MONDYAL LIT KONT TIBÈKILOZ
24 Mas, Jounen mondyal lit kont tibèkiloz.
Chak 24 mas, lemonn antye selebre Jounen mondyal lit kont tibèkiloz. Dat sa a ki fè referans ak doktè Robert Koch ki te dekouvri bakteri ki bay maladi sa nan ane 1882.
Se yon jounen ki sèvi pou sansibilize popilasyon an sou maladi sa a ki toujou reprezante yon gwo pwoblèm sante piblik, sitou nan peyi yo fè pòv yo.
Kisa tibèkiloz la ye, ki kòz ak konsekans li?
Tibèkiloz se yon maladi ki pwodwi enfeksyon moun pran nan yon bakteri yo rele "Mycobacterium tuberculosis". Li transmèt fasil nan lè a, lè yon moun ki enfekte ap touse, pale oswa etènye.
Kèk faktè ki fasilite pwopagasyon li se :*
1- Povrete;
2- Malnitrisyon;
3- Viv kole kole (twòp moun nan menm espas);
4- Difikilte pou jwenn swen sante.
Se yon maladi ki genyen grav Konsekans tankou :
1- Devlòpman lòt maladi nan poumon ki ka detui respirasyon;
2- Pèt pwa ak feblès;
3- Mete sou kote nan sosyete a moun ki soufri maladi sa;
4- Lanmò si pa gen swen sante ak tretman.
An Ayiti, tibèkiloz la lye anpil ak enjistis sosyal, feblès sistèm sante a ak iresponsabilite leta ki dwe garanti manje tout sitwayen l.
Prekosyon ak tretman.
Pou evite maladi sa a, dwe genyen kèk mezi tankou :
1- Fè depistaj bonè;
2- Pran vaksen BCG;
3- Amelyore kondisyon lavi;
4- Mete mask si gen tous ki dire lontan.
Gen tretman pou tibèkiloz, e li efikas si moun nan swiv li byen. Tretman an dire plizyè mwa ak antibyotik.
Si moun nan pa fini tretman an, maladi a ka vin pi grav e reziste ak medikaman.
Responsablite Leta
Lit kont tibèkiloz pa dwe rete sèlman sou zepòl patikilye yo. Leta gen gwo responsablite tankou :
1- Bay aksè gratis pou tès ak tretman;
2- Ranfòse lopital ak sant sante;
3- Fòme pèsonèl medikal;
4- Pran responsabilite politik yo ak nen nan figi pou garanti souverènte peyi a, pou garanti souverènte alimantè;
5- Aplike bon politik prevansyon.
Nan yon vizyon pwogresis, sante se yon dwa pou tout moun, li pa dwe yon privilèj pou kèk endividi.
Jounen mondyal tibèkiloz la raple nou maladi sa a pa sèlman yon kesyon medikal, men tou yon pwoblèm sosyal ak politik.
Toutotan gen inegalite ak move kondisyon lavi, tibèkiloz ap kontinye fè dega.
Se pou sa, lit la dwe travèse chanjman sosyete, pou jistis sosyal, aksè egal pou tout moun jwenn swen sante ak diyite .
Sergeline NAZULUS Enfimyè Lisansye
Miltan feminis Angaje.