30/11/2025
Κοινωνική και Κυκλική Οικονομία –
Η Επαγγελματική Κατάρτιση και η Δια Βίου Μάθηση ως μοχλοί της δίκαιης μετάβασης.
Εισήγηση του Προέδρου της ΠΑΣΕ ΚΑΛΟ στο συνέδριο του ΕΛΣΕΚΕΚ.
https://drive.google.com/file/d/1v9VhcmOO2bwBSwGeVreO_d2PwhwYyXN-/view?usp=sharing
-Εισαγωγή – Το πλαίσιο και η πρόκληση
Η εποχή μας βρίσκεται μπροστά σε μια μεγάλη πρόκληση: να περάσουμε από το μοντέλο της γραμμικής ανάπτυξης σε ένα μοντέλο βιώσιμης, δίκαιης και συμμετοχικής οικονομίας.
Η υπερεκμετάλλευση των πόρων, η ενεργειακή κρίση και οι κοινωνικές ανισότητες μας υποχρεώνουν να επανεξετάσουμε πώς παράγουμε, πώς καταναλώνουμε και κυρίως πώς εκπαιδεύουμε τους ανθρώπους που θα οδηγήσουν αυτή τη μετάβαση.
Σε αυτό το πλαίσιο, η Κοινωνική Οικονομία και η Κυκλική Οικονομία αποτελούν δύο άξονες του ίδιου οράματος: μιας οικονομίας που δημιουργεί αξία χωρίς να εξαντλεί τους ανθρώπους και τους φυσικούς πόρους.
Για να λειτουργήσει αυτή η αλλαγή, χρειαζόμαστε εκπαίδευση, επαγγελματική κατάρτιση και δια βίου μάθηση.
-Κοινωνική και Κυκλική Οικονομία – δύο αλληλένδετα μοντέλα
Η κοινωνική οικονομία στηρίζεται στις αρχές της αλληλεγγύης, της συμμετοχής και της επανεπένδυσης των κερδών στην κοινότητα.
Η κυκλική οικονομία στοχεύει στη διατήρηση της αξίας των προϊόντων και των υλικών μέσα στον χρόνο, μέσα από επαναχρησιμοποίηση, επισκευή και ανακύκλωση.
Οι δύο αυτές λογικές συναντώνται φυσικά. Οι φορείς της κοινωνικής οικονομίας εφαρμόζουν στην πράξη τις αρχές της κυκλικής οικονομίας: δημιουργούν εργαστήρια επισκευής, μονάδες επαναχρησιμοποίησης και τοπικά δίκτυα πράσινης παραγωγής.
Όπως τονίζει και ο ΟΟΣΑ, η κοινωνική οικονομία μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στους περιβαλλοντικούς στόχους και την κοινωνική ενσωμάτωση, προσφέροντας λύσεις που συνδυάζουν καινοτομία, βιωσιμότητα και απασχόληση.
-Η Εθνική Στρατηγική για την Κυκλική Οικονομία (ΕΣΚΟ)
Η ελληνική Εθνική Στρατηγική για την Κυκλική Οικονομία (ΕΣΚΟ) αναγνωρίζει ότι η εκπαίδευση και η επαγγελματική κατάρτιση είναι βασικά εργαλεία για την πράσινη μετάβαση. Προβλέπει τη δημιουργία Εθνικού Πλαισίου Δεξιοτήτων Κυκλικής Οικονομίας με νέες ειδικότητες όπως:
Τεχνικός Κυκλικής Παραγωγής, Διαχειριστής Ενεργειακών και Υλικών Πόρων, Σύμβουλος Κυκλικής Επιχειρηματικότητας, Ειδικός Επαναχρησιμοποίησης και Συντονιστής Βιομηχανικής Συμβίωσης
(clusters, πάρκα καινοτομίας, εκκολαπτήρια επιχειρήσεων, πλατφόρμες ανταλλαγής γνώσης-πληροφορίας).
Η στρατηγική προωθεί προγράμματα κατάρτισης και πρακτικής άσκησης για ανέργους, εργαζόμενους και κοινωνικές επιχειρήσεις, καθώς και πιστοποιήσεις επαγγελματικών ικανοτήτων σύμφωνα με το ISO 17024.
-Η Ευρωπαϊκή Διάσταση – EVTA και Πράσινες Δεξιότητες
Η European Vocational Training Association (EVTA) συνδέει παρόχους επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης σε όλη την Ευρώπη και προωθεί την πράσινη, κοινωνική και ψηφιακή μετάβαση.
Προτείνει πρωτοβουλίες που μπορούν να αξιοποιηθούν και στην Ελλάδα:
· σεμινάρια για την εισαγωγή στην κυκλική οικονομία,
· μικροπιστοποιήσεις για πράσινες δεξιότητες,
· προγράμματα κοινωνικής επιχειρηματικότητας και
· study-visits σε Κέντρα Αριστείας.
Η συνεργασία με την EVTA μπορεί να ενισχύσει την υλοποίηση ενός Εθνικού Πλαισίου Δεξιοτήτων Κυκλικής Οικονομίας και να συνδέσει τους ελληνικούς φορείς με το ευρωπαϊκό οικοσύστημα εκπαίδευσης.
-Συμπέρασμα – Κάλεσμα σε συνεργασία
Η κοινωνική και η κυκλική οικονομία δεν είναι θεωρητικά μοντέλα. Είναι εργαλεία αλλαγής που συνδέουν την ανάπτυξη με τη δικαιοσύνη, την παραγωγή με τη γνώση και την οικονομία με τον άνθρωπο.
Η επαγγελματική κατάρτιση και η δια βίου μάθηση είναι οι μηχανισμοί που μετατρέπουν αυτή τη φιλοσοφία σε πράξη.
Αν ενώσουμε τις δυνάμεις μας – δημόσιοι φορείς, πανεπιστήμια, κοινωνικές επιχειρήσεις και δίκτυα εκπαίδευσης – μπορούμε να διαμορφώσουμε ένα νέο παράδειγμα:
μια Κυκλική Κοινωνική - Οικονομία με κέντρο τον άνθρωπο και οδηγό τη γνώση.