Ubuntu News

15/02/2026

Is Ethiopia ready for the $1.6B "Health Sovereignty" transition? 🇪🇹

The landmark U.S.-Ethiopia Health MOU marks a historic shift toward national ownership. By moving from NGO-led aid to a Government-to-Government model, Ethiopia is taking the wheel of its own health future.

While this $1.616 billion commitment is a major vote of confidence, the "Age of Ownership" requires strategic focus on three pillars:

👉🏾Fiscal Resilience: Managing co-investment amidst macroeconomic shifts.
👉🏾Digital Stewardship: Protecting patient privacy during rapid modernization.
👉🏾Biological Equity: Aligning data sharing with global benefit standards.

This transition is a testament to our national maturity. Now, we must ensure the implementation is as strong as the vision.

Read the full "Ubuntu Roadmap" on Substack: https://open.substack.com/pub/mohammedmararsa/p/the-age-of-ownership-ethiopia-graduates

*F

A Ubuntu News Special Report

13/02/2026

Africa’s leaders met in Addis Ababa under banners of unity.
But are we leading events, hedging risks, or quietly drifting?

My latest reflection on the African Union Summit — themes, tensions, and the real test of leadership.

👉

Themes, tensions, and the African Union’s test of leadership in a fractured world

12/02/2026

ቢትኮይን (Bitcoin) በወራት ውስጥ ግማሽ ዋጋውን አጣ፤ ከ126,000 ዶላር ወደ 67,000 ዶላር አሽቆለቆለ

Ubuntu News | ሐሙስ የካቲት 5፣ 2018 ዓ.ም.

በዓለም አቀፍ ገበያ ወርቅ በታሪክ ከፍተኛውን ዋጋ ሲያስመዘግብ፣ በተቃራኒው "ዲጂታል ወርቅ" ተብሎ የሚጠራው ቢትኮይን (Bitcoin) ባለፉት ወራት ከፍተኛ የሆነ የዋጋ መውደቅ አሳይቷል። የዓለማችን ቀዳሚው ክሪፕቶከረንሲ ባለፈው ጥቅምት ወር (October 2025) አስመዝግቦት ከነበረው የ126,000 ዶላር ታሪካዊ ጣራ፣ በአሁኑ ሰዓት ከግማሽ በላይ በመቀነስ ከ67,000 ዶላር በታች እየተገበያየ ይገኛል።
ይህ የገበያ መዋዠቅ ለምን ተከሰተ? ለኢትዮጵያ ኢኮኖሚስ ምን ትርጉም አለው?

1. ከ"ዲጂታል" ወደ "ተጨባጭ" ሀብት የተደረገ ሽሽት

የአሜሪካ የ10 ዓመት የገንዘብ ኖት (Treasury Yields) ወለድ መጨመር እና የዶላር የመግዛት አቅም መጠናከር፣ ባለሀብቶች እንደ ቢትኮይን ካሉ ከፍተኛ ተለዋዋጭነት ካላቸው ንብረቶች (Risk Assets) እንዲወጡ ገፋፍቷቸዋል። የዓለም ገበያ አዝማሚያ እንደሚያሳየው፣ ባለሀብቶች በቴክኖሎጂ ላይ የተመሰረተ ግምት (Speculation) ከመውሰድ ይልቅ፣ ተጨባጭ ዋጋ ወዳለው ወርቅ (Physical Gold) ፊታቸውን አዙረዋል። ይህም ኢትዮጵያ የወርቅ ምርቷን ለዓለም ገበያ የምታቀርብ ሀገር እንደመሆኗ፣ የወርቅ ገበያው ከዲጂታል ገንዘብ የበለጠ አስተማማኝ መሆኑን ያረጋገጠ ኩነት ሆኗል።

2. በኢትዮጵያ የ"ዳታ ማይኒንግ" ዘርፍ ላይ ያለው ተፅዕኖ

ኢትዮጵያ በቅርቡ የኤሌክትሪክ ኃይልን ለውጭ ኩባንያዎች በመሸጥ ለ"ቢትኮይን ማይኒንግ" (Bitcoin Mining) ምቹ ሁኔታ መፍጠሯ ይታወቃል። ይሁንና የቢትኮይን ዋጋ ከከፍተኛው ጣራ በግማሽ መቀነሱ፣ በዚህ ዘርፍ ላይ የተሰማሩ ኩባንያዎችን ትርፋማነት (Profitability) ጥያቄ ምልክት ውስጥ ሊከት ይችላል። ዋጋው በወረደ ቁጥር እነዚህ ኩባንያዎች ለኢትዮጵያ መንግስት በውጭ ምንዛሪ የሚከፍሉት የኤሌክትሪክ ክፍያ ጫና ሊሆንባቸው ስለሚችል፣ የዘርፉን ቀጣይነት ለመገምገም የዋጋው ሁኔታ ወሳኝ ነው።

3. የብሔራዊ ባንክ ማስጠንቀቂያ ተአማኒነት

ይህ ከፍተኛ የዋጋ መዋዠቅ፣ የኢትዮጵያ ብሔራዊ ባንክ ክሪፕቶከረንሲዎች ህጋዊ የመገበያያ ገንዘብ እንዳልሆኑና ከፍተኛ የዋጋ ተለዋዋጭነት (Volatility) ስጋት እንዳለባቸው ደጋግሞ የሰጠውን ማስጠንቀቂያ ትክክለኛነት የሚያረጋግጥ ነው። ዓለም አቀፍ ባለሀብቶች እንኳን ዋስትና አጥተው ወደ ወርቅ በሚሸሹበት ወቅት፣ ይህን ያልተረጋጋ የገበያ አማራጭ እንደ "እሴት ማከማቻ" (Store of Value) መጠቀም አደጋው የጎላ መሆኑን የኢኮኖሚ ባለሙያዎች ያሳስባሉ።

ማጠቃለያ:
የወቅቱ የገበያ ሁኔታ እንደሚያሳየው "ወርቅ ሁሌም ወርቅ ነው"፤ ዲጂታል ገንዘቦች ግን በዓለም ፖለቲካ እና ኢኮኖሚ ነፋስ የሚወዘወዙ መሆናቸውን አረጋግጧል።

(ምንጭ፡ Bloomberg, CNBC Market Data, NBE Policy Review)

12/02/2026

ወርቅ በታሪክ ለመጀመሪያ ጊዜ ቡናን በመብለጥ የኢትዮጵያ ቁጥር አንድ የኤክስፖርት ምርት ሆነ፤ የዓለም ዋጋ በኦንስ $5,000 ዶላር ደረሰ

Ubuntu News | ሐሙስ የካቲት 5፣ 2018 ዓ.ም.

በያዝነው የካቲት ወር የዓለም የወርቅ ዋጋ በታሪክ ታይቶ የማይታወቅ ጭማሪ በማስመዝገብ፣ አንድ ኦንስ (Ounce) ወርቅ የ5,000 ዶላርን (በግምት 320,000 ብር ለ31 ግራም) ጣራ መስበሩን የዓለም አቀፍ ገበያ መረጃዎች አመለከቱ። ይህ "Gold Price" እና "Wells Fargo" ያወጡት መረጃ እንደሚያሳየው፣ በዓለም ላይ ያለው የኢኮኖሚ አለመረጋጋት ባለሀብቶችን ወደ ወርቅ ግዢ እንዲጎርፉ አድርጓቸዋል።
ይህ ዓለም አቀፋዊ ኩነት በኢትዮጵያ ኢኮኖሚ ላይ ታሪካዊ ለውጥ አስከትሏል፡-

1. "አረንጓዴው ወርቅ" በቢጫው ወርቅ ተበለጠ
ለዘመናት የኢትዮጵያ የጀርባ አጥንት ሆኖ የቆየው ቡና፣ በወርቅ ተበልጧል። የተጠናቀቀው የበጀት ዓመት መረጃ እንደሚያሳየው፣ ኢትዮጵያ ከወርቅ ንግድ 3.5 ቢሊዮን ዶላር (3.5 Billion USD) ስታገኝ፣ ከቡና የተገኘው ገቢ ግን 2.65 ቢሊዮን ዶላር ላይ ተወስኗል። ይህ ሽግግር ለማክሮ ኢኮኖሚው ትልቅ እፎይታ የሰጠ ሲሆን፣ የወርቅ ዘርፍ በሀገሪቱ የውጭ ምንዛሪ ምንጭነት (Top Export Earner) ቀዳሚውን ስፍራ ይዟል።

2. የባንኮች ሚና እና አዲስ አሰራር
የዓለም አቀፉ የገንዘብ ተቋም (IMF) እና የብሔራዊ ባንክ ስምምነት እንደሚያሳየው፣ ብሔራዊ ባንክ (NBE) እስከ ታህሳስ 2019 (End of 2026) ድረስ ከወርቅ ገዢነት ሙሉ ለሙሉ በመውጣት፣ የግል ባንኮች በቀጥታ ከአምራቾች እንዲገዙና ወደ ውጭ እንዲልኩ የሚፈቅድ አሰራር በመዘርጋት ላይ ነው። ይህም ቀደም ሲል በብሔራዊ ባንክ በኩል ይሰጥ የነበረውን የዋጋ ድጎማ (Premium) ቀስ በቀስ የሚያስቀር ይሆናል።

3. የብር ዋጋ እና የሀገር ውስጥ ገበያ
በአሁን ሰዓት አንድ ዶላር በባንክ ተመን ወደ 155 ብር (Feb 2026 Rate) በተጠጋበት ሁኔታ፣ የዓለም የወርቅ ዋጋ መጨመር በሀገር ውስጥ ጌጣጌጥ ዋጋ ላይ ከፍተኛ ንረት ፈጥሯል። የ24 ካራት ወርቅ ዋጋ በግራም የ30,000 ብርን አርምሞ እየተፈታተነ ሲሆን፣ ሸማቾች እና "Hedgers" (ገንዘባቸውን በወርቅ የሚያሸሹ) በፈጠሩት ፍላጎት ገበያው ውጥረት ውስጥ ገብቷል። የብር ዋጋም እንዲሁ በኦንስ 82 ዶላር በመድረሱ በብር ጌጣጌጦች ላይም ተመሳሳይ ጭማሪ ታይቷል።

በአጠቃላይ፣ የዓለም የወርቅ ዋጋ መናር ለኢትዮጵያ መንግስት የውጭ ምንዛሪ ካዝና "በረከት" ሲሆን፣ ለተራው ሸማች ግን የዋጋ ግሽበትን የሚያባብስ "ፈተና" ሆኖ ቀጥሏል።

(ምንጭ፡ National Bank of Ethiopia, Birr Metrics, J.P. Morgan Research)

11/02/2026

We are often told that secular bioethics is 'progress' and Islamic law is 'outdated.' But when you run a rigorous structural comparison, the data tells a shocking story.

This comparative evaluation exposes a reality that contradicts the common Islamophobic narrative. While modern secular frameworks are increasingly commodifying life—judging human worth by 'functionality' or 'autonomy'—the Islamic Trusteeship model stands as the last unwavering fortress of human sanctity. It doesn't protect life because it is 'useful' or 'wanted'; it protects life because it is a Divine Trust (Amanah). Far from being 'cruel' or 'archaic,' this system offers a safety net for the vulnerable—the unborn, the disabled, the elderly—that is far more robust than the shifting sands of legislative consensus. Islam isn’t asking us to go backward; it’s asking us to remember that we are custodians, not owners, of the human soul. That isn't oppression; that is the ultimate honoring of human dignity.

Read the full detailed analysis and comparative matrix on my Substack here:

Sovereignty, Stewardship, and the Legal Power to End Human Existence

10/02/2026

150,000 dead in Sudan. 7.5 million starving in South Sudan. $2.2 billion in public oil revenue diverted. These are not metrics of a "broken" system. They are the high-performing outputs of a deliberate political economy.

In my latest sharp araticle, "The Architecture of Abandonment," I deconstruct why war and hunger have become "rational" tools of power in the Sudans.

When we move past the "humanitarian tragedy" lens, a chilling strategic logic emerges:

1) The Economics of Carnage: Conflict persists because it pays. From the Gold-for-Arms loop in Darfur to oil-backed patronage in Juba, civilian suffering isn’t a cost—it’s the surplus that subsidizes regime survival.

2) The Drone & Starvation Nexus: We are witnessing the rise of "Algorithmic Impunity." The use of loitering munitions to target markets and clinics, combined with weaponized hunger, allows belligerents to depopulate zones with minimal political or kinetic cost.

3) The Impunity Curriculum: Local actors are applying a global lesson: International Humanitarian Law is now a boutique concern. When restraint is misread as weakness on the global stage, armed actors elsewhere move with absolute license.

The solution isn't more "deep concern." It is shifting the cost-benefit analysis. Those in the circle of worldwide moral ethical leadership must target the financial intermediaries in regional hubs and impose hard technological denials on the tools of this slaughter.

Until civilian harm carries a real cost, war will remain the most rational business model in the region.



Read the full analysis here:
https://open.substack.com/pub/mohammedmararsa/

By Ubuntu News

02/02/2026

Foreign AID didn’t fail. It was retired.

What replaced it:
• From goodwill → transaction
• From development → domestic politics
• From saving lives → shipping commodities
• From partnership → compliance
• From Africa as priority → Africa as problem
• From state-building → containment

This isn’t a budget cut.
It’s a doctrine change.

Read the article below for more.

The End of “Goodwill”: Navigating the New Mercantilist Era of Foreign Aid

01/02/2026

Must read and share!

The term terrorism is frequently applied inconsistently—used to condemn certain actors while exempting others for identical acts.

01/02/2026

ኡቡንቱ ኒውስ ትንታኔ፡ የሥልጣን እና የፍትህ ሽኩቻ በኤፕስታይን ፋይሎች
===

በጥር 30 ቀን 2026 በአሜሪካ የፍትህ መምሪያ (DOJ) የተለቀቀው ግዙፍ መረጃ፣ የጄፍሪ ኤፕስታይን ጉዳይ "የተዘጋ መዝገብ" ሳይሆን ገና የሚብላላ የሥርዓት ውድቀት መሆኑን አረጋግጧል። ይህን ጉዳይ "የኡቡንቱ ኒውስ" የትንታኔ ከሰነዶቹ (Deep Network Analysis) አንጻር እንደሚከተለው ይበታትነዋል።

1. የመረጃው ዓይነት፡ "የተጣራ" ወይስ "ጥሬ" ሀቅ?

አንባቢዎች ሊረዱት የሚገባው ዋና ነጥብ፣ ከዚህ በፊት በ2024 እና ከዚያ ቀደም ብሎ ይወጡ የነበሩት መረጃዎች ለፍትሐ ብሔር ክርክር (Civil Litigation) ተብለው በሕግ ባለሙያዎች የተጣሩ ነበሩ። የ2026ቱ የ"ትራንስፓረንሲ አክት" (Transparency Act) ውጤት ግን የተለየ ነው። ይህ 3.5 ሚሊዮን ገጽ የያዘው ፋይል፣ የአሜሪካ ፌዴራል ፖሊስ (FBI) እና የደህንነት ተቋማት የሰበሰቡትን "ጥሬ መረጃ" (Raw Intelligence) እንዲሁም የውስጥ ማስታወሻዎችን (Internal Memos) የያዘ ነው።

በዚህም ምክንያት፣ በፍርድ ቤት የተረጋገጡ ማስረጃዎች እና ገና ያልተጣሩ የደህንነት ጥቆማዎች (Tips) ተደባልቀው ይገኛሉ። ለምሳሌ፣ ስለ ቀድሞው ፕሬዚዳንት ዶናልድ ትራምፕ የቀረበው የFBI ሰነድ (NTOC Tip Sheet)፣ በሕዝብ ጥቆማ ላይ የተመሠረተ እንጂ በፍርድ ቤት የተረጋገጠ የወንጀል ክስ አለመሆኑን ልብ ማለት ያስፈልጋል።

2. የዓለም ቱጃሮች እና "የማይነኩ" ሰዎች

ሰነዶቹ እንደሚያጋልጡት፣ ኤፕስታይን ከሞተ በኋላም እንኳ የዘረጋው መረብ ምን ያህል ጠንካራ እንደነበር ነው።

የንጉሣዊው ቤተሰብ ውርደት፡

የእንግሊዙ ልዑል አንድሩ ጉዳይ ከጠበቅነው በላይ የከፋ ሆኖ ተገኝቷል። በ2026ቱ ፋይል ውስጥ የተገኙት ፎቶዎች እና ኢሜይሎች እንደሚያሳዩት፣ ኤፕስታይን ወንጀለኛ መሆኑ ከታወቀ በኋላ በ2010 ልዑሉ ኤፕስታይንን በቤተመንግሥት (Buckingham Palace) እንዳስተናገደው ተረጋግጧል። ይህ ጉዳይ አሁን በእንግሊዝ ፖለቲካ ትልቅ ቀውስ ፈጥሮ፣ ጠቅላይ ሚኒስትር ኪር ስታርመር ሳይቀሩ ልዑሉ ለምርመራ መቅረብ እንዳለበት እየወተወቱ ነው ።

የቴክኖሎጂ እና የፖለቲካ መሪዎች፡

የ "ቴስላ" ኩባንያ ባለቤት ኢሎን ማስክ በ2012 ስለ "ደሴቲቱ ፓርቲ" በላከው ኢሜይል እና የአሁኑ የአሜሪካ የንግድ ሚኒስትር ሀዋርድ ላትኒክ ከቤተሰባቸው ጋር ጉዞ ለማድረግ የፈጸሙት የሎጂስቲክስ ልውውጥ፣ እነዚህ ግለሰቦች ከኤፕስታይን ጋር የነበራቸው ግንኙነት የሩቅ ሰላምታ ብቻ እንዳልነበር ያሳያል።

