06/02/2026
რატომ შეუძლია ბავშვს სიმღერა, მაგრამ არ შეუძლია მიზანმიმართული საუბარი?
იმიტომ, რომ სიმღერა არ არის „ლაპარაკი“, ის არის ავტომატური ენობრივი მოქმედება.
იცოდით, რომ სიმღერა და საუბარი ტვინში სხვადასხვა გზებით მუშავდება?
ბავშვი შეიძლება მღეროდეს სუფთად და ზეპირად იცოდეს ტექსტი, მაგრამ ვერ თქვას „წყალი მინდა“. ეს მიგვანიშნებს, რომ ბავშვის მიერ სიმღერის შესრულება არ ნიშნავს, რომ მეტყველება სრულად განვითარებულია. სიმღერა და მიზანმიმართული საუბარი ტვინში სხვადასხვა ნეირონულ ქსელებზეა დამოკიდებული.
არსებობს რეცეპტული და ექსპრესიული მეტყველება,
რეცეპტული მეტყველებაა გაგება, ხოლო ექსპრესიული მეტყველებაა გამოთქმა.
გაგებააა, როდესაც ესმის რას ნიშნავს გაგონილი სიტყვა, რას ეუბნებიან, ასრულებს ინსტრუქციას. ხოლო როდესაც ექსპრესიული მეტყველება ჩამორჩენილია ან დარღვეული, აქ ბავშვს შეიძლება ესმოდეს სიტყვები, იცოდეს მათი მნიშვნელობა, მაგრამ ვერ ახერხებდეს მიზანმიმართულ წარმოთქმას.
უფრო მარტივად რომ იყოს გასაგები, ბავშვს შეიძლება ჰქონდეს კარგი რეცეპტული მეტყველება, ანუ ესმოდეს, რა არის „წყალი“, იცოდეს რას ნიშნავს სიტყვა „მინდა“, მაგრამ მოწყურების შემთხვევაში, ვერ თქვას ორი გადაბმული სიტყვა „წყალი მინდა“.ეს უკვე არის ექსპრესიული მეტყველება, გამოთქმა, სიტყვის შერჩევა, ბგერების სწორად ორგანიზება, მიზანმიმართული წარმოთქმა, სადაც ჩნდება სირთულე: სიტყვა უნდა შეირჩეს და ითქვას სწორ დროს, რომელიც უნდა იყოს კონკრეტული მიზნისთვის (მაგ; „მინდა წყალი“)
ეს ბევრად უფრო რთული ნეირომოტორული პროცესია!
ჩნდება კითვა: რატომ არის სიმღერა „ადვილი“,ხოლო საუბარი „რთული“?
პასუხი: სიმღერა მუშაობს სხვანაირად:
მას აქვს რიტმი და სტრუქტურა
სიმღერის სიტყვები მოდის ავტომატურად, მეხსიერებიდან
სიმღერაში, დამახსოვრებული სიტყვები ნაკლებად მოითხოვს სპონტანურ დაგეგმვას
ხშირად აქტიურდება მარჯვენა ნახევარსფერო, რომელიც მეტყველების კლასიკურ ზონებთან ნაკლებად არის დაკავშირებული
ეს კი ნიშნავს, რომ ბავშვი კი არ “იგონებს” სიტყვას, არამედ ის უბრალოდ გონებაში „რთავს“ უკვე ცნობილ მელოდიას/ტექსტს.
აი აქ კი ვრთავთ მუსიკის როლს