3. የተቋማት "ክሽፈት" እና አድልዎ

የትንታኔው ዋና ማጠንጠኛ፣ የአሜሪካ የፍትህ ሥርዓት እንዴት በሀብታሞች እንደተጠለፈ ማሳየት ነው።

የምርመራ መጓተት፡

የመጀመሪያው የወንጀል ጥቆማ እ.ኤ.አ በ1996 ቢቀርብም፣ FBI መደበኛ ምርመራ የጀመረው ግን ከ10 ዓመታት በኋላ በ2006 ነበር። ይህ አስር ዓመት ኤፕስታይን ወንጀሉን በነጻነት እንዲቀጥል የተሰጠ "የምህረት ጊዜ" ነበር ።

የእስር ቤት ቸልተኝነት፡

የኤፕስታይንን አሟሟት በተመለከተ የወጣው ሪፖርት፣ በወህኒ ቤቱ ውስጥ የነበረው የጥበቃ ሠራተኞች ቸልተኝነት እና የካሜራዎች "ብልሽት"፣ ሆን ተብሎ የተደረገ እስኪመስል ድረስ የተቋሙን ውድቀት አሳይቷል።

የአሁን ጊዜ አድልዎ፡

በ2026ቱ የመረጃ አወጣጥ ላይ የታየው ትልቅ ነውር፣ የፍትህ መምሪያው (DOJ) የተጎጂዎችን የግል መረጃ (የመንጃ ፈቃድ ሳይቀር በስህተት ይፋ እያደረገ፣ የ"ተባባሪዎችን" ስም ግን በመደበቅ ወይም በማጥቆር (Redaction) ማለፉ ነው። ይህ ፍትህ ለተጎጂዎች ሳይሆን ለባለጸጎች ስም ጥበቃ እንደቆመች የሚያሳይ ነው።

4. ዓለም አቀፋዊ አንድምታ

ይህ ጉዳይ አሜሪካን ብቻ የሚመለከት አይደለም። የስሎቫኪያ ዲፕሎማት ሚሮስላቭ ላጃክ ከዚህ ሰነድ መውጣት ጋር ተያይዞ ስልጣናቸውን መልቀቃቸው፣ ጉዳዩ ምን ያህል ዓለም አቀፋዊ እንደሆነ ያሳያል [5]። እንዲሁም በኤፕስታይን ካዝና ውስጥ የተገኘው የውሸት የሳውዲ ፓስፖርት እና ከሳውዲ አልጋ ወራሽ ጋር የነበረው ግንኙነት፣ ሰውየው ከአንድ ነጋዴ በላይ የደህንነት ወይም የዲፕሎማሲ ሚናም ነበረው ወይ? የሚል ጥያቄ አስነድቷል [13]።

ማጠቃለያ

የ2026ቱ የኤፕስታይን ፋይሎች ፍንዳታ፣ የአንድ ግለሰብ ወንጀል ብቻ ሳይሆን፣ ገንዘብ እና ሥልጣን ሲኖር ፍትህ እንዴት እንደምትታጠፍ፣ ተቋማት እንዴት እንደሚሽመደመዱ እና እውነት እንዴት እንደምትድበሰበስ የሚያሳይ ህያው ምስክር ነው።

ለኢትዮጵያውያን አንባቢዎቻችን ይህ የሚሰጠው ትምህርት፣ ፍትህ ሁሌም ነቅቶ መጠበቅን እንደምትፈልግ ነው።

23/01/2026

የሰላም ቦርድ ወይስ የኃይል አሰላለፍ ለውጥ?
===
ጋዛ እንዴት "ለተቀነባበረ የብቸኝነት አካሄድ" (Managed Unilateralism) የሙከራ ስፍራ ሆነች?

የዜና ትንታኔ | ጃንዋሪ 2026

የዶናልድ ትራምፕ የታቀደው "የጋዛ የሰላም ቦርድ" (Gaza Board of Peace) ይፋ መሆን፣ ከአዲስ የዲፕሎማሲ እንቅስቃሴ በላይ ትርጉም አለው። ይህ ክስተት በአለም አቀፍ የግጭት አፈታት ሂደት ላይ መሰረታዊ መዋቅራዊ ለውጥን ያመላክታል። ይኸውም፣ በህግ ከተመራና ብዙ ወገኖችን ካሳተፈ (multilateral) አስተዳደር ወደ "ተቀነባበረ የብቸኝነት አካሄድ" (Managed Unilateralism) የሚደረግ ሽግግር ነው። ይህ አዲስ ስርዓት ለይስሙላ ሁሉንም ያሳተፈ ይመስላል፤ በተግባር ግን በማዕከላዊነት የሚዘወር፣ በጥቅም ልውውጥ (transactional) ላይ የተመሰረተ እና በግለሰቦች ፖለቲካዊ ፍላጎት የተቀረፀ ነው።

ይህ ለውጥ ከጋዛ ጉዳይ በእጅጉ የዘለለ አንድምታ አለው። ከጋራ ዲፕሎማሲ ወደ "ተቀነባበረ የብቸኝነት አካሄድ"

ሮይተርስ እና አሶሼትድ ፕሬስ እንደዘገቡት፣ የዚህ ቦርድ አወቃቀር ቀደም ሲል ከነበሩት የጋራ ዓለም አቀፍ አሰራሮች ፍጹም የተለየ ነው። ምንም እንኳን ቦርዱ በርካታ ሀገራትን ወደ ጠረጴዛው ቢጋብዝም፣ ስልጣኑ ግን በማዕከል የተከማቸ ነው። ረቂቅ ሰነዶች እንደሚያሳዩት፣ ለቦርዱ ቋሚ አባልነት የ1 ቢሊዮን ዶላር የገንዘብ ክፍያ የሚጠይቅ ሲሆን፣ ለትራምፕ ደግሞ የዕድሜ ልክ ሰብሳቢነትን ይሰጣል። እነዚህ መስፈርቶች እኩልነትን ሳይሆን የሥልጣን ተዋረድን የሚያጸኑ ናቸው (ሮይተርስ፣ ጃንዋሪ 2026)።

እነዚህ ሁኔታዎች ጅምሩን ከአለም አቀፍ ተቋማት ተጠራጣሪነት አልፎ ወደ የከፋ ደረጃ ያሸጋግሩታል፤ ይኸውም ዲፕሎማሲን ወደ ግል ንብረትነት መለወጥ (Privatization of Diplomacy) ነው። በዚህ ሞዴል መሰረት ተሳትፎ የሚወሰነው በገንዘብ አቅምና ለስልጣን ባለው ቅርበት ነው። ሰላም በጋራ የሚደራደሩበት ሳይሆን፣ በአስተዳደራዊ መንገድ የሚሰጥ "ርዳታ" ይሆናል።

ቁልፍ የአውሮፓ ሀገራት ለምን እምቢ አሉ?
ፈረንሳይ፣ ኖርዌይ እና ስዊድን ቦርዱን ለመቀላቀል ፈቃደኛ አልሆኑም። ምክንያቱም ጋዛ እንድትረጋጋ ስለማይፈልጉ ሳይሆን፣ በተባበሩት መንግስታት (UN) ላይ የተመሰረተውን የአለም አቀፍ ስርዓት መጣስ ስለሚቃወሙ ነው። የእነዚህ ሀገራት ዲፕሎማቶች የሰላም እንቅስቃሴዎች በተባበሩት መንግስታት ቻርተር እና በጸጥታው ምክር ቤት ውሳኔዎች ላይ የቆሙ መሆን እንዳለባቸው አጽንኦት ሰጥተዋል (ኤፒ፣ ጃንዋሪ 2026)።

ለእነዚህ ሀገራት ዋናው ስጋት የሚፈጠረው "አዲስ ልምድ" (precedent) ነው። ተናጠል ተቋማት መብዛታቸው፣ ኃያላን መንግስታት የጋራ አሰራሮች ሲዘገዩ ወይም ሲመቿቸው አማራጭ መድረኮችን እንዲፈጥሩ መንገድ ይከፍታል። በእነሱ እይታ፣ ከመደበኛው ሂደት የተነጠለ ውጤት፣ የመጨረሻ ግቡ የአለም አቀፍ ህጋዊነትን (Global Legitimacy) መሸርሸር ነው።

በተባበሩት መንግስታት (UN) ላይ ያለው ተጽእኖ
የተባበሩት መንግስታት የጸጥታው ምክር ቤት በአሜሪካ ድጋፍ በወጡ የጋዛ መረጋጋት ውሳኔዎች ላይ የህግ ሽፋን ሰጥቷል። ሆኖም፣ ይህ "የሰላም ቦርድ" ከዚህ መዋቅር ውጭ ነው የቆመው። ይህም አደገኛ የሆነ "ባለ ሁለት መስመር" ስርዓትን ይፈጥራል፦
* ተባበሩት መንግስታት (UN)፡ ህጋዊ ሽፋን እና ተቀባይነትን ይሰጣል።
* ቦርዱ፡ ገንዘብን፣ ቅንጅትን እና ፖለቲካዊ አቅጣጫን ይቆጣጠራል።
የ ካርኔጊ ኢንዶውመንት ተንታኞች እንደሚሉት፣ እንዲህ ያሉ አሰራሮች የተባበሩት መንግስታትን ስልጣን ባዶ ያስቀሩታል፤ ተቋሙን ለይስሙላ የህግ ማጣቀሻ ብቻ በማድረግ፣ እውነተኛው የትግበራ ስልጣን ግን ገንዘብ ላላቸው ጊዜያዊ ስብስቦች ይሰጣል (ካርኔጊ፣ ዲሴምበር 2025)።

ብሪክስ (BRICS)፡ ዝምታ እንደ ስትራቴጂ

የብሪክስ ስብስብ ቦርዱን አልደገፈም፤ ነገር ግን ዝምታው ስልታዊ እንጂ ከግንዛቤ እጥረት የመጣ አይደለም። እንደ ቻይና እና ሩሲያ ያሉ ታላላቅ ሀገራት በአሜሪካ ለሚመሩ የአስተዳደር መዋቅሮች ያላቸውን ጥንቃቄ በተላበሰ መልኩ ይፋዊ ተሳትፎን አግደዋል (ሮይተርስ፣ ጃንዋሪ 2026)። በሌላ በኩል፣ እንደ የተባበሩት አረብ ኤምሬትስ (UAE) እና ግብፅ ያሉ የብሪክስ አጋር ሀገራት ተሳትፎ፣ ጉዳዩ "መራጭ ተሳትፎ" (Selective engagement) እንጂ ሙሉ ለሙሉ በርዕዮተ-ዓለም መገፋፋት እንዳልሆነ ያሳያል።
ይህ ቦርድ የጂኦ-ፖለቲካ ልዩነቶችን ከማጥበብ ይልቅ፣ ክፍፍሉን ሊያፋጥነው ይችላል። የአለም የሰላም አውታር በዓለም አቀፍ መርሆች ሳይሆን፣ በኃይል ሚዛን ላይ በተመሰረቱ ቡድኖች የሚወሰንበትን አዲስ ሥርዓት ያጠናክራል።

ኡቡንቱ (Ubuntu) እና የጎደለው እውነት
የአፍሪካው ፍልስፍና "ኡቡንቱ" ሰላምን እንደ ግንኙነት እንጂ እንደ ቅደም-ተከተል (process) ብቻ አይመለከተውም። "ሰው በሰው ሰው ነው" (umuntu ngumuntu ngabantu) በሚለው መርህ ላይ የቆመው ይህ እሳቤ፣ ሰላም በተቋማት ብቻ የሚመጣ ሳይሆን በሰዎች መካከል የሚታደስ መሆኑን ያበስራል።
በዚህ መነጽር ሲታይ፣ የጋዛ የሰላም ቦርድ መሰረታዊ ክፍተት አለበት። ቦርዱ ግዛትን፣ የጸጥታ ቀጠናዎችን እና የገንዘብ ፍሰትን ለማስተዳደር የተቀረፀ ቢሆንም፣ የግጭቱ ዋና ማጠንጠኛ የሆነውን የተሰበረ የፖለቲካ እና የሰብዓዊ ግንኙነት አይዳስስም። መረጋጋት እንደ አስተዳደራዊ ውጤት እንጂ እንደ ሞራላዊ የግንኙነት ሂደት አልተወሰደም።
ይህ ልዩነት ወሳኝ ነው። የተኩስ አቁም እና መልሶ ግንባታ ግጭትን ለጊዜው ሊያቆሙ ይችላሉ፣ ነገር ግን መንስኤውን አይፈቱትም። ያለ ተጠያቂነት፣ ያለ እውቅና እና ያለ ክብር የሚደረግ ሂደት ግጭትን አያድንም—ለጊዜው ያዘገየዋል እንጂ። የኡቡንቱ ማስጠንቀቂያ ግልጽ ነው፡ ያለ መልካም ግንኙነት የሚመጣ ሥርዓት ዕድሜው አጭር ነው።

ፍላስጤማውያን፡ ሰላም ወይስ የሞግዚትነት አስተዳደር?

ለብዙ ፍላስጤማውያን፣ ቦርዱ የሰላም ተቋም ከመሆን ይልቅ "ዓለም አቀፍ የሞግዚትነት አስተዳደር" (International Trusteeship) ይመስላል። ይህ የሉዓላዊነት ጥያቄን ላልተወሰነ ጊዜ እያዘገየ የጋዛን አስተዳደር የሚረከብ አካል ነው። የፍላስጤም አስተዳደር (PA) ለመረጋጋት ሲል በጥንቃቄ እየተሳተፈ ቢሆንም፣ ሀማስ ግን የውጭ ቁጥጥርን እና ትጥቅ መፍታትን የራስን እድል በራስ የመወሰን መብት መጣስ አድርጎ በመቁጠር ውድቅ አድርጎታል (ኤፒ፤ ቀጠናዊ መግለጫዎች፣ ጃንዋሪ 2026)።

በዲፕሎማሲያዊ ንግግሮች ወቅት እስራኤል የምታደርገው ወታደራዊ እንቅስቃሴ አንድ የሚታወቅ አለመመጣጠንን ያሳያል፡ የሰላም ማዕቀፎች በወረቀት ላይ ሲራመዱ፣ መሬት ላይ ያለው እውነት ግን በአንድ ወገን ፈቃድ ይቀያየራል።
የቴክኖክራቶች እና የትርፍ ወጥመድ
ሌላው አደጋ የመልሶ ግንባታው ሂደት ወደ ንግድ መቀየሩ ነው። መረጃዎች እንደሚያመለክቱት፣ የግል ድርጅቶች እና ከፖለቲካ ጋር ቁርኝት ያላቸው አካላት በጋዛ መልሶ ግንባታ ላይ ትልቅ ድርሻ ለመውሰድ ተዘጋጅተዋል። ሰላም ከኢንቨስትመንት እድል ጋር ሲቆራኝ፣ የአነሳሽነት ምክንያቱ (incentive) ይቀያየራል—ከችግሩ ዋና መንስኤ መፍታት ወደ "የአደጋ ስጋትና የትርፍ አስተዳደር" (risk and return) ይሸጋገራል።
ይህ ወሳኝ የሆነ የሞራል ጥያቄ ያስነሳል፡ ያለ ሉዓላዊነት የሚመጣ መረጋጋት በመጨረሻ ተጠቃሚው ማነው?

ይህ ለምን ያሳስባል?

አደጋው የአንድ የሰላም ቦርድ መቋቋም ሳይሆን፣ እየተተከለ ያለው አዲስ ልምድ ነው።
ሰላም በኃያላን የሚቀረጽ፣ በሀብታሞች የሚደገፍ እና ያለ የጋራ ባለቤትነት የሚተገበር ከሆነ፣ የተባበሩት መንግስታት ዓለም አቀፋዊ ተልእኮ ይዳከማል። ዓለም አቀፍ አስተዳደር ከህግ ወደ ጉልበት/ጫና፣ እንዲሁም ከህጋዊ ተቀባይነት (Legitimacy) ወደ እድል/መዳረሻ (Access) ይሸጋገራል።

በእንዲህ ዓይነት ስርዓት ውስጥ፣ መረጋጋት በኃይል ሊጫን ይችላል፤ ነገር ግን እንደ የጋራ ሰብዓዊ እሴት የሚታየው እውነተኛ ሰላም ይርቃል። ኡቡንቱ እንደሚያስታውሰን፦ ጸጥታ ሊጠበቅ፣ መሰረተ ልማትም ሊገነባ ይችላል፤ ነገር ግን በሰዎች መካከል ያለው ግንኙነት ካልታደሰ፣ ሰላሙ ጊዜያዊ ነው። ጊዜያዊ ሰላም ደግሞ፣ እውነተኛ ሰላም አይደለም።

How Gaza Became the Test Case for Managed Unilateralism

18/01/2026

By Ubuntu News Staff

18/01/2026

The Article Below is Vital. It Highlights a Hand Extended and a Nation Warned: We Must Heal to Survive 🇪🇹🤝

"I am because we are."

In a political landscape often defined by what divides us, Jawar Mohammed’s return to the stage offered something rare: a path back to one another.

In our latest feature, we break down Jawar’s crucial interview on Ye Hasab Gebeta. Beyond the sharp geopolitical warnings, a powerful signal of hope emerged: a public willingness to reconcile with Prime Minister Abiy Ahmed.

Jawar made it clear: this isn’t about job offers or power plays. It is about a genuine, transparent effort to end the wars that bleed us. He warns that with global giants and regional rivals (the "Elephant" and the "Leopard") circling the Horn, the luxury of internal division is over.

To save the state, we must first save each other.

👇 Read the full article summarizing the main points of the interview and the call for national unity here:

By Ubuntu News Staff